Hayot Foundation loyihasi
Oʻz

Qidiruv

«qari» boʻyicha 861 ta natija

Filtr

Lugʻat maqolalari

341 ta
qari
Izohli lugʻat · yana 8 ta lugʻatda

QARI I ' koʻkrak oʻrtasidan qoʻlning uchigacha boʻlgan uzunlik oʻlchovi' (turli joyda turlicha uzunlikni bil— dirgan). Ishtonsizning tushiga ikki q a r i boʻz kiribdi (Maqol). Qadimgi turkiy tilda ham shunday oʻlchov birligini anglatgan bu soʻz asli ' qoʻlning yelkadan tirsakkacha boʻlgan qismi' maʼnosini anglatgan qar otidan (ДС, 422) kuchaytirish maʼnosini ifodalovchi -ï qoʻshimchasi bilan hosil qilingan (ДС, 426: qarï I; De — von, III, 242): oʻzbek tilida a unlisi ä unlisiga almash — gan, ï unlisining qattiqlik belgisi yoʻqolgan: qar + ï = qarï > qäri. Bu soʻz asli ' qoʻlning tirsakkacha boʻlgan qismi'ni anglatgan (ДС, 426), keyinchalik maʼno ta — raqqiyoti natijasida hozirgi maʼnosi yuzaga kelgan. QARI II ' koʻp yashagan', ' keksa'. Q a r i bilga— nini pari bilmas (Maqol). Bu sifat asli qadimgi turkiy tilda 'keksay-' maʼnosini anglatgan qarï-feʼlidan (ДС, 426; Devon, III, 279) maʼno taraqqiyoti yoʻli bilan ajralib chiqqan: 'harakat' -> 'shunday ha — rakat. oqibatida voqe boʻladigan holat'; oʻzbek tilida a unlisi ä unlisiga almashgan, ï unlisining qattiqlik belgisi yoʻqolgan: qarï— > qarï > qäri

1. Ancha yoshga borgan, qartaygan; keksa. . n Dari ham, yosh ham uning oldida odob saqlayotgandek, askiyaga ortiq ogʻiz ochmadi. M. Ismoiliy, Fargʻona t

Dari kishi. Dari ot. Dari tol. Yoshu qari(lar). Dari bshzganini pari bilmas — Maqol

2. Uzoq oʻtmishga ega. Yetib kelar muzday shabada.. Dari togʻning xoʻrsinikrshri. Sh. Rahmon, Yurak qirralari

Yozdi qari tarix sahifasiga Tarixni titratgan bir soʻz — larzakor — Mirtemir

Toʻliq maqola →
qarimoq
Izohli lugʻat · yana 6 ta lugʻatda

fl. 1. Yoshi ulgʻayib, qarilik davriga oʻtmoq; keksaymoq, qartaymoq.

Qarigan xotin. Qarigan daraxt. Ahmoq horiganini bilmas, koʻsa — qariganini. — Maqol

— Siz nechaga kirdingiz? — Meni soʻramang, men endi qarib qoldim. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Qarib qolishgan, ogʻir musibatni koʻtarisha olmaydi. — E. Raimov, Ajab qishloq

2. Jismonan qarilik davriga xos holatga tushmoq.

Xadicha xola umrini xorlik-zorlik tortib oʻtkazgan hamma kishilarday tez qarigan — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Qalb qoʻrini el xizmatiga baxshida qilgan, yurtini yashnatib-yashartirgan kishi qarimaydi. — Gazetadan

3. Eskirib, oʻz umrini tugatmoq, tugatish bosqichiga oʻtmoq.

Asrlardan asrlarga ulashgan Asl sanʼat qarimaydi. — Q. Muhammadiy.

4. Xazon boʻlmoq, soʻlmoq.

Bogʻimizga zogʻ-u xazon dorimasin, Gul ila gulzorimiz qarimasin. — Uygʻun.

5. Oʻz muddatining tugash pallasiga oʻtmoq, tugash jarayonida boʻlmoq.

— Bahorning daragi bu, — dedi Unsin mayin ohangda osmonga qarab, — qish qarib qoldi. — Oybek, Ulugʻ yoʻl

Huvullagan sariq vodiyda, Qarigan kuz yotadi behol. — Sh. Rahmon, Yurak qirralari

  • Safar qaridi 1. Maʼlum joyda yoki safarda boʻlish muddati tugadi, qaytish vaqti keldi. Safar qaridi. Gʻulomjon aka yurtini shunchalik sogʻingan ediki, har eslaganda, yurak-bagʻri ezilib ketardi. — J. Abdullaxonov, ToʻfonMaʼmura singlim, menga olam uyidan joy qolmadi, safarim qaridi, muddatim bitdi. — X. Sultonov, Onamning yurti
Toʻliq maqola →
QARÏM

oʻzbekchachuqur, qabrruschaяма, ров, могилаinglizchahole, grave

Tükädi tiriglik qazïldï qarïm Tiriklik tugadi, qabr qazildi – Жизнь окончена, и могила уже выкопана– Life is over, and the grave is already dug up

Toʻliq maqola →
QARÏN

oʻzbekchaqorinruschaживот, желудокinglizchastomach

Qarïn toðsa arpa ya halva bir-ul Qorin toʻysa, arpa yo holva bir xil – Если желудок насытится, тогда все равно–ячмень или халва – If the stomach is saturated, then all the same–barley or halva

Toʻliq maqola →
QARÏŠ=

oʻzbekchaqorishmoq, aralashmoqruschaсмешиваться, вмешиватьсяinglizchamix

Nekükä qarïštïŋ bu iškä öčün Nima uchun bu ishga yomonlik bilan aralashding? – Зачем ты вмешался в это дело так ревностно (букв. зло)?– Why did you interfere with this work so zealously?

Toʻliq maqola →
QARÏT=

oʻzbekchaqaritmoqruschaстаритьinglizchamake old, age

Nečä beg qarïttï qarïmaz özün (Bu dunyo) qanchadan-qancha beklarni qaritdi, oʻzi esa hech qarimaydi – Скольких беков [этот мир] состарил, сам же он не стареет – How many beks has become old in this world, but the world has not grow old

Toʻliq maqola →

Hammasini koʻrish · 341 →

Taʼriflar ichida

130 ta
bekuch

bekuch kam qoʻll. Ayn. kuchsiz. — Toʻgʻri, — dedi afandi, — siz qudratli podshosiz Biz ojiz, bekuchmiz. Latifalar Qari-qartang bekuchlar, Suyanib yur hassangdi, Hasandayi

otishmoq

otish Otmoq 1-6, 9-10, 12-13 Feʼllarining birgalik nisbati. Qizlar janglarda yigitlar bilan yonma-yon turib otishadilar. Oydin, Oʻzidan koʻrsin Yosh-u yalang, qari-yu qar

politsmeyster

politsmeyster tar. Chor Rossiyasi va baʼzi Gʻarbiy Yevropa davlatlarida: katta shaharlar politsiyasining boshligʻi. Toshkent eski shahar politsmeysteri Kolesnikovning Olm

laureat

laureat Fan, sanʼat va shu kabilar sohalarda koʻrsatgan juda katta xizmatlari uchun yuksak (davlat yoki xalqaro) mukofotga sazovor boʻlgan yoki badiiy koʻrik-tanlovlar, f

topinmoq

topin din. Sigʻinmoq, choʻqinmoq. Olovga topinmoq. Hindistonda hayvon va oʻsimliklarga topinish haddan tash-qari kuchli. Z. Akramov, Hindiston lavhalari ular ayol zotini

shaxsiy

shaxsiy Shaxsning oʻziga tegishli boʻlgan, shu shaxsning oʻzi foydalanadigan; xususiy, oʻz. Shaxsiy mulk. Shaxsiy kutubxona. Shaxsiy javobgarlik. Shaxsiy manfaatlarni jam

Hammasini koʻrish · 130 →

Ertaklar

212 ta
Abduaziz
Xalq ogʻzaki ijodi

Abduaziz boy otasidan qolgan mol-mulkni sovurib, qirqta joʻrasidan yordam soʻraydi, ammo ular yordam bermaydi. Keyinchalik u karvon bilan safarga chiqib, quduqd

Ajdar qush
Xalq ogʻzaki ijodi

Yetim qiz gʻorda yashar ekan, uni ajdar qush asrab, oʻziga makon qilib oladi. Bir botir yigit ajdar qushni oʻldirib, qizni qutqaradi va u bilan baxtli hayot kec

Aka-uka
Xalq ogʻzaki ijodi

Ushbu ertakda aka-ukaning sarguzashtlari orqali insonlarning taqdiri va amallarining oqibatlari haqida hikoya qilinadi. Aka oʻzining gʻalati duolari va harakatl

Aldoqchi mushuk
Xalq ogʻzaki ijodi

Bu ertakda oʻrmondagi hayvonlarni doimiy aldab yuradigan bir dono mushuk haqida hikoya qilinadi. Mushuk oʻzining ayyorligi bilan turli vaziyatlardan chiqib keta

Alvasti
Xalq ogʻzaki ijodi

Bir yigit tasodifan alvastining telpagini qoʻlga kiritadi va shu orqali koʻrinmas boʻlib qoladi. U alvasti bilan birga turli sarguzashtlarga duch keladi, jumlad

Aql bilan davlat
Xalq ogʻzaki ijodi

Ushbu ertakda Aql va Davlat oʻrtasidagi bahs tasvirlangan boʻlib, ulardan qaysi biri hayotda muhimroq ekanligi sinovdan oʻtkaziladi. Hikoya davomida bir bolanin

Hammasini koʻrish · 212 →

Sheva materiallari

178 ta
ajidi
Qashqadaryo viloyati · soqqa o‘yini

belgilangan chiziq ustiga ost-ust qilib terilgan soqqa bilan ma’lum masofadan urib yiqitish va marradan chiqarish o‘yini

alan
Xorazm viloyati · ariq tozalanganda uning chetiga chiqarib tashlangan tuproq uyumi
apa
Qoraqalpogʻiston Respublikasi · opa

qarindoshlik atamasi

Hammasini koʻrish · 178 →