Qidiruv

fl. 1. Bosib, siqib va boshqalar yoʻl bilan yumshatmoq, pachaqlamoq, yanchmoq va h.k.

Oyogʻi bilan sigaretani ezmoq. Anorni ezmoq.

Yonida chumoli uyasini koʻrib, oyogʻi bilan ezdi. — A. Muxtor, Opa-singillar

Chol boshqa choy chaqirib, belbogʻining qatidan quruq choy olib, kaftida ezdi-da, piyolaga solib qaytardi. — S. Ahmad, Hukm

Ertalab Shoqosim bir oʻsimlikning qovjiroq gulini keltirib, qaynoq suvda ezib, qizga ichirishni buyurgan edi. — Oybek, Tanlangan asarlar

2. Kishi aʼzosi yoki uning biror joyini qattiq bosim, siquvga olmoq.

Ogʻir yuk yelkasini ezyapti.

Oyogʻini qizdirib ezgan etigini yecholmay oʻtirgan Shirmonxon Maqsuda kelgandan keyin oʻrnidan turdi. — S. Zunnunova, Olov

Manglayni ezib yubordi bu choʻyan qalpoq. — Oybek, Quyosh qoraymas

3. Ogʻir, qiyin ahvolga solmoq, shunday ahvolda saqlamoq.

Uzoq va mashaqqatli yoʻl ularni juda ezib tashlagan edi.

Xalqlarni qul qilib ezib kelgan podsho hukumati agʻdarildi. — T. Bekmurodov, Unutilmas voqealar

Kirib maydonda javlon urdi erlar, Ezib dushmanni hayqirmoqda sherlar. — Habibiy

4. Ruhan qiynoqqa solmoq; qiynamoq.

Rahimjon aka, boʻldi, oʻzingizni ezmang. — Oʻ. Umarbekov, Yoz yomgʻiri

Oraga ogʻir, ezib yuboruvchi jimlik choʻkdi. — K. Yashin, Hamza

U bilan talashib-tortishib oʻtirib, yolgʻizligini ham unutgan ekan. Endi tanholik eza boshladi. — S. Siyoyev, Otliq ayol

5. Qoyilmaqom qilib, juda taʼsirli tarzda ijro qilmoq (asosan kuy, qoʻshiq haqida).

Shodmon hoji oldin dutorda mayin ezib, Tuya boʻzlov mashqini chalib, keyin tanburni oldi. — S. Abdulla, Quvgʻunda

Bobosi uni quvontiradigan gap topganidan xursand, ezib hikoya qila ketdi. — A. Muxtor, Boʻronlarda bordek halovat

sft. Yaxshilik baxsh etuvchi; ezgulik keltiruvchi; xayrli.

Ezgu niyat. Ezgu ish.

Ozodlik haykali qoshiga bu on Ezgu oʻylarimni olib keldim men. — X. Davron

Navroʻz shamoli xayolni shunday olib qochadi, ezgu yoʻllarga chorlaydi. — Gazetadan

sft. Gapdan ogʻzi tinmaydigan, koʻp gapiradigan; sergap.

Ezma chol. Ezma boʻlmoq.

Koʻpchilik aytgandek, kishi qarisa, Ezma, nasihatgoʻy boʻlib qolarkan. — Gʻ. Gʻulom

Ogʻzi charchamaydigan ezma odam kerak buncha gapirishga. — E. Aʼzamov, Shaytonchalar koʻchasi

ot 1. Hurmat-eʼtibor his-sezgisi va uning ifodasi; ehtirom.

Otaga qoʻyilgan haykal, rayonning uning nomidaligi — bu eʼzozlar Otaga xalqning mehr-oqibatini bildiradi. — Oʻzbekiston qoʻriqlari

2. Eʼzoz (erkaklar va xotin-qizlar ismi).

ot 1. Uncha katta boʻlmagan; mayda, kichik.

Yonoqlarini reza ter qoplagan qizlar jimgina qoʻshiqqa quloq solar edi. — S. Ahmad, Qadrdon dalalar

Normatovning qistashi bilan Alitirish dutorini olib, reza kuylarga tushdi. — Gʻayratiy, Mening yoshligim

[Alijonni] Ichkari uyga boshlab kirdi-da, oldiga qazi bilan tuzlangan bodring keltirib qoʻydi: — Mana bularni reza qilib turing, — dedi Halima. — H. Nazir, Oʻtlar tutashganda

2. ot Mayda narsa (suv yoki ter tomchilari haqida).

Kuchli kulgidan Raʼnoning koʻzi yoshlanib, oʻsiq kiprigi juftlandi, kulgi va oʻchoq harorati bilan ikki yuzi qizil olmaga aylanib, latif burni ustida marvarid rezalar hosil boʻldi. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

Mavjlaridan rezalar uchib, chayqaladi muqaddas dars. — Gazetadan

ot 1. Bezatish, yasatish vositasi; husn, koʻrk, chiroy beruvchi narsa; ziynat beruvchi buyum yoki naqsh.

Arxitektura bezaklari. Archa bezaklari. Bezak buyumlari. Badiiy bezak.

Egar jabduqlaridagi oltin bezaklari quyosh nurida yalt-yalt qilayotgan boʻz otni jilovdor yetaklab keldi. — P. Qodirov, Yulduzli tunlar

Nuri kiyinishni, bezakni sevar edi. Zirak, bilaguzuk, zarkokil, qoʻltiqtumor, tillaqosh, zebigardon kabi buyumlardan quti-quti yiqqan. — Oybek, Tanlangan asarlar

2. koʻchma Husn, koʻrk. Soʻz — kishining oʻzagi, Odob — kishining bezagi. Maqol. Til — aql bezagi. Maqol.

Yaxshi fazilatlar inson kamolotining bezagi, husni, jon rohati va farogʻatidir. — Gazetadan