Hayot Foundation лойиҳаси
Ўз

Қидирув

«ўйма» бўйича 251 та натижа: Изоҳли

Филтр

Луғат мақолалари

126 та
ўйма

сфт. 1. Ўйиб ишланган, ясалган.

Ўртада, ўйма ўчоқда катта ҳўл тўнка уйни тутунга тўлдириб, бурқсиб ётади. — П. Турсун, Ўқитувчи

2. Ўйиб, қириб, зарб қилиб безак ишлаш усули ва шу усулда ишланган безак, нақш.

Гавҳар ойна устига солинган катта бир ўйма нақш олдида Маҳкамни тўхтатди. — П. Қодиров, Уч илдиз

Қоғозни усти ўйма гулли чарм жуздонга тиқиб, қалин китобни варақлашга бошлади. — Ойбек, Навоий

Тўлиқ мақола →
ўймоқ

фл. 1. Бирор нарса билан ковлаб, чуқур ҳосил қилмоқ; ковламоқ.

Ерни ўймоқ. Деворни ўймоқ.

Тирноқ-ла ер ўйиб, сувлар оқизган Ғариблар аҳволи қоларди тангга. — Ғайратий

Аваз учи тирсакка ўхшаш силлиқ тош топиб, бўзни ўйиб, икки қатор чуқурчалар ясади. — П. Қодиров, Қора кўзлар

2. Чуқурча ҳосил қиладиган қисмини ажратиб олмоқ.

Мен ҳам лип этиб ҳужрага кириб, хумчадан ёғ ўйиб олдим. — Ғ. Ғулом, Шум бола

Мана шу ёлғиз қўлим билан малъун Жапақнинг кўзини ўяман. — А. Мухтор, Қорақалпоқ қиссаси

3. Нақш, гул, тасвир ва шу кабилар ишлаш учун бирор сиртга из, ўйиқ туширмоқ.

Супачада бир парча ганчга Наққош ўяр сўнгги насини. — Э. Раҳим

Исломхўжа усталар билан саломлашиб, мармар тошга Огаҳий шеърларини ўяётган Худойберган муҳркан олдига борди. — Ж. Шарипов, Хоразм

[Солижон] Такрорлайди дарсларин, Кўздан тугал ўтказар, Тошга ўйган хат каби Пухталаб дилга ёзар. — Қ. Муҳаммадий

4. Емириб, ювиб, чуқур ҳосил қилмоқ.

Ойқиз бутун кучини йиғиб, Погодинни сув ўйган чуқурлик қирғоғига судраб келди — Ш. Рашидов, Бўрондан кучли

5. Қаттиқ чимчиламоқ.

Роҳила [қизнинг] биқинини ўйиб олди. — А. Қаҳҳор, Оғриқ тишлар

6. Қаттиқ руҳий азоб бермоқ.

Юрак-бағримни ўйдинг, Мени номусга қўйдинг. — Ҳ. Олимжон

7. Ўйиб олмоқ Қаттиқ таъсирли, таъзирли гап қилмоқ.

Алим бува мингбошини ўйиб олди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

бирор нарсани баҳона қилиб, гап билан ўйиб-ўйиб олади. — О. Ҳусанов, Най

Тўлиқ мақола →
ой

от 1. (О — катта). Қуёшдан нур олиб, ёғду сочувчи самовий жисм, Ернинг табиий ёʻлдоши.

Ўн тўрт кунлик ой. Тўлин ой. Ой нури. Ой чиқди. Ой ботди. Ойнинг юзидаги доғлар. Ойнинг Ер атрофида айланиши.

Ойни этак билан ёпиб бўлмайди. — Мақол

Кечки гуллар очилиб турибди. Кўкда танҳо ой кезмоқда. — И. Раҳим, Чин муҳаббат

2. Астрономик йилнинг ўн иккидан бирига — Ойнинг Қуёш атрофидан бир марта айланиб чиқиш муддатига яқин вақт оралиғи; ўлчов бирлиги: 28, 29 30 ёки 31 кунлик давр.

Ой боши. Май ойи. Бир йил — ўн икки ой. Бу орада уч ой ўтди. Ёз ойлари ҳам ўтиб кетди. Ойнинг ўн беши қоронғи бўлса, ўн беши ёруғ. — Мақол

Ўғлим бечора ой ўтмасдан бўзчининг мокисидек қатнаб турса. — А. Қодирий,Ўтган кунлар

3. Уч-тўрт кунлик ой шаклидаги безак ёки белги.

Мезана устидаги ой.

4. Аёллар исми таркибига киради ёки аёллар номига қўшилиб, эркалаш, ҳурматни билдиради.

Ойпошша, Ойқиз, Ойтўти, Ойниса; Турсуной. Ширмоной, Қундузой.

  • Ой юз Чиройли юз, гўзал юз. Ой юзинг қора чиммат зулмидан қутултирғил. Чиқ қоронғи турмушдан, нур ичинда жавлон қил. Ҳамза. Ой деса — ойга, кун деса кунга ўхшайди Жуда гўзал, жуда ҳам чиройли.
  • Ойдан ой, кундан кун ўтиб Анча вақт ўтиб. Ойдан ой, кундан кун ўтар дарёдил, Менга танҳо бўлган сен ёʻқсан моҳим. — Ҳабиб Абдуназар, Анжир гули.
  • Ой-кун(лар) ўтиб Вақти, умри, ҳаёти кечиб. Шу ёʻсин оромсизлик ва бесаранжомлик ичида [Отабекнинг] ой-кунлари ўтиб турар эди. А. Қодирий, Ўтган кунлар.
  • Ой бориб, омон кел Сафарга кетаётган кимсага яхшилик тилаб айтиладиган ибора, оқ ёʻл тилаш. У[Элмурод] ёʻлда кетар экан Ой бориб, омон келинг! деб, оқ ёʻл тилаб қолган Гулсумни ҳийлагача ўйлаб ётди. — П. Турсун, Ўқитувчи
  • Ой кўрмоқ Ҳайз кўрмоқ.
  • Ойи тўлди Туғиш вақти етди. Кумушнинг ойи тўлмасданоқ, у [онаси] бешик ясатиш билан машғул эди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
  • Ойкуни яқин Туғиш арафасида, олдида.
Тўлиқ мақола →
ойма-ой

Ҳар ойда мунтазам.

Нусратбек маошидан ўз харжига кераклигини ажратиб, қолганини хотинига ойма-ой юбориб турди. — С. Нуров, Майсаларни аёз урмайди

Тўлиқ мақола →
ўймакор

от 1. Тахта, ганч, мармар ва шу кабиларга ўйиб, гул, нақш ишловчи уста.

Бу [эшик ]қалин, бақувват тахталардан ясалган бўлиб, моҳир ўймакорлар безаган, уста бўёқчилар нақш берганди. — С. Юнусов, Кутилмаган хазина

2. Ўйиб, зарб қилиб ишланган; ўйма.

Олтин қуббачалар, ўймакор гуллар билан безанган эшикни очиб, кичикроқ, лекин серҳашам бир хонага кирди. — Ойбек, Навоий

Унинг [Абдулла Болтаевнинг] қўли билан қилинган ўймакор нақшлар эскизи 1937 йили Парижда очилган санъат виставкасида ҳам юксак баҳо олди. — С. Қодиров, Қирқ китобнинг тўрт саҳифаси

Табақалари кенг, очиқ турган ўймакор шамшод дарвоза Ҳасан овчини қаърига тортиб, ютиб юбормоқчидай. — Ш. Тошматов, Эрк қуши

Тўлиқ мақола →

Ҳаммасини кўриш · 126 →

Таърифлар ичида

15 та
орнамент

орнамент Геометрик шакллар билан ўсимлик ёки ҳайвонлар оламидан олинган тасвирларни ритмик тартибда қўшиб, уйғунлаштириб ишланган бўёқли, ўйма ёки чизма нақс

читгар

читгар эск. Бўз матога ўйма ёғоч қолип ёр-дамида гул босувчи ҳунарманд, уста. Читгарлар илгари барча жараён (тўқиш, бўяш ва гул босиш)ни устахоналарда ба

качкил

качкил Бели сиқиқ, қопқоқли, ўйма нақшли челаксимон мис идиш. — Меҳнат ҳам мўжиза! — деди Робия, качкилга латтага ўраб солинган чинни асбобларни кўтарар экан.

жимжимадор

жимжимадор Серҳашам ўйма нақшли, кунгурали. Жимжимадор, нақшин панжара. Тошбобо қайтиб келиб, жойига ўтирганида, қўлида жимжимадор узун ҳасса бор эди. С. Кароматов

релеф

релеф геогр. Ер сиртидаги табиий ёки сунъий равишда ҳосил бўлган ҳар хил нотекисликлар — паст-баландлик, тоғлик-нишабликлар мажмуи. Тоғли релеф. Ўзбекистон релй

релеф

релеф геогр. Ер сиртидаги табиий ёки сунъий равишда ҳосил бўлган ҳар хил нотекисликлар — паст-баландлик, тоғлик-нишабликлар мажмуи. Тоғли релеф. Ўзбекистон релй

Ҳаммасини кўриш · 15 →

Эртаклар

101 та
Алвасти
Халқ оғзаки ижоди

Бир йигит тасодифан алвастининг телпагини қўлга киритади ва шу орқали кўринмас бўлиб қолади. У алвасти билан бирга турли саргузаштларга дуч келади, жумлад

Айиқполвон
Халқ оғзаки ижоди

Уч опа-сингил оталарининг золимлигидан қочиб, ҳар бири ўз ёʻлига равона бўлади. Кенжа қиз Иқбол айиқ билан турмуш қуриб, Айиқполвон исмли ўғил кўради.

Аёз
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда подшоҳнинг ўғил фарзанд кўриш истаги ва бу истакнинг амалга ошиши учун қилинган ҳийла-найранглар тасвирланади. Шунингдек, оддий деҳқоннинг о

Бадалқорачи
Халқ оғзаки ижоди

Уч ака-ука отасининг олтин тойини ўғирлаб кетаётган сирли махлуқни топишга уринади. Кенжа ўғил Бадалқорачи бу сирни очиб, бир қанча қизларни девлар зу

Баҳром ва Шерзод
Халқ оғзаки ижоди

Баҳром ҳунарга қизиққан шаҳзода бўлиб, отаси билан келишмовчилик туфайли юртидан кетади. У ўз ҳунари туфайли хавфли вазиятдан қутулиб, севгисини топади.

Балиқ сотувчи Аҳмад
Халқ оғзаки ижоди

Аҳмад исмли эр ўз хотинининг маслаҳатлари туфайли турли қийинчиликларга дуч келади. Унинг соддалиги ва тушунмовчилиги кулгили вазиятларни келтириб чиқара

Ҳаммасини кўриш · 101 →

Шева материаллари

9 та
Ғäлäмüз
Бухоро вилояти · очкўз

Кўп ейдиган ва тўймайдиган одам

мешқарин И
Қорақалпоғистон Республикаси · мечкай, тўймас
нақшлидашшу
Фарғона вилояти · нақшлидасцҳуй

юзи ва орқасига чекма ва ўйма ажойиб нақш (гул) лар солинадиган дасцҳуй

оймачавғун
Фарғона вилояти · ўйма чавгум

Мискарликда ўйиб нақшлар солинган гулдор чойдиш

ўйма
Фарғона вилояти · ўйма

Пичоқчиликда ёрмасопли пичоқ юзидаги кумушни ўйиб хат солиш усули ва шу усулда солинган нақш

ўймакорлик
Фарғона вилояти · ўймакорлик

Металл буюмларнинг юзини ўйиб нақш, хат солиш иши

Ҳаммасини кўриш · 9 →