Қидирув

фл. Икки томонга тортиб, орасини очмоқ, йирмоқ.

Маҳкам ака ботинкани қўлига олиб, дастасини кериб берди. — Р. Файзий, Сен етим эмассан

Беғубор осмонда бир калхат қора қанотларини кериб, бўйнини чўзиб, аланглаб юрибди. — А. Муҳиддин, Ҳ. Тожибоев, Оташ қалбли қиз

фл. 1. Кермоқ феълининг биргалик нисбати.

2. Увушиб қолган аъзони ўз ҳолига келтириш учун гавда ва қўл-оёқни чўзиб ҳаракатлантирмоқ, кермоқ.

Уйғонгандан кейин ҳузур қилиб бир керишди.

Оқшом салқинидан увушган танасини ҳаракатга келтириш учун керишаётган жангчининг елкасига панжаси билан қоқиб: — Кетдикми, Деҳқонбой! — деди бир жангчи. — Н. Сафаров, Жангчи шоир

Алиохун ўрнидан туриб, кенг, сертук кўкрагини қавартиб керишди. — Ойбек, Танланган асарлар

3. шв. Керилмоқ 2.

Бекор керишганлар аҳмоқ бўлади. — Алпомиш

фл. Керишмоқ феълининг орттирма нисбати.

рвш. 1. Талаб-эҳтиёж бор, даркор, зарур.

Жой керак. Озиқ-овқат керак. Китоб керак.

Бир товуққа ҳам дон керак, ҳам сув керак. — Мақол

Туя

янтоқ керак бўлса, бўйнини чўзади. — Мақол

Қишлоқдагиларни боқиш учун пул керак, кийим керак. — Ойбек, Танланган асарлар

Агар одам, одам боласига ўхшаб умр кечираман деса, унга кўп нарса керак бўлар экан. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

2. Ёрдамчи сўз вазифасида

3. 1) феълнинг -(и)ш қўшимчали шаклига бирикиб, тасвирий шаклни ҳосил қилади ва ўзи бирикиб келган сўз билдирган ҳаракатни бажариш лозим бўлган ҳаракат эканлиги маъносини билдиради.

Айтишим керак. Хабар олиш керак. Дам олиш керак.

Ҳозирги кунда илм-фаннинг бирор ёʻналишида етук мутахассис бўлиш учун фаннинг бошқа ёʻналишларини ҳам чуқур билиш керак. — Газетадан

Ёшлар уламолар олдида адаб сақлашлари керак. — Ойбек, Танланган асарлар;

4. 2) феълнинг шарт майли шакли билан бирикиб, гумон, тахмин, эҳтимоллик маъносини билдиради.

Келса керак. Билса керак. Айца керак. Чиройли бўлса керак. Ширин бўлса керак.

У, Чароснинг онаси жаҳл устида шу ишни қилган бўлса керак, деб ўйлаганди. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол

от 1. Каштачилик асбоби; чамбар, чамбарак.

2. Нарсалар орасини очиб, кериб қўйиш учун ишлатиладиган икки томонлама тиргак.

Шунда дадам бақатеракнинг шохидан кесиб, сигирнинг оғзига керги солса, шиши қайтарди-қоларди. — Х. Тўхтабоев, Сариқ девни миниб

сфт. 1. Ораси очиқ, керилган; тешиклари катта.

Мирҳожи боши юмалоқ, катта бурнининг катаклари керик гердайган бой. — Ойбек, Улуғ ёʻл

2. кўчма Ўзига бино қўйган; талтайган, керилган.

Мана бугун ҳам мингбошининг керик хотини Итваччаларини эргаштириб чиқмасин, бирам суқ, бирам ифлоски болалари, деганини эшитиб, бормади. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча.