Qidiruv

ot 1. Organizmning, gavda harorati koʻtarilganda namoyon boʻladigan, zararli agentlar (kasalliklar qoʻzgʻatuvchi omillar)ga nisbatan himoya-moslashuv reaksiyasi, uning natijasida yuzaga keluvchi harorat.

Isitmani oʻlchamoq. Kasalni yashirsang, isitmasi oshkor qiladi. — Maqol

— Xayriyat, onangizning ahvoli ancha tuzuk boʻlib qoldi, isitmasi ham qaytdi, — dedi otasi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha.

2. s. t. Badanda harorat bilan oʻtadigan baʼzi kasalliklarning (masalan, bezgak, tifning) xalq orasidagi umumiy nomi.

Qumqishloq dehqonlarini qadimdan qiynab kelgan botqoqlarni isitma, bezgak oʻchoqlarini quritish uchun bir necha chaqirim uzunlikda zovur qazish kerak. — H. Gʻulom, Mashʼal

3. etn. Kishining dilini oʻziga yoki boshqaga moyil etish maqsadida qilingan amal.

Issiq soʻzim — isitma, sovuq soʻzim — sovutma. — Maqol

4. sft. Isitilgan.

Isitma osh.

fl. 1. Oʻziga issiqlik olib, harorati koʻtarilmoq.

Suv isidi. Pechka qizib, uy yaxshi isidi.

Havo hali isimagan boʻlsa ham, xomsemiz hokim, formasining koʻkrak tugmalarini yechib tashlab, yelpinishga tushdi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha.

2. koʻchma Koʻngli tortmoq, ragʻbati, muhabbati oshib, yaqinlik sezmoq; koʻngli ilimoq.

Endi xotiniga isib, mehmonxonada yotishni ham barham bersa. A. — Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Yoʻldoshning oldiga kirib oʻtsam, Jamilaxonning boshi koʻkka yetar. Zora-mora menga koʻngli isib qolsa oʻgʻlimning ham baxti ochilardi, — dedi Saltanat. — B. Rahmonov, Qilmish-qidirmish

fl. Isitma holatida boʻlmoq, harorati baland boʻlib turmoq.

Matxoliq aka, qancha yerni sugʻorib, qancha yerda daraxt koʻkartirgandan keyin kuz paytida Qamishkapaning chorbogʻ dalasidagi yertoʻlada isitmalab yotib, oʻlib ketadi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

ot 1. Quloqqa taqiladigan, oltin, kumush kabi metallardan yasaladigan ziynat buyumi; zirak.

Tilla isirgʻa.

U [Tursunoy] marjon, isirgʻa, uzuk taqishni birovlardan koʻrib havas qilar edi. — A. Muxtor, Opa-singillar

2. Baʼzi hayvonlar, chunonchi, echkining tomogʻi ostidan osilib turadigan solinchoq eti.

ot Isiriqdoshlar oilasiga mansub koʻp yillik yovvoyi oʻt oʻsimlik [Tarkibida alkaloidlar boʻlib, xalq tabobatida shifobaxsh vosita sifatida turli yoʻllar bilan (jumladan, tutatib) foydalanib kelinadi.

Isiriqni ming dardga davo, deb bekorga aytishmaydi. — Gazetadan

Isiriq — grippga qarshi yaxshi narsa. Kim uni eskilik desa, xato qiladi. — Mirmuhsin,Umid

fl. Oʻzini issiqqa toblab yoki issiq joyda oʻtirib, badanni isitmoq.

Gʻulomjon chelakni oʻchoq yoniga keltirib qoʻydi, suvning erishini kutib, oʻzi ham shu yerda isinib turdi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha.

Paxtasini topshirib boʻlganlar isinish uchun yoʻl yoqasiga olov yoqishdi. — Yoshlik