Қидирув

«гум» бўйича 96 та натижа: Изоҳли

Филтр

Бўлим

Луғатлар Эртаклар Шевалар

Луғат тури

Изоҳли Таржима Терминологик Фразеологик

Луғат мақолалари

34 та

гум

Изоҳли луғат

Дарё ёки кўлнинг чуқур жойи; чуқур.

Амударё гум экан, Тевараклари қум экан. — Қўшиқлар

Нусратбек дарҳол улардан кўзини олиб қочди-да, сув олгани энкайди, болалигида тенгқурлари билан дарёга чўмилгани боришганини эслади. Чуқурроқ жойни топиб ёки қумни суриб — гум қилиб чўмилишарди. — С. Нуров, Нарвон

Гум бўлмоқ Ёʻқолмоқ, даф бўлмоқ.
Гум қилмоқ 1. Ўғирлаб, билдирмай ёʻқ қилмоқ. Мулла Обид йигитларига, Абдужалил бойнинг ахтахонасида боқиб қўйган бир жуфт тулпорларини гум қилишни буюради. — А. Қодирий, Обид кетмон[Султонбек Турғунга:] Қўлингдаги қоғозда номлари кўрсатилган беш кишини топ, гум қил. — К. Яшин, Песалар

Тўлиқ мақола →

ғумай

Изоҳли луғат

от бот. Бошоқдошларга мансуб, қиёқ баргли, илдизидан тез кўпаядиган кўп йиллик бегона ўт.

Кўкорол пахтазори ғумай, қиёқ, печак каби ўтлардан тозаланиб бўлаёзди. — Назир, Сўнмас чақмоқлар

Онда-сонда учрайдиган ғумай ва ажриқ илдизларини қўл билан териб оламиз. — Газетадан

Тўлиқ мақола →

гумон

Изоҳли луғат

от Бирор нарсанинг ҳаққонийлигига, тўғрилигига ишонмаслик; шубҳа.

Бу қон энг қутлуғ, энг муборак, энг соф қон. Бунга гумоним ёʻқ. — Ойбек,Танланган асарлар

Агар гумоним тўғри бўлса, Комилбекнинг қотили Ҳомиддир! — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Бундан дуруст жойнинг топилиши ҳам гумон. — Ғ. Ғулом, Шум бола

Гумон қилмоқ 1. Шубҳа қилмоқ, шубҳаланмоқ. Сен кимдан гумон қиляпсан!ъ,Ҳозирги афтини кўрган киши уни [Рўзиматни] гап-сўзда ёʻқ, ўзи тўнггина бир йигит гумон қилар эди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлариБўронбой Ҳамзани уйқуга кетди, деб гумон қилди. — К. Яшин, Ҳамза
Гумон олмошлари
Гумон феъли

Тўлиқ мақола →

ғумбак

Изоҳли луғат

от Баъзи ҳашаротлар ривожланишида қуртдан тўлиқ шаклланиш, яъни капалакка ёки пашшага айланиш босқичи ва ҳашаротнинг шу босқичдаги ҳолати.

Пашша ва унинг ғумбакларига жуда тез таъсир этадиган кимёвий моддалар ишлаб чиқарилди. — Газетадан

Тўлиқ мақола →

гумбаз

Изоҳли луғат

от 1. Қубба шаклидаги том; қубба тахлитидаги нарса.

Сирк гумбази. Ҳаммом гумбази.

Тўғрида Ҳирот мадрасаларининг нақшли гумбазлари эрталабки қуёш нурида ярқираб кўринмоқда. Уйғун ва И. — Султон, Алишер Навоий

— Гумбазни кошин билан безатмоқчи бўлибсиз, кошинингиз етарлими? — деди [Хонзода]. — П. Қодиров, Юлдузли тунлар

2. кўчма Бесўнақай, катта, семиз одам ҳақида.

Тунов куни холамникига борган эдим, холам ҳамма гапни Ҳомид чўчқанинг қулоғига етказувчи ўз қизи Зайнаб гумбаз бўлганини бирма-бир айтиб берди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Кўк гумбази Бола ҳар кун келар оқшомда, Тут тагига бориб ўтирар Ва сарҳадсиз нилий осмонга — Кўк гумбазга боқиб ўй сурар. — Х. Даврон, Тунги боғлар

Тўлиқ мақола →

гумбур

Изоҳли луғат

от 1. Портлаш чоғида чиқадиган ёки портлашга ўхшаш кучли, давомли товуш ҳақида.

Базм борган сари қизимоқда, чирманда гумбурига қўшилиб, ялпи қийқириқлар эшитилмоққа бошлади. — Ойбек, Танланган асарлар

Ноғоралар гумбури ва карнайлар садоси яна осмон-у фалакка чиқди. — О. Ёқубов, Кўҳна дунё

2. сфт. Мустаҳкам, пишиқ-пухта.

Гумбур арава.

— Машина гумбур,— деди Ражаб ака,— Энди бу ёғи сенга боғлиқ, ука! — К. Раҳим, Ўз касбини севган йигит

Аравалар гумбур, отлар семиз, керакли анжомлардан ташқари, турли ҳашамлар билан безатилган. — Ҳ. Нуъмон, А.Шораҳмедов, Ота

Иш гумбур Иш жуда яхши, иш авжида. [Мирзарайим Гулжонга:] Мана шу хат билан иш гумбур. Гулжонни лўкиллатамиз-қўямиз — Ҳамза, Паранжи сирлариУнинг [Миркомилнинг] ишлари гумбур. — К. Яшин, Ҳамза

Тўлиқ мақола →

Ҳаммасини кўриш · 34 →

Таърифлар ичида

11 та

алланеча

Изоҳли луғат

алланеча гум. олм. Қанчалиги номаълум, аллақанча, бир неча. Алланеча киши, Йигитлар, қизлардан алланечаси ўйинга тушмоқда, сузилмоқда май. С. Назар

аллаким

Изоҳли луғат

аллаким гум. олм. Қандайдир номаълум шахс, кимдир. Миш-мишларни унга ҳамма вақт аллаким айтган бўлади. Ким айтганини сира эслай олмайди. А. Қаҳҳор, Ҳи-ҳи

алланима

Изоҳли луғат

алланима гум. олм. Ноаниқ, номаълум бир нарса; нимадир. Девор остига алланималар уйиб қўйилган. [Самандаров] Қўлидаги қоғозни Болтабойга бериб, унга алланимани тушунт

аллақанча

Изоҳли луғат

аллақанча гум. олм. Қанчалиги номаълум, бир қанча, бир талай, кўпгина. Аллақанча одам. Аллақанча вақт. Аллақанча пул. Йигитнинг наслини айбситиб бўлмайди, тўғри

негадир

Изоҳли луғат

негадир гум. олм. Ҳаракат ёки ҳодиса сабабининг ноаниқлигини билдиради; нима сабабдандир, нима учундир. Негадир бу кишининг ўзи ҳам, совғаси ҳам Навоийга ёқмаган эд

бирор

Изоҳли луғат

бирор гум. олм. Қандайдир бир; кимдир; бирон-бир; маълум, муайян. Мана энди мирзам оталик қилиб, ўрдадан бирор иш топиб берсалар, тақсиримга ҳам офтоб тегса ажаб эмас.

Ҳаммасини кўриш · 11 →

Эртаклар

31 та

Алвасти

Халқ оғзаки ижоди

Бир йигит тасодифан алвастининг телпагини қўлга киритади ва шу орқали кўринмас бўлиб қолади. У алвасти билан бирга турли саргузаштларга дуч келади, жумлад

Ақлли бола

Халқ оғзаки ижоди

Бу эртак ўгай она зулмига учраган ақлли боланинг саргузаштлари ҳақида. У ўзининг зукколиги билан қийин вазиятлардан чиқиб, бахтли ҳаёт кечиришга мувафф

Айиқ нима деди?

Халқ оғзаки ижоди

Ушбу эртак икки дўстнинг ўрмонда айиққа дуч келиши ва улардан бирининг ўз дўстини қийин вазиятда ташлаб кетиши ҳақида. Эртак дўстлик ва садоқатнинг қ

Айиқполвон

Халқ оғзаки ижоди

Уч опа-сингил оталарининг золимлигидан қочиб, ҳар бири ўз ёʻлига равона бўлади. Кенжа қиз Иқбол айиқ билан турмуш қуриб, Айиқполвон исмли ўғил кўради.

Бойвачча билан пари

Халқ оғзаки ижоди

Бу эртак бойвачча йигитнинг пари қизга уйланиши ва турмушдаги саргузаштлари ҳақида ҳикоя қилади. Улар ялмоғиз кампирнинг чангалидан қочиб, кўп қийинк

Бўз бола

Халқ оғзаки ижоди

Бу эртак ўгай онанинг зулмидан қочиб, ўз бахтини топишга интилган Бўз бола ва унинг садоқатли дўстлари ҳақида ҳикоя қилади. Эртакда муҳаббат, садоқат ва

Ҳаммасини кўриш · 31 →