Проект Hayot Foundation
Ру

Поиск

По запросу «ili» — результатов: 3980

Фильтр

Словарные статьи

2661
ilimoq

fl. 1. Bir oz isimoq.

Suv ilidi.

Osmonimizdagi bulutlar tarqalishi bilan, tanamiz iliydi, jonimiz tinchiydi. — H. Gʻulom, Mashʼal

2. Mehri, yuragi) ilimoq Mehri tovlanmoq, mehr hissi uygʻonmoq.

Kechqurun dasturxon ustida bola yigʻlab berdi. — Ol, emiz — dedi Orifjon. Koʻngli ilib ketdi. — A. Muxtor, Chinor

Oʻgay onam uch farzandli boʻldi. Bolalarni qiynalib tuqqan boʻlsa ham, bizlarga mehri ilimadi. — Gazetadan

Ona., sovuq gapdan oʻzini bir zum yoʻqotib qoʻydi. Keyin, ona ekan, yuragi ilib, bolasini quchoqlagani yugurdi. — M. Ismoiliy, Odamiylik qissasi

  • Ichi ilimaslik Koʻngli toʻlmaslik; xotiri jam boʻlmaslik. Sira koʻnglim chopmas bu yurishingga. Sira ichim ilimaydi qilgan ishingga. — Yodgor
Полная статья →
ilik

ot 1. Qoʻl 1 (asosan egalik qoʻshimchalari bilan qoʻllanadi).

Sabr aylasang, murodingga yetarsan, Nasib boʻlsa, yor ilkidan tutarsan. — Tohir va Zuhra

Xitoy qizlari moʻgʻul yigitlari ilkiga tushmaslik uchun yonib turgan uylar ichiga oʻzlarini urganlarini oʻz koʻzim bilan koʻrdim. — M. Osim, Karvon yoʻllarida

Sizga mening maslahatim —

Andijonda koʻp turmang. Ilikka tushib qolursiz. — P. Qodirov, Yulduzli tunlar

2. Boldir suyagi, oyoqning tizzadan toʻpiqqacha boʻlgan qismi.

Yana bu oyoq yo iligidan, yo tizzasidan qirqilgan boʻlsa ham mayli edi. — S. Zunnunova, Koʻk chiroqlar

Ha, koʻchaga chiqmaysan, eshitdingmi? Hoy bola! Iligingni sindiraman-u, kasalingni boqib oʻtiraveraman. — N. Safarov, Saodatning qissasi

3. Odamlar hamda qoʻy, mol va shu kabilar hayvonlar oyoqlarining ichida moysimon modda boʻluvchi qismi; ana shu qismning (goʻshti bilan) pishirilgani.

— Qani, barradan oling, oʻgʻlim, — dedi u ilik uzatib. — Qoʻrqmang, bu parranda etiday yengil hazm boʻladi. — A. Mirahmedov, Qoʻylar qoʻziladi

Maxsum yeb tozalangan ilikni asta dasturxonga qoʻydi-da, hayajon ichida baqrayib oʻtirgan Boboqulga tikildi. — S. Anorboyev, Oqsoy

4. Shu suyak ichidagi moysimon modda, toʻqima (isteʼmol etiladi va nihoyatda quvvat-mador boʻluvchi taom sifatida qaraladi).

Yana bunday toʻqimalar paysimon suyaklar ichidagi ilik, yapaloq suyaklar orasidagi mijik va kemik deb ataluvchi yogʻlardan ham iborat boʻladi. — K. Mahmudov, Oʻzbek tansiq taomlari

-Boʻlmasa, iligini siz qoqib yeng, dada — dedi oʻgʻil. — R. Fayziy, Sen yetim emassan.

  • Iligi baquvvat (yoki toʻq) Kuch-madori yaxshi, kuch-quvvatga toʻla; boʻliq. qopni bir hamla bilan orqaga olib, dadil koʻtarildi-yu, gʻizillab yurib ketdi. Sakson ota orqadan qarab qoldi va ichida dedi: Iligi baquvvat ekan!. — Oybek, Oltin vodiydan shabadalarHakim aka har yilgidek bu yil ham gʻoʻzani yoshligidan iligi toʻq, baquvvat qilib oʻstirish uchun harakat qilmoqda. — N. Rixsiyev, Mirishkor
  • Iligi puch (yoki puchaymoq) Tinka-madori qurigan; nimjon boʻlib qolmoq. Axir bechoralarning ishlashi uchun ham kuch-quvvat, mador kerak-ku. Iligi puchayib qolgan odam nima ishga yaraydi? — M. Hazratqulov, Jurʼat
  • Iligi toʻla (yoki toʻlmoq) Yetarli kuch-quvvatga ega, yetarli kuch-quvvatga ega boʻlmoq. Oʻtga yaxshi oʻrganib, iligi toʻlgandan soʻng ajratdim. S. Anorboyev, Oqsoy. Temirtosh esa hokimning kiyimi ostidan bilinib turgan mushaklariga qarab, Moy bilan goʻshtni koʻp yeb, iligi toʻlgan, deb oʻyladi. — M. Osim, Karvon yoʻllarida
  • Ilik uzildi Koʻklam chogʻi, ilik uzildi palla, odamning sillasi qurib, lohas boʻlaveradigan kunlarning biri. — X. Sultonov, Onamning yurti
  • Ilik yuvmoq Qolmadi hurmat ahli olamda Olam-u olam ahlidin yuv ilik. Bobur.
Полная статья →
iliq

ILIQ 'biroz issiq’. Kech kuz boʻlsa ham, hali havo i l i h. Bu sifat qadimgi turkiy tilda ’biroz isi-’ maʼnosini anglatgan yïlï- feʼlidan (Devon, III, 100) —gʻ qoʻshimchasi bilan yasalgan; qadimgi turkiy til— dayoq soʻz boshlanishidagi y undoshi talaffuz qilinmay qoʻygan (Devon, I, 95); oʻzbek tilida ï unlilarining qattiqlik belgisi yoʻqolgan: yïlï- + gʻ = yïlïgʻ > ïlïgʻ > iligʻ. Hozirgi soʻzlashuv nutqida bu soʻz oxirida gʻ undoshi talaffuz qilinadi, lekin adabiy tilda q undoshi bilan yozish koʻrsatilgan: iligʻ > iliq

Yoqimli, xush keladigan. n [ Mayna]

Iliq soʻz. Iliq suhbat. Iliq muomala

Oshiq yigitlarning koʻzlari va iliq tabassumlari haqida zimdan oʻylab, yana oʻzidan-oʻzi uyalibketardi — Sh. Toshmatov, Erk qushi

Muhammadjonga doim iliq muomala qiladigan Zufar Hakimovich bugun nega qoʻl berib koʻrishmagani mana shu istehzoli savoldan bilinib turardi — P. Qodirov, Uch ildiz

Полная статья →
ILIŠ=

узбекскийbogʻlanmoq, chirmamoqрусскийпривязываться, попадаться, быть пойманныманглийскийbind

Tišin tirŋaqïn teg yaqa tut iliš Tish-tirnogʻing bilan kurash, yoqasidan tut –Кусай зубами, скреби ногтями, хватай за шиворот, вцепляйся– Bite with your teeth, scratch your nails, grab for the collar, catch

Полная статья →

Показать все · 2661 →

В определениях

10

Показать все · 10 →

Сказки

400
Abduaziz
Устное народное творчество

Abduaziz boy otasidan qolgan mol-mulkni sovurib, qirqta joʻrasidan yordam soʻraydi, ammo ular yordam bermaydi. Keyinchalik u karvon bilan safarga chiqib, quduqd

Ahmoq joʻralar
Устное народное творчество

Bu ertakda Yuz Muhammad ismli kalning topqirligi va ayyorligi orqali ahmoq joʻralarini aldab, ulardan qutulishi hikoya qilinadi. Uning har bir hiylasi kutilmaga

Ahmoq podsho
Устное народное творчество

Bu ertakda oʻgʻrilik qilgan bir kishining aybi bilan boshlangan voqealar zanjiri ahmoq podshohning bemaʼni hukmlari tufayli kulgili tus oladi. Adolatni oʻrnatis

Ajdar qush
Устное народное творчество

Yetim qiz gʻorda yashar ekan, uni ajdar qush asrab, oʻziga makon qilib oladi. Bir botir yigit ajdar qushni oʻldirib, qizni qutqaradi va u bilan baxtli hayot kec

Aka-uka
Устное народное творчество

Ushbu ertakda aka-ukaning sarguzashtlari orqali insonlarning taqdiri va amallarining oqibatlari haqida hikoya qilinadi. Aka oʻzining gʻalati duolari va harakatl

Aldarkoʻsa va boy
Устное народное творчество

Aldarkoʻsa yoʻlda ketayotib, oʻzining ustidan kulmoqchi boʻlgan takabbur boyga duch keladi. Aldarkoʻsa oʻzining zukkoligi bilan boyni qanday aldashni oʻylab top

Показать все · 400 →

Диалектные материалы

894
Chimchiqtili
Fargʻona viloyati · chimchiqtili

Gul/naqsh turi (yakkayoʻlli gul)

Chopqi
Fargʻona viloyati · Chopqi

temirchilikda - go'sht chopish uchun temirdan yasalgan asbob; oshpichoq

Chor
Toshkent shahri · Chor

pichoqchilikda — taqani teshganda chiqqan temir uvoqlari

Chorsi kumush
Fargʻona viloyati · Chorsi kumush

pichoqchilikda qushpichoq (kachkart) ning dastasiga yopishtirilgan chiroyli bir metall bo'lak

DULAVA, dölosha
Fargʻona viloyati · dulava

miskarlikda mislagan ( || mistovoq) ning bir turi. Lavxuriga o'xshaydi, ammo dulavaning labi tikkasiga qayrilib, so'ng yon tomonga bukilgan bo'ladi

DUM, döm
Fargʻona viloyati · dum

temirchilikda 1) o'roq dumi — o'roqning dastaga kiradigan ingichka qismi, 2) aravamix dumi — mixning to'g'inga qoqiladigan ingichka qismi; na'lchilikda - na'lni

Показать все · 894 →

Внешние ресурсы

13
Tahrirchi
Орфография и письмо

Проверка орфографии и стиля, транслитерация.

Tilmoch
Машинный перевод

Машинный перевод для узбекского языка.

Common Voice: узбекский язык
Корпусы и научные ресурсы

Открытый набор данных узбекской речи; можно помочь, записывая свой голос или проверяя чужие записи.

Google Переводчик
Машинный перевод

Машинный перевод с узбекского и на узбекский более чем для 100 языков.

Leipzig Corpora Collection: узбекский язык
Корпусы и научные ресурсы

Корпусы узбекских текстов Лейпцигского университета: наборы предложений и частотные списки для скачивания.

Показать все · 13 →

Страницы

2
Loyiha haqida

til.uz — oʻzbek tiliga bagʻishlangan milliy raqamli portal.