Қидирув

от Қовуннинг ўртапишар, сершира бир тури (сертўр, кўкиш, чўзиқ қовун).

Каттақишлоқнинг эртапишар қовунлари, амири, кўкча, оқуруғлари қадим замонлардан бери машҳур. — И. Раҳим, Ихлос

Патнис кўкча ва шакарпалак косалари билан тўлиқ эди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча.

сфт. 1. Тиниқ осмон рангидаги; мовий, зангори.

Кўк кўз. Кўк бўёқ.

Қўлимизда товланар жажжи-жажжи байроқлар, Осмонда кўк, қизил шар енгил учиб ўйноқлар. — И. Муслим.

2. Кул рангидаги, кулранг.

Кўк бўри. Кўк каптар.

Қамчи кўк от билан саман тойни етаклаб, дарё томонга кетди. — Ҳ. Ғулом, Машъал

3. с. т. Яшил, сабза.

Кўк ўт.

Қаршимда тебранар кўк барглар ҳар он — Ю, Ҳамдам

4. Ер устида гумбаз шаклида кўриниб турадиган ҳаво қатлами; осмон.

Энкайганга энкайгин, бошинг ерга теккунча, Кеккайганга кеккайгин, бошинг кўкка етгунча. — Мақол

Мартнинг охирги кунлари. Кўк юзида сузиб юрган булут парчалари офтобни бир зумда юз куйга соляпти. — А. Қаҳҳор, Минг бир жон

5. Ўсаётган ўт-ўсимлик, ўт-ўлан; майса, кўкат.

Ёмғирлар ёғиб, ерда ўт-ўланлар кўрина бошлади, ҳайвонларнинг оғзи кўкка тегди. — М. Муҳаммаджонов, Турмуш уринишлари

Менинг бригадамга қарашли ердан уч гектарига Миср пахта экдим. Кўки жуда яхши. — Ғ. Ғулом, Тирилган мурда

6. Баҳорда янги чиққан, сомса, чучвара каби овқатларга ишлатиладиган отқулоқ, ёʻнғичқа, жағжағ, исмалоқ каби кўкатларнинг умумий номи ва шундай кўкатлар қўшиб тайёрланган овқат.

Кўк сомса. Кўк шўрва.

Кўк териш баҳонаси билан далаларни тусай бошлаган эди. — Чўлпон, Кеча ва кундуз

7. Кашнич, жанбил, укроп каби овқатга қўшиб ейиладиган резавор ўсимликлар, кўкат.

Кўк солиб қатиқланган маставанинг лаззатли ҳиди келди. — А. Мухтор, Опа-сингиллар

8. с. т. (3-ш. бирл. шаклида — кўки) Доллар.

Бир пачка кўки билан қўлга тушибди, иш чатоқ.

от Тошкўмир, торф, нефт қолдиқлари ва шу кабиларни ҳавосиз қиздиришдан ҳосил бўладиган углеродли қаттиқ қолдиқ (қора металлургияда ёқилғи сифатида ишлатилади).

Бўёқ олиш учун нефт чиқиндилари ва тошкўмирни кокслашдан олинган маҳсулотлар асосий хомашё ҳисобланади. — Фан ва турмуш

от 1. Ўсиб турган ўт-ўлан; ўт-ўсимлик.

Қўйларнинг барра кўкатларни ўткир тишлари билан жодидай қирқиб пишиллашлари, қўзиларнинг оналарини қидириб маърашлари атрофни босди. — С. Анорбоев, Оқсой

Мансур тизза бўйи кўкатлар устида чўнқайиб ўтирар ҳеч нимани кўрмас эди. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол

2. Овқатга қўшиб ейиладиган (кашнич, укроп каби резавор) ўсимликлар; ошкўк.

Хушбўй мевалар, айниқса кўкатлар, турли нав сабзавотлар жуда мўл ёғилди. — Ойбек, Нур қидириб

Кўкат растаси, қовун бозор, ҳўл мева, қуруқ мева расталарини кўриб, ён кўчадан пастладик. — Муштум

от шв. Кўнгил, дил.

Бу гапларни кўкайингга келтирма, Хуш келибсан она манзил, она жой. — Юсуф ва Аҳмад

[Қорасочнинг] қийиқ кўзлари қиздай қилиқли йигитларнинг ҳам кўкайида туғён қўзғатар эди. — Т. Сулаймон, Қорасоч

Авазхон буни ўлдириб, кўкайи ўсиб, кўтарилиб, отидан тушиб, яёв бўлди. — Маликайи айёр