Қидирув

фл. 1. Ўз тапти, ҳарорати билан бошқа нарсанинг, кимсанинг иссиқлигини оширмоқ, кўтармоқ, иссиқ қилмоқ; ҳарорат бермоқ.

Бектемир унинг совуқ қотган жажжи қўлларини пуфлаб-пуфлаб иситди. — Ойбек, Қуёш қораймас

2. Оловга қўйиб, тоблаб ёки бошқа бирор ёʻл билан иссиқ қилмоқ.

Ошни иситмоқ. Сув иситмоқ.

3. Исимоқ 2 феълининг орттирма нисбати.

-Мен қўрқаманки,— деди у [Ҳамдамформа], — Бухоронинг асл шойисидан тикилган ҳилпиллама кўйлаклар амиркони ботинкалар сенинг кўнглингни унга иситган бўлмасин. — С. Айний, Қуллар

Мана ман асл дуохон Иситиб, совитиб қўяман. — Ҳамза, Қузғунлар

фл. 1. Ўзига иссиқлик олиб, ҳарорати кўтарилмоқ.

Сув исиди. Печка қизиб, уй яхши исиди.

Ҳаво ҳали исимаган бўлса ҳам, хомсемиз ҳоким, формасининг кўкрак тугмаларини ечиб ташлаб, елпинишга тушди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча.

2. кўчма Кўнгли тортмоқ, рағбати, муҳаббати ошиб, яқинлик сезмоқ; кўнгли илимоқ.

Энди хотинига исиб, меҳмонхонада ётишни ҳам барҳам берса. А. — Қодирий, Ўтган кунлар

Ёʻлдошнинг олдига кириб ўцам, Жамилахоннинг боши кўкка етар. Зора-мора менга кўнгли исиб қолса ўғлимнинг ҳам бахти очиларди, — деди Салтанат. — Б. Раҳмонов, Қилмиш-қидирмиш

от 1. Қулоққа тақиладиган, олтин, кумуш каби металлардан ясаладиган зийнат буюми; зирак.

Тилла исирға.

У [Турсуной] маржон, исирға, узук тақишни бировлардан кўриб ҳавас қилар эди. — А. Мухтор, Опа-сингиллар

2. Баъзи ҳайвонлар, чунончи, эчкининг томоғи остидан осилиб турадиган солинчоқ эти.

от Исириқдошлар оиласига мансуб кўп йиллик ёввойи ўт ўсимлик [Таркибида алкалоидлар бўлиб, халқ табобатида шифобахш восита сифатида турли ёʻллар билан (жумладан, тутатиб) фойдаланиб келинади.

Исириқни минг дардга даво, деб бекорга айтишмайди. — Газетадан

Исириқ — гриппга қарши яхши нарса. Ким уни эскилик деса, хато қилади. — Мирмуҳсин,Умид

от 1. Организмнинг, гавда ҳарорати кўтарилганда намоён бўладиган, зарарли агентлар (касалликлар қўзғатувчи омиллар)га нисбатан ҳимоя-мослашув реаксияси, унинг натижасида юзага келувчи ҳарорат.

Иситмани ўлчамоқ. Касални яширсанг, иситмаси ошкор қилади. — Мақол

— Хайрият, онангизнинг аҳволи анча тузук бўлиб қолди, иситмаси ҳам қайтди, — деди отаси. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча.

2. с. т. Баданда ҳарорат билан ўтадиган баъзи касалликларнинг (масалан, безгак, тифнинг) халқ орасидаги умумий номи.

Қумқишлоқ деҳқонларини қадимдан қийнаб келган ботқоқларни иситма, безгак ўчоқларини қуритиш учун бир неча чақирим узунликда зовур қазиш керак. — Ҳ. Ғулом, Машъал

3. этн. Кишининг дилини ўзига ёки бошқага мойил этиш мақсадида қилинган амал.

Иссиқ сўзим — иситма, совуқ сўзим — совутма. — Мақол

4. сфт. Иситилган.

Иситма ош.

фл. Ўзини иссиққа тоблаб ёки иссиқ жойда ўтириб, баданни иситмоқ.

Ғуломжон челакни ўчоқ ёнига келтириб қўйди, сувнинг эришини кутиб, ўзи ҳам шу ерда исиниб турди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча.

Пахтасини топшириб бўлганлар исиниш учун ёʻл ёқасига олов ёқишди. — Ёшлик