Қидирув

от 1. Эркак жинсига мансуб киши; эркак.

Эр сийлаган ерда азиз. — Мақол

Анғизли ерда от ўлмас, Ийирли ерда эр ўлмас. — Мақол

2. Хотин киши билан никоҳ аҳдида бўлган эркак киши; қаллиқ (ўз хотинига нисбатан).

Эрга бермоқ. Эрга тегмоқ. Эр қилмоқ. Эрдан чиқмоқ. Элдан қолгунча эрдан қолган яхшироқ. — Мақол

Яхши хотин эрни эр қилади, ёмон хотин — ер (қилади). — Мақол

Қизимнинг кўнглини ол, эридан чиқариб, сенга бераман. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

3. Мард, олийжаноб, жасур киши.

Эр бошига иш тушса, этик билан сув кечар, От бошига иш тушса, сувлуқ билан сув ичар. — Мақол

Эр йигит майдонда билинар. — Мақол

Эр йигит энаси ғариб ўларми, Энам деб, мастонга кўнгил берарми? — Рустамхон

1. Иссиқ таъсири натижасида қаттиқлигини ёʻқотмоқ, суюқ ҳолга ўтмоқ; юмшамоқ.

Эриган пўлат. Эриган чўян. Эриган сариёғ.

Ерлар эриб, ҳамма ёқ шилт-шилт лой, қўрғон кунгураларидаги қировлар буғга айланиб, кўкка кўтарилмоқда эдилар. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

2. кўчма Жисмонан бўшашган, эриган ҳолатга тушмоқ.

Ёʻл тортиб — чарчаб келаётган одам эмасми, сояда эриб, кўзи уйқуга бориб, ухлаб қолди. — Ёдгор

Тегирмончи, гўё эриб кетгандай, бошини қуйи солди. — Ойбек, О. в. шабадалар.

Унинг бутун вужуди эригандай бўлди; кўкрагининг аллақаеридан шув этиб кўтарилган бир нима томоғида лип-лип этди-ю, кўзига ёш олди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

3. Иссиқлик ёки бошқа таъсир натижасида парчаланиб ёʻқ бўлмоқ, бошқа жисмга айланмоқ.

Мавжларга оқ капалаклардек қўнаётган қор учқунлари шу ондаёқ жимжит эрийди. — Ҳ. Ғулом, Машъал

Аллақаерда қарға қорлар эриб кетганидан зорланиб қағиллайди. — Шуҳрат, Шинелли йиллар

Туз эдикки, эриб кетамизми? — Эриб-ку кетмаймиз — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

Ҳаҳ шумтакалар, оғизларингда эриб кетадиган сузма қурутни берсам, олмайсизлар, шу тош қурутни талашасизлар. — Ойбек, Танланган асарлар

4. кўчма Парчаланиб ёʻққа айланмоқ; ёʻқ бўлмоқ.

Сулув эсини йиғиб қараса, Эримбет жойида эриб кетгандай ғойиб бўлибди, ҳеч қаерда ёʻқ. — А. Мухтор, Қорақалпоқ қиссаси

Агар йигит-қизни ҳақиқий севги бир-бирига боғласа, уни ҳеч қандай куч узолмайди, оилада юз берадиган баъзи бир келишмовчиликлар, хафаликлар ҳам севги-муҳаббат ҳароратида эриб кетаверади. — А. Эшонқулов, Оила бахти ҳақида

5. кўчма Руҳан илиқлик, ёқимлилик ҳисси уйғонмоқ, хуш ёқмоқ; шундай ҳолатга тушмоқ.

Яхши гапларни тинглаб, эриб ўтирган Нуқра аввал ялт этиб Жалил Каримовичга қаради. — Мирмуҳсин, Нуқра

Бола кам-пирнинг сўзларини тушунмаса ҳам, унинг иссиқ оналик меҳридан эриди-да, қувончидан сакраб ўрнидан туриб, кампирни қучоқлаб олди. — И. Раҳим, Чин муҳаббат

6. Мойиллик, меҳр, ҳиммат ҳисси уйғонмоқ; меҳри товланмоқ.

Ҳозир бўлинг, ўр-тоқ ефрейтор, гўзал қизлар ҳам анойи эмас, салгина гапга эриб кетавермайди. — З. Фатхуллин, Сўнмас юлдуз

7. кўчма с.т. Харид қилинган нарса, янгилик, муваффақият ва шу кабилар учун зиёфат қилиб бермоқ; сийламоқ, ювмоқ.

Нимага бу ерда турибмиз? Ошхонага олиб кириб, бир эрийин энди санга, жонгинам! — Ж. Абдуллахонов, Тўфон

— Яримта эмас, ўнта яримтага эрийман! — капитан шундай деди-да қўлидан хатни юлиб олди. — О. Ёқубов, Излайман

бугун сал эрисангиз бўларди, охирги ойда ўқиган лексияларингизга 4,5 минг сўм ёзиб қўйдим. — Муштум

фл. 1. Иссиқ таъсири натижасида қаттиқлигини ёʻқотмоқ, суюқ ҳолга ўтмоқ; юмшамоқ.

Эриган пўлат. Эриган чўян. Эриган сариёғ.

Ерлар эриб, ҳамма ёқ шилт-шилт лой, қўрғон кунгураларидаги қировлар буғга айланиб, кўкка кўтарилмоқда эдилар. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

2. кўчма Жисмонан бўшашган, эриган ҳолатга тушмоқ.

Ёʻл тортиб — чарчаб келаётган одам эмасми, сояда эриб, кўзи уйқуга бориб, ухлаб қолди. — Ёдгор

Тегирмончи, гўё эриб кетгандай, бошини қуйи солди. — Ойбек, О. в. шабадалар.

Унинг бутун вужуди эригандай бўлди; кўкрагининг аллақаеридан шув этиб кўтарилган бир нима томоғида лип-лип этди-ю, кўзига ёш олди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

3. Иссиқлик ёки бошқа таъсир натижасида парчаланиб ёʻқ бўлмоқ, бошқа жисмга айланмоқ.

Мавжларга оқ капалаклардек қўнаётган қор учқунлари шу ондаёқ жимжит эрийди. — Ҳ. Ғулом, Машъал

Аллақаерда қарға қорлар эриб кетганидан зорланиб қағиллайди. — Шуҳрат, Шинелли йиллар

Туз эдикки, эриб кетамизми? — Эриб-ку кетмаймиз — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

Ҳаҳ шумтакалар, оғизларингда эриб кетадиган сузма қурутни берсам, олмайсизлар, шу тош қурутни талашасизлар. — Ойбек, Танланган асарлар

4. кўчма Парчаланиб ёʻққа айланмоқ; ёʻқ бўлмоқ.

Сулув эсини йиғиб қараса, Эримбет жойида эриб кетгандай ғойиб бўлибди, ҳеч қаерда ёʻқ. — А. Мухтор, Қорақалпоқ қиссаси

Агар йигит-қизни ҳақиқий севги бир-бирига боғласа, уни ҳеч қандай куч узолмайди, оилада юз берадиган баъзи бир келишмовчиликлар, хафаликлар ҳам севги-муҳаббат ҳароратида эриб кетаверади. — А. Эшонқулов, Оила бахти ҳақида

5. кўчма Руҳан илиқлик, ёқимлилик ҳисси уйғонмоқ, хуш ёқмоқ; шундай ҳолатга тушмоқ.

Яхши гапларни тинглаб, эриб ўтирган Нуқра аввал ялт этиб Жалил Каримовичга қаради. — Мирмуҳсин, Нуқра

Бола кам-пирнинг сўзларини тушунмаса ҳам, унинг иссиқ оналик меҳридан эриди-да, қувончидан сакраб ўрнидан туриб, кампирни қучоқлаб олди. — И. Раҳим, Чин муҳаббат

6. Мойиллик, меҳр, ҳиммат ҳисси уйғонмоқ; меҳри товланмоқ.

Ҳозир бўлинг, ўр-тоқ ефрейтор, гўзал қизлар ҳам анойи эмас, салгина гапга эриб кетавермайди. — З. Фатхуллин, Сўнмас юлдуз

7. кўчма с.т. Харид қилинган нарса, янгилик, муваффақият ва шу кабилар учун зиёфат қилиб бермоқ; сийламоқ, ювмоқ.

Нимага бу ерда турибмиз? Ошхонага олиб кириб, бир эрийин энди санга, жонгинам! — Ж. Абдуллахонов, Тўфон

— Яримта эмас, ўнта яримтага эрийман! — капитан шундай деди-да қўлидан хатни юлиб олди. — О. Ёқубов, Излайман

бугун сал эрисангиз бўларди, охирги ойда ўқиган лексияларингизга 4,5 минг сўм ёзиб қўйдим. — Муштум

Поленившийся дважды ходит (за каким-нибудь делом)., Глупый да ленивый одно дважды делают.

погов. ленивый делает двойную работу (т. к. не доделывает или переделывает) и в конце концов кусает палец (досадует), ≈ глупый да ленивый одно и то же дважды делают.