Қидирув

фл. 1. Мих, қозиқ, илгак ва шу кабиларга осмоқ, осиб қўймоқ.

Ҳўл, оғир шинелини ва гимнастёркасини дарахтга илди. — Ойбек,Қуёш қораймас

Йигит бошидан қалпоғини олиб, қозиққа илди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Турсунбой ота отнинг бўйнига емтўрвасини илиб шошиб-пишиб, намози шомни ўқиб чиқди. — С. Аҳмад, Уфқ

2. Илмоқ ва шу кабиларга олмоқ, тушириб тортмоқ.

Сувдаги хас-хашакларни илиб тортмоқ.

учта эски кўрпани сўкдик. Қовуғидан ипларни игнанинг орқаси билан илиб олдик. — А. Ҳамдам, Дўстингдан

3. Отилган ёки юқоридан тушаётган нарсани ерга туширмай тутмоқ, тутиб олмоқ.

Болалар қўлларини чўзиб, сапчиб, сочқиларни илиб олдилар. — Т. Мурод, Юлдузлар мангу ёнади

Ит жон-жаҳди билан икки сакрашдаёқ пириллаб кетаётган конвертни лунжига ҳап этиб илиб олди. — Ҳ. Назир, Сўнмас чақмоқлар

4. Киймоқ (одатда, енгил-елпи, расман бўлмаган кийиш ҳақида).

У кавушини маҳсисининг учига илиб, ҳовлига тушар экан, хотинига қайта таъкидлади — Ҳ. Ғулом, Машъал

Vilayet.ВИЛОЯТ

дид; доне [дʌн] 1. қилмоқ, бажармоқ, амалга оширмоқ

• do harm зарар етказмоқ
• do one's duty ўз бурчини бажармоқ

2. ярамоқ, тўғри келмоқ; етарли бўлмоқ

that will do! бас, етар!

do you think this colour will do? сиз бу ранг тўғри келади деб ўйлайсизми?

3. ёрдамчи феъл сифатида қўлланилади а) до жустике эҳтиромни бажо келтирмоқ; до смб. кредит бирор кимсага илтифот кўрсатмоқ; до смб. гоод бирор кимсага фойда келтирмоқ; б) бошқа феълларнинг ўрнини босувчи бўлади: ше гоес вҳере И до у мен қаерга борсам ўша ерга боради; До ёу кнов тҳем? - Ес, И до. Сиз уларни биласизми? - Ҳа (биламан); ше спеакс Френч велл. Со доес ҳер систер. У французча яхши гаплашади. Синглиси ҳам (французчада яхши гаплашади)

4. кўмакчи феъл сифатида қўлланилади а) Пресент ва Паст Индефините нинг сўроқ ва бўлишсиз шаклини ясашда ишлатилади: И до нот смоке мен чекмайман; доес ҳе спеак Энглиш? у инглизча гаплашадими?; ше дид нот сее тҳем у уларни кўрмади; б) буйруқ майлининг бўлишсиз шаклини ясаш учун: донът бе ноисй! шовқин солма(нг)!; в) Паст ва Пресент Индефините ҳамда буйруқ майлидаги феълни кучайтириш учун: ве дид сее ёу! биз сизни кўрдик-ку!; до коме тонигҳт! хўп, кечқурун келаверинглар!; до авай (витҳ) тугатмоқ, ёʻқ қилмоқ, барҳам бермоқ; ёʻқотмоқ, қириб ташламоқ; до фор сўзл.: бе доне фор а) ҳалок бўлмоқ (одамлар ҳақида); б) бутунлай яроқсиз бўлмоқ (нарсалар ҳақида); до уп а) тартибга келтирмоқ; б) ўрамоқ; ўраб қўймоқ; ўраб олмоқ (бермоқ) (пакетга); в): бе доне уп толиқтирмоқ, чарчатмоқ; до витҳ а) чидамоқ, сабр қилмоқ; б) кифояланмоқ, қаноатланмоқ; до витҳоут (бирор нарсасиз) амалламоқ

кт. қ. Билан.

Бой ила хизматчи.

Кумуш мактубни ўқиб тамом қилди-да, жонсиз бир товуш ила уяциз деб қичқирди ва ерга йиқилиб, ўзидан кетди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

1. Kelimenin sonuna geldiğinde birliktelik, işteşlik, araç, sebep veya durum anlatan cümleler yapmaya yarar.БИЛАН

2. Bazı soyut isimlere getirilince durum bildiren zarflar oluşturur.

1. Дастлабки, биринчи; бошланғич. Қуёшнинг илк нурлари. Шоирнинг илк шеърлари. Кишилик тарихининг илк даври.

Шербек студентлик ҳаётининг илк дамларида ўзини худди қафасдаги қушга ўхшаш ҳис этди. — С. Анорбоев, Оқсой

Бу жараён танловнинг илк босқичида туман ва вилоятларнинг ўзида амалга оширилади. — Тафаккур

2. Эрта. Илк баҳор.

Илк саҳардан то қора кечгача одамлар тиним билмаган ана шу кунларнинг бирида, қуёш энди тиғ ёя бош-лаган салқин сабоҳда Қорабулоқ қишлоғидан бири кекса, бири ёш — икки отлиқ чиқиб келаверди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча