ot 1. Biror kimsa yoki narsa ishgʻol qilib turgan yer, yuza, fazo; oʻrin, makon.
Zolimning joyi — jahannam. — Maqol
Bozor kuni boʻlganiga qaramay, bozor joyi butunlay boʻsh edi. — S. Ayniy, Qullar
Miltigʻini joyiga qoʻydi-yu kitob mutolaa qilib oʻtirgan Elmurod oldiga keldi. — Shuhrat, Shinelli yillar
Otabek rahmat aytib, joyidan qoʻzgʻalmadi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
2. Maʼlum bir voqea-hodisa roʻy bergan yer; ish-harakat, jarayon oʻrni.
Xizmat joyi. Avtobus toʻxtaydigan joy.
Sidiqjon bolaligi oʻtgan tor koʻchalarni, qishloq, anhor boʻylarini, sigir boqqan joylarini borib koʻrdi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
3. Maʼlum bir narsa yoki ish-harakat uchun eng qulay, mos yer, oʻrin.
Mutaxassislarni tanlash va joy-joyiga qoʻyish. Ogʻriq joyini topsa, olti oy qishlaydi. — Maqol
Bu yer hazilning joyi emas. — A. Qahhor, Ogʻaynilar
4. Yer yuzining, fazoning belgili, biror xususiyati bilan ajralib turadigan yeri, nuqtasi.
Pastqam joy. Bahavo joy. Past-baland joylar. Tor joyda tomosha. — Maqol
Erta kuz jalasi togʻlik joylarga juda hafsala bilan quyar edi. — A. Qahhor, Oltin yulduz
Soʻqmoq katta yoʻlga tutashgan joydan bepoyon dala boshlanar edi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
Bu joydan boyning butun paxta dalasi koʻzga tashlanib turar edi. — Oybek, Tanlangan asarlar
5. Geografik yoki maʼmuriy hudud; taraf, tomon, oʻlka; yurt.
Bizning joylarda anor koʻp.
Yoʻq, u [Elmurod] bu joylarni tushida ham, oʻngida ham koʻrgan emas. — P. Tursun, Oʻqituvchi
Bu joyni xalq qadim zamonlardan beri Kultepa deb atar edi. — Sh. Rashidov, Gʻoliblar
6. Biror narsaning ayrim qismi, yeri, boʻlagi.
Goʻshtning yogʻli joyi. Kosaning darz ketgan joyi. Ipning tugilgan joyi.
Biror joying ogʻriydimi, Kumush? — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
7. Badiiy asar, musiqa va shu kabilarning biror kerakli, qiziqarli yeri, oʻrni.
Abdishukur boyvachchaning qoʻlidan kitobni olib, kerakli joyini topdi. — Oybek, Tanlangan asarlar
Baʼzan sevgan qizlaridan kelgan xatning qalbga borib teggan joylarini bir-birlariga oʻqib berardilar. — Shuhrat, Shinelli yillar
8. Gap, ish, xatti-harakat yoki belgilarning shaxsiy baho berish uchun asos, dastak boʻladigan yeri, oʻrni.
Bu ishning hech qiyin joyi yoʻq. Mening qoʻrqadigan joyim yoʻq.
Men sizga aytsam, qiyomatli oʻrtoqmiz-u, mendan xafa boʻlgan joyi bor. — A. Muxtor, Opa-singillar
9. Yashash, hayot kechirish, yotish-turish uchun xizmat qiladigan yer; uy-joy, hovli-joy, boshpana.
Joy olma, qoʻshni ol. — Maqol
Yoʻlchi biznikiga ishlagani kelgan, ishlasin. Puli yoʻq, joyi yoʻq xotinni nima qiladi. — Oybek, Tanlangan asarlar
10. Oʻtirish yoki yotish uchun qilingan, solingan, toʻshalgan oʻrin; oʻrindiq.
Vagonda beshta boʻsh joy qoldi. Bugungi seanslarga joy yoʻq.
Hojimirsiroj avtobusda joy talashib, bolali bir xotin bilan aytishib qoldi. — A. Qahhor, Yillar
Xolida kichik qizi Ranoni uyga yotqizib, eriga joy solgani ayvonga chiqdi. — I. Rahim, Chin muhabbat
11. Meros sifatida qolgan, biror kimsaga tegishli yer-mulk, hovli-joy.
Rakat mavzeyida otadan qolgan uch tanob joy bor edi. — Oybek, Tanlangan asarlar
Mana shu joylar burun Abduvaqqos degan bir eshonga qarashli ekan. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
12. Ish, xizmat, vazifa, oʻrin.
U yaxshi joyda ishlaydi.
Jonfigʻon xotiniga necha-necha tavba-tazarrular qilib, endi biron joyga kirib ishlashga soʻz beribdi. — A. Qahhor, Jonfigʻon
13. Oila, xonadon.
Bir kun tuz ichgan joyga qirq kun salom ber. — Maqol
Iqbolingga koʻp yaxshi joydan qalliq chiqdi, bolam. Hammalari biram sipo, biram salobatli odamlar ekan. — P. Tursun, Oʻqituvchi
- Gapni (yoki soʻzni) bir joyga qoʻymoq
- Gap (yoki soʻz, fikr) bir joydan chiqdi
- Joy qilmoq Yotish, oʻtirish uchun oʻrin hozirlamoq. U [Asrorqul] atrofga suv sepib, supaga joy qildi. — A. Qahhor, Asror bobo
- Joyini topdi 1. Joyiga tushdi;
- Joyiga keltirmoq (yoki qoʻymoq) Oʻrinlatmoq, oʻrniga qoʻymoq, tegishlicha ado etmoq, bajo keltirmoq. Hurmatini joyiga keltirmoq.[Muxlis:] Durust, hamma ishni joyiga qoʻydim. Qadrli mehmonlarimizning koʻngillariga putur yetmasa, bas. — Z. Said, N. Safarov, Tarix tilga kirdi
- Kutmagan (yoki kutilmagan) joyda Kutilmagan paytda, kutmagan holda. Boshlanishda anchayin hazilga oʻxshab koʻringan bu ginaxonlik kutilmagan joyda jiddiy bir tus olib ketdi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
- Koʻngli joyiga tushmoq
- Koʻnglidan (yoki yuragidan, qalbidan) joy olmoq Koʻnglida qolmoq, yuragidan, qalbidan oʻrin olmoq: koʻnglida chuqur iz, asar qoldirmoq. Men xotinim bilan ancha yildan beri turib, undan koʻp yaxshiliklar koʻrganman, bu yaxshiliklarning har qaysisi koʻnglimdan alohida-alohida joy olgan. — A. Qahhor, or, Oltin yulduz.
- Oʻtirgani (yoki oʻzini qoʻygani) joy topolmay qolmoq Hayajondan, kutilmaganlikdan tipirchilab, nima qilarini bilmay qolmoq, sarosimaga tushmoq. Gʻulomjon hokimni kutgani bormadi. Uning kelishini eshitgandan beri nafrati qoʻzgʻab, oʻzini qoʻygani joy topolmay qoldi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha
- Oʻtqizgani joy topolmay qolmoq Juda katta hurmat bilan kutib olmoq. Oftob oyimni boʻlsa Oʻzbek oyim oʻtqizgani joy topolmas, quda soʻzi oʻrniga singlim deb xitob qilar, oshni ham uning raʼyini soʻramasdan buyurmas edi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
- Hushini joyiga keltirmoq Kekkayib, oʻziga ishonib, haddidan oshib ketgan kishini tartibga chaqirib qoʻymoq.