Qidiruv

ot 1. Injuning, gavharning yirik turi.

Dono — durdan aʼlo. — Maqol

Gul tikansiz boʻlmas. Dur — sadafsiz. — Maqol

Aslida Ahmad yoqut nima, dur, brilliant, marvarid nima, unchalik farqiga bormas edi. — F. Musajonov, Himmat

Dudogʻ-u bilaklarida, qulogʻ-u barmoqlarida durr-u gavharlar, oltin bezaklar yiltillab, bir jahon boʻlib, uyqu ogʻushida yotibdi. Mirmuhsin, — Umid

2. koʻchma Bebaho yoki eng yaxshi, aʼlo, sara narsalar haqida.

Yaxshilik shunday durr-u gavharki, uning bahosi hech qachon kamaymaydi. — Gazetadan

Har soʻzi shirin-shakar dur qizlar. — Mushtum

3. koʻchma poet. Qimmatli, sermazmun, chuqur maʼnoli soʻz yoki sheʼr haqida.

Men Navoiy Xamsa sining sargʻish sahifalariga qarab olib yigʻlardim, koʻz yoshlarim toʻkilib, Navoiy tergan durlarga qorishardi. M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha.

Qiz soʻzlasa, ogʻzidan Dur sochilar, yor-yor. — Qoʻshiqlar

Hangomada ogʻzidan dur sochibdi. — Yusuf va Ahmad

4. koʻchma Yorugʻlik, yogʻdu.

Quyosh separ nurlarin, Yerga zarrin durlarin. — Z. Diyor, Asarlar

5. koʻchma Meva, samara, hosil; natija.

Otam hamisha:Tajriba durini saralab ter, — derdilar. — Oʻzbekiston qoʻriqlari

Bagʻringga dur sochdi oltin paxtazor! — G. Joʻrayeva, Iqbol

Gul ochilib soʻlguncha, Qurti oʻradi ipak. Xalq etagi toʻlguncha Dur toʻkar etak-etak. Zulfiya, — Yuragimga yaqin kishilar

6. koʻchma Boylik, davlat; qut-baraka.

Ter toʻksang, dur olasan. — Maqol

Yerga chigit tushdi — dur tushdi deyishadi. — Gazetadan

Ter toʻkildi — dur yetishtirildi. — Gazetadan

7. koʻchma Suv va unga oʻxshash tovlanuvchan narsalar (tomchi, shudring, qor uchqunlari).

Roʻparamda sonsiz fontanlar, Qulogʻidan dur yogʻiladi. — X. Saloh, Chashma

Kechasi tushgan shudringga choʻmilgan koʻm-koʻk maysalar xuddi dur toʻkkandek charaqlab, quyosh bilan oʻpishib tovlanadi. — O. Yoqubov, Ota izidan

ot 1. Murabbo, qiyom, shinni va shu kabilarning betida hosil boʻladigan qumoq-qumoq parda.

Murabbo durda bogʻlabdi.

2. Qizdirilgan yogʻ, sariyogʻ, sharob va shu kabilar tagiga choʻkkan quyqum, quyqa, loyqa.

Shinni durdasi.

Tomogʻi ogʻrib, kechasi bilan isitmalab chiqar, onasi yarim kechada uygʻonib, sut qaynatar, durda yogʻ qoʻshib, ichishga majbur qilar edi. — Yoshlik

ot Shaxmat, shashka, futbol, karta va shu kabilar oʻyinlarda ikki tomon kuchi teng kelib, oʻyinning har ikkala tomonning gʻalabasisiz tugallanishi.

Oʻyin durang boʻldi.

U kutilmaganda asp bilan shoh berdi, men oʻyinni durang bilan tugatishga majbur boʻldim. — N. Yoqubov, Xayolimdagi qiz

Shu ahvolda tomonlar durangga rozi boʻlishdi. — Gazetadan

ot s. t. Duroʻya.

Duraya roʻmol.

ot 1. Uzoqni yaqin va katta qilib koʻrsatadigan, uzoqdagi narsalarni koʻrish va kuzatish uchun xizmat qiladigan asbob; binokl.

Komandir durbinni koʻziga tutib, har tomonga qaradi. — S. Ayniy, Qullar

Nizomiddin gʻilof ichidan durbin olib, daraxtni koʻzdan kechira boshladi. — N. Safarov, Olovli izlar

2. koʻchma Zehn, aql-idrok.

Komiljon — shishi odam, agronom. Uning durbini siz bilan biz koʻrolmagan narsalarni koʻrishi mumkin. — I. Rahim, Ixlos

sft. 1. Boʻliq, toʻla, gavdali.

Qirmizxon avvalgidan ham ochilib ketgan qoʻsha-qoʻsha uzukli qoʻllari durkun koʻksida qovushtirilgan. — N. Aminov, Qahqaha

Bozorqul Onabibini koʻz oldiga keltirdi u anordek tiqmachoq, durkungina, otash. — A. Muxtor, Asarlar

Hozirgi qoʻzilar durkun, terisi talabga javob beradi. — Gazetadan

2. Oʻsiq, oʻsib yetilgan.

Gʻoʻzalar koʻzni quvontiradigan darajada durkun edi. — E. Usmonov, Yolqin

Durkun oʻtlarni xush koʻruvchi togʻ echkilari yuqorilab ketishdi. — Yoshlik