sft. 1. zid. Hajmi, oʻlchami meʼyordan yoki nisbatan ortiq; ulkan; kichik.
Katta shahar. Katta hovli. Katta daryo. Katta soy. Katta tosh. Katta zal.
Traktor kesilgan katta daraxtlarning toʻnkasiga zanjir bogʻlab tortar, arra, bolta koʻtargan odamlar bularni kesib, qirqib, aravalarga yuklashar edi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
Oʻroz qayerdandir katta tarvuz keltirib, oʻrtaga qoʻydi. — Oybek, Tanlangan asarlar
2. zid. Tarkib jihatdan meʼyoridan ortiq, ortiq miqdorli; kichik.
Katta qoʻshin. Katta jamoa.
Men — oʻn oltiga toʻlmagan qiz, birdan yot va katta oilaga tushib qoldim. — Oybek, Tanlangan asarlar
3. Kuch-qudrati, darajasi, salmogʻi yuqori; buyuk, zoʻr.
Katta gʻalaba. Katta tantana. Katta eʼtibor. Katta jasorat. Katta bayram. Katta mahorat. Katta tortishuv.
Bu kitobni oʻsha kechasi katta qiziqish bilan qoʻlga olarkan, eri Abdullaboy kelib qolib, [kitobni] qoʻlidan yirib oladi. — Oybek, Tanlangan asarlar
Boltaboy kechki ovqatdan keyin keldi. U juda katta ishni bitirib kelganday, ogʻzi qulogʻida boʻlib, nuqul sement toʻgʻrisida sementlab qilingan toʻgʻon qanchalik pishiq boʻlishi va hokazolar toʻgʻrisida gapirar edi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
4. Yosh jihatdan ulugʻ, yoshi ortiq.
Katta oʻgʻil. U mendan katta.
[Yusufbek hoji:] Oyim, har nima, siz kattasiz, Zaynab yosh, kattadan kichikka shafqat lozim. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
5. ot Yoshi katta kishi; qari, keksa.
Kattani hurmat qil. Kattalar gapiga quloq sol.
6. Xizmatdagi martabasi, unvoni, darajasi jihatdan (boshqaga nisbatan) yuqori.
Katta ilmiy xodim. Katta laborant.
7. koʻchma Koʻzga koʻringan; atoqli, mashhur.
Katta olim. Katta artist,
Bu — Abdulla fonuschi degan katta qiziqchi. — Oybek, Tanlangan asarlar
Abdurahmonning amakilari Buxoroda katta mudarrislardan sanalar edilar. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon
Toshkentga butun mamlakatdan katta geolog olimlar kelishgan. — S. Karomatov, Oltin qum
8. Yuqori lavozimdagi amaldor; rahbar, boshliq.
Shaharning kattalari.
[Tojiboy:] E, nodon Menga tegsang, jon-jon demaysanmi? Bir yurtning kattasi boʻlsam. — P. Tursun, Oʻqituvchi
Odamlar tamom yigʻilgan boʻlsalar ham, kattalardan darak yoʻq. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha
- Katta xotin
- Katta qilmoq Boqib, parvarish qilib oʻstirmoq, voyaga yetkazmoq. — Biz senlarni it azobida katta qildik-ku, — dedi shashtidan tushib Ibn Yamin. — K. Yashin, Hamza
- Kattani kesib, kichkina qilgan Keksa kishilarning gapini gapiradigan yosh bola haqida.
- Oʻzini katta olmoq (yoki tutmoq) Amal, daraja yoki bilim jihatdan oʻzini boshqalardan ustun qoʻymoq, magʻrurlanmoq, kekkaymoq. U [Mannon Uygʻur] hech mahal oʻzini katta tutmas barchaga barobar, bilimdon murabbiy edi. — H. Nosirova, Men oʻzbek qiziman
- Katta arava qayoqqa yursa, kichigi ham shu yoqqa yuradi Yoshlar, tajribasizlar kattalardan, tajribali, obroʻli kishilardan oʻrnak oladi, degan maʼnoda ishlatiladi.
- Katta boshini (yoki oʻzini) kichik qilib Yoshining kattaligi, amali-martabasi yoki davlatiga qaramay, oʻzini katta olmay; kamtarlik bilan. Margʻilon degan shahardan katta oʻzini kichik qilib, qizi ila kelayotgan Mirzakarim akaga oʻgʻlining xoʻrlik keltirishidan choʻchidi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
- Katta gap Eʼtiborga loyiq, arziydigan ekanlikni bildiradi. Oʻrtoq Muslim endi haqiqat kim tomonida ekanini tushunibdi, bu katta gap. — N. Safarov, Tanlangan asarlarYoʻq, avval yurtning homiylari boʻlgan boyonlar oʻz oʻgʻillarini hozirgi zamon ilm-fununi bilan tarbiyalasinlar. Shu ham katta gap. — Oybek, Tanlangan asarlar
- Katta gapirmoq (yoki ketmoq) — Hoy, bola, sal pastroq tush, — deydi yana birov uning [kuyovning] katta ketganiga jahli chiqib. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otgunchaSanga katta gapirib qoʻyganmiz, dumbul ishni azaldan yomon koʻraman-u, har qalay, ishimiz puxta boʻlmay, keyin burnimizni tishlab qolmasak, degan xavotirdaman. — J. Abdullaxonov, Xonadon
- Katta ogʻiz yoki ogʻzi katta Otasining davlati, katta ogʻiz, hovliqma va takabbur onasining erkalashi qoʻshilib, qizga ortiqcha gʻurur bergan. — Oybek, Tanlangan asarlarMachitga borib, vaʼz ayting. Ertaga Gʻuzorning ogʻzi kattalarini qalʼaga toʻplaymiz. — Sh. Toshmatov, Erk qushi