Қидирув

Айлана, доира.

Беш-олти бола жам бўлиб, бир уй ичига ерни айлана қилиб чизди. Бу — гир. — Т. Мурод, Қўшиқ

от тех. Ишлов бериладиган нарсани маҳкам сиқиб қўядиган асбоб; тахтакач.

от 1. эск. Айлана шаклидаги нарсанинг чети, зиҳи.

Патнис гирди.

Пиёла гирдини ўпиб шаббода, Қимизимни шопириб кетар. — Шарқ юлдузи

2. Атроф, теварак; чегара.

Бир қиз олов гирдида бармоқларини қирсиллатиб, чанговуз нағмаларига хиром этди. — Т. Мурод, Қўшиқ

1. Белгининг кучли даражасини қайд этади, кучайтирув билдиради (одатда салбий белгиларга нисбатан қўлланади).

Ғирт аҳмоқ. Ғирт саводсиз. Ғирт маст. Ғирт нодон. Ғирт хом.

Биттаси Аввалбек бўлса, у — ғирт пиёниста М. М. — Дўст, Лолазор

Ғирт омиман, бизга ўқиш қайда — Ойбек, Нур қидириб

2. Отлар билан ва айрим даражаланмайдиган сўзлар билан қўлланиб, шу сўз англатган нарса, ҳолатнинг шахс ёки предметга тўлалигича, бутунлай дахлдорлиги, оидлиги маъносини билдиради; бутунлай, турган-битгани.

Ғирт туҳмат. Ғирт расмиятчилик.

Исириқ тутатишни хурофот дейишнинг ўзи ғирт хурофот экан. — Фан ва турмуш

Хафа бўлманг-у, почча, аммо ғирт афанди экансиз. — А. Кўчимов, Ҳалқа

Илгари бу жойлар ғирт тўқайзор, одам ёʻқ эди. — Ўзбекистон қўриқлари

Умид учинчи синфга ўтганида, адаси ҳам тўсатдан ўлиб қолди у ғирт етим бўлиб қолди. — Мирмуҳсин, Умид

айн. Ғирт ИИ. Ғирч этмоқ.

[Нодиржон] Ҳафсала билан қўл қўйиб, аризани икки буклаб ушлаб, ўрнидан турган эди, эшик ғирч этиб очилиб, Розиқвой кирди. — А. Муҳиддин, Чап чўнтак

от 1. Боғлам, боғланган жой; тугун.

Ҳар сўнгакнинг бандида юз минг гириҳ. — Ғ. Ғулом

2. эск. Қисиқ, қисилган (тиш, кўз ҳақида).

Эскадрон командири бандини ингичка хивич билан боғлай туриб, гириҳ тишлари орасидан жавоб берди. — Афсунгарлар туҳфаси

Дўнг манглайда қизил кўзлар гириҳ. — Ғ. Ғулом, Кўкан