Проект Hayot Foundation
Ру

Поиск

По запросу «qarish» — результатов: 331

Фильтр

Словарные статьи

254
qarimoq

fl. 1. Yoshi ulgʻayib, qarilik davriga oʻtmoq; keksaymoq, qartaymoq.

Qarigan xotin. Qarigan daraxt. Ahmoq horiganini bilmas, koʻsa — qariganini. — Maqol

— Siz nechaga kirdingiz? — Meni soʻramang, men endi qarib qoldim. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Qarib qolishgan, ogʻir musibatni koʻtarisha olmaydi. — E. Raimov, Ajab qishloq

2. Jismonan qarilik davriga xos holatga tushmoq.

Xadicha xola umrini xorlik-zorlik tortib oʻtkazgan hamma kishilarday tez qarigan — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Qalb qoʻrini el xizmatiga baxshida qilgan, yurtini yashnatib-yashartirgan kishi qarimaydi. — Gazetadan

3. Eskirib, oʻz umrini tugatmoq, tugatish bosqichiga oʻtmoq.

Asrlardan asrlarga ulashgan Asl sanʼat qarimaydi. — Q. Muhammadiy.

4. Xazon boʻlmoq, soʻlmoq.

Bogʻimizga zogʻ-u xazon dorimasin, Gul ila gulzorimiz qarimasin. — Uygʻun.

5. Oʻz muddatining tugash pallasiga oʻtmoq, tugash jarayonida boʻlmoq.

— Bahorning daragi bu, — dedi Unsin mayin ohangda osmonga qarab, — qish qarib qoldi. — Oybek, Ulugʻ yoʻl

Huvullagan sariq vodiyda, Qarigan kuz yotadi behol. — Sh. Rahmon, Yurak qirralari

  • Safar qaridi 1. Maʼlum joyda yoki safarda boʻlish muddati tugadi, qaytish vaqti keldi. Safar qaridi. Gʻulomjon aka yurtini shunchalik sogʻingan ediki, har eslaganda, yurak-bagʻri ezilib ketardi. — J. Abdullaxonov, ToʻfonMaʼmura singlim, menga olam uyidan joy qolmadi, safarim qaridi, muddatim bitdi. — X. Sultonov, Onamning yurti
Полная статья →
qari

QARI I ' koʻkrak oʻrtasidan qoʻlning uchigacha boʻlgan uzunlik oʻlchovi' (turli joyda turlicha uzunlikni bil— dirgan). Ishtonsizning tushiga ikki q a r i boʻz kiribdi (Maqol). Qadimgi turkiy tilda ham shunday oʻlchov birligini anglatgan bu soʻz asli ' qoʻlning yelkadan tirsakkacha boʻlgan qismi' maʼnosini anglatgan qar otidan (ДС, 422) kuchaytirish maʼnosini ifodalovchi -ï qoʻshimchasi bilan hosil qilingan (ДС, 426: qarï I; De — von, III, 242): oʻzbek tilida a unlisi ä unlisiga almash — gan, ï unlisining qattiqlik belgisi yoʻqolgan: qar + ï = qarï > qäri. Bu soʻz asli ' qoʻlning tirsakkacha boʻlgan qismi'ni anglatgan (ДС, 426), keyinchalik maʼno ta — raqqiyoti natijasida hozirgi maʼnosi yuzaga kelgan. QARI II ' koʻp yashagan', ' keksa'. Q a r i bilga— nini pari bilmas (Maqol). Bu sifat asli qadimgi turkiy tilda 'keksay-' maʼnosini anglatgan qarï-feʼlidan (ДС, 426; Devon, III, 279) maʼno taraqqiyoti yoʻli bilan ajralib chiqqan: 'harakat' -> 'shunday ha — rakat. oqibatida voqe boʻladigan holat'; oʻzbek tilida a unlisi ä unlisiga almashgan, ï unlisining qattiqlik belgisi yoʻqolgan: qarï— > qarï > qäri

1. Ancha yoshga borgan, qartaygan; keksa. . n Dari ham, yosh ham uning oldida odob saqlayotgandek, askiyaga ortiq ogʻiz ochmadi. M. Ismoiliy, Fargʻona t

Dari kishi. Dari ot. Dari tol. Yoshu qari(lar). Dari bshzganini pari bilmas — Maqol

2. Uzoq oʻtmishga ega. Yetib kelar muzday shabada.. Dari togʻning xoʻrsinikrshri. Sh. Rahmon, Yurak qirralari

Yozdi qari tarix sahifasiga Tarixni titratgan bir soʻz — larzakor — Mirtemir

Полная статья →

Показать все · 254 →

В определениях

7

Показать все · 7 →

Сказки

36
Aqlsizdan nodon maslahat olar
Устное народное творчество

Bu ertakda Eshchonboyning joʻxorisiga Matchonboyning tuyasi kirib ketishi va uni qanday chiqarish haqidagi voqea kulgili tarzda hikoya qilinadi. Qozining nodon

Besh jonlini bejon qilgan Bahodir
Устное народное творчество

Qoʻrqoq va dangasa Bahodirning tasodifan qahramonga aylanishi haqidagi ertak. Uning omadi va ayyorligi uni turli xavfli vaziyatlardan qanday qutqarishi tasvirla

Bir xumcha oltin
Устное народное творчество

Uch oʻgʻilga otasidan qolgan bir xumcha oltin va ularning taqdiri haqida hikoya qilinadi. Ertakda mardlik, adolat va doʻstlikning qadr-qimmati ochib beriladi.

Burgutlar
Устное народное творчество

Ushbu ertakda shahzoda, ayiq, tulki va burgutning doʻstligi hamda sadoqati tasvirlanadi. Ular birgalikda shahzodaning sevgilisini qutqarish uchun turli qiyinchi

Chivinboy
Устное народное творчество

Bu ertakda kichik bir chivinning oʻziga yetkazilgan ozor uchun adolat izlashi va buning uchun butun bir zanjir reaksiyasini keltirib chiqarishi tasvirlanadi. Ch

Dod
Устное народное творчество

Ikki ziyrak yigit qaroqchilar toʻdasiga duch keladi. Ular oʻzlarining aql-zakovatlari bilan qaroqchilarni qoʻlga tushirishga muvaffaq boʻlishadi.

Показать все · 36 →

Диалектные материалы

34
ajidi
Qashqadaryo viloyati · soqqa o‘yini

belgilangan chiziq ustiga ost-ust qilib terilgan soqqa bilan ma’lum masofadan urib yiqitish va marradan chiqarish o‘yini

basqal
Qoraqalpogʻiston Respublikasi · ariqning suvini baland yerga chiqarish maqsadida bosilgan tuproq aralash shox-shabba
bo'g'zini chiqarish
Fargʻona viloyati · bo'g'zini chiqarish

yig'ilgan joyini urib bo'rttirib, zo'g'ataga aylantirish

buväzäk
Qashqadaryo viloyati · bosh chiqarish holati

ekilgan gʻallaning bosh chiqarishga kelgan holati

chishash
Fargʻona viloyati · tishash

arra qilinadigan tunuka bo'lakning qirg'og'ini egovlab tishlar chiqarish; arra tishlarini o'tkir qilish

chäk chïqarïsh
Fargʻona viloyati · chok chiqarish

Tunukasozlikda idish yasalayotgan tunuka chetida chok paydo etish

Показать все · 34 →