fl. 1. Kuchli issiqsan koʻpirib, bugʻlanib vaqirlab turmoq.
Yuz gradus issiqlikda suv qaynaydi. Qozonda shoʻrva qaynamoqda.
Baqirlab qaynayotgan dorini birov qoshiq bilan shopirib turdi. — A. Qahhor, Koʻr koʻzning ochilishi
2. koʻchma Qaynagan holatni bildiruvchi tovush chiqarmoq (ichida suv, suyuqlik boʻlgan idish haqida).
Samovar qaynadi. Tikilgan qozon qaynamas. — Maqol.
Pechka ustida uchta kotelok [qozoncha] bugʻ buriqtirib, shaqirlab qaynardi. — Oybek, Quyosh qoraymas
3. koʻchma Xuddi qaynagan koʻrinishli holatda boʻlmoq; otilib chiqmoq (buloq, daryo kabilar haqida).
Ammo daryo qaynar, koʻpirar — Toʻnka ostin yalab oʻpirar. — Mushtum
Qadimiy chinor tagida choyxona, uning hovlisida billurdek tiniq chashmalar qaynab yotadi. — Gazetadan
Qaynab toshsin neft buloqlari. — Yo, Mirzo
ularning hozirgi hollarini sezib yotgan Kumushning-da qaynab chiqqan koʻz yoshlari ikki chekkasidan yostiqqa oqib tusha boshladi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
4. Pishmoq, pishib yeyishli holga kelmoq.
Ikki qoʻchqorning boshi bir qozonda qaynamas. — Maqol
Dekchada sabzi-piyoz ham miriqib qaynadi. — H. Gʻulom, Mashʼal.
[Puldorlarning] Qorinlari toʻq. Bolachaqalari rohatda, uylarida qazi-qarta qaynaydi. — Oybek, Tanlangan asarlar
5. koʻchma Achimoq, bijgʻimoq, achib-bijgʻib bijirlamoq; shu tariqa yetilmoq.
Bochkaga bosilgan uzum qaynay boshladi.
Kun kishilarning uylarida musallas bilan boʻzalar xumlab qaynab yotsa, ikkinchi tomonda rasmiy suratda ichkilik sotish bilan tiriklik qiluvchilar ham yoʻq emas edilar. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
6. koʻchma Kuchli xatti-harakatli, qoʻzgʻalgan, toʻlqinlangan holatda boʻlmoq (koʻpchilik odamlar haqida).
Sultonmurod qaynagan olomon ichida turtki yeb, bosilib, ezilib, uzoq yurdi. — Oybek, Navoiy
Kun sovuq, lekin bozor qaynardi. — Oybek, Ulugʻ yoʻl
7. koʻchma Kuchli, qizgʻin tus olmoq.
Dalalarda ish qaynaydi: kimlar paxta teradi, kimlar beda oʻradi, kimlar shudgor qiladi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha.
Usta Hazratqulning qurilish maydonchasida ham mehnat qaynaydi. — Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli
8. koʻchma Jahli, asabi kuchli qoʻzgʻalmoq.
Telefon dastasini qoʻpol harakat bilan, peshonasidan ter chiqquncha aylantiradi-da, javob ololmay qaynab ketadi. — A. Muxtor, Opa-singillar
9. koʻchma Ayrim soʻzlar bilan birikib, shu soʻzlar anglatgan narsaning kuchli, ortiq darajada boʻlishini bildiradi.
Ichida qaynagan hislar bulogʻi qoʻliga qalam oldirdi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha
Men uncha-munchaga beparvo qizlardan, deb yursam, ichida shunaqa fikrlar qaynab yotgan ekan. — P. Tursun, Oʻqituvchi
Japaqning miyasida savollar qaynab toshdi. — A. Muxtor, Qoraqalpoq qissasi
Rostini aytsam, shu zamonda gap-soʻz qaynab ketgan, lekin birovining ham maʼnosi yoʻq. — Oybek, Tanlangan asarlar
10. koʻchma Nihoyatda isimoq; yonmoq.
Kun qaynab ketgan. Toʻrt tomonni yondirib yotgan saraton olovining tafti chayla ichkarisiga dam-badam uriladi. — Yoshlik
11. koʻchma Koʻp miqdorda tiqilib ketmoq.
Buloqda baliq qaynab yotibdi.
Bu koridorda tanaffus vaqtida odam qaynaydi. — P. Qodirov, Uch ildiz
Hovliga chiqqanda, katta hovli xotinlar bilan qaynar edi. — Oybek, Tanlangan asarlar
- Ichi qaynamoq Diqqati oshmoq, asabi qoʻzgʻamoq. Qarshiboy ota salomatligini yoʻqotgan oshnasiga ozor berishni istamasa ham, ichi qaynab ketdi. — H. Nazir, Suv gado-si — oqpadarUning ishiga razm solarkan, ichi qaynab ketguday boʻlardi-da, jahli chiqib: — Yo haydab yuboraman, yo chaqqon ishlashni oʻrgatib qoʻyaman, — derdi. — Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli
- Shoʻri qaynadi — Yana kambagʻallarning shoʻri qaynaydi deng — dedi Yoʻlchi gʻazablanib. — Oybek, Tanlangan asarlar
- Qoni qaynamoq 1. Qoni joʻsh urmoq. Tomirlarda qoni qaynab, koʻzlaridan oʻt chaqnardi, mushak goʻshtlari poʻlatday qotib ketgan edi. — Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchliSamandarovning qoni qaynab ketdi: — Munday gapirsangiz-chi. Zabon bormi!? — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari