Поиск

ot Chertib chalinadigan, doira shaklidagi yogʻoch gardishga xom teri qoplab yasalgan musiqa asbobi; childirma, doira.

Daf chalinib, bazm boshlandi. — Mirmuhsin, Oyna

Dildor yugurib borib, Davlatbaxt begimning xonasidan gʻijjak, tanbur, daf keltirdi. — Oybek, Navoiy

ot 1. Nafas, tin.

Damim qaytib ketyapti. Damimni rostlab olay. Chuqur dam oling.

Jinday damimni rostlab olay, uh haliyam oyogʻimning qaltirogʻi bosilgani yoʻq. Hamza, — Paranji sirlari

Baxtingiz bor ekanki, menday koʻli yengil, dami oʻtkir romchiga yoʻliqdingiz. — K. Yashin, Hamza

Ot pishqirgan damiga Erir togʻdagi korlar. — Oysuluv

2. Ishdan boʻsh vaqt; orom, hordiq.

Dam bermoq. Dam olmoq. Dam bermay yugurtirmoq. Dam olish uyi.

Ertaga yakshanba, dam olish kuni. Oʻzbekiston bahorining gurkiragan payti. — Gazetadan

Sohibjon damini olib, yana yoʻlga ravona boʻlibdi. — Zumrad va Qimmat

Hatto Sharofat bilan ikki marta dam olish uyiga borganmiz. — Mushtum

3. Biror narsa ichiga yigʻilgan, toʻplangan havo, gaz.

Ballonga dam bermoq. Dami chiqqan ballon,

Ahmad, dami chiqqan pufakdek, boʻshashib oʻtirib qoldi. — Mirmuhsin,Meʼmor

Ilgari govmish sigirning yelinidek solinib turadigan bagʻbaqasi soʻlgan, dami chiqqan pufakday shalviragan. — A. Qahhor, Sarob

4. Oshqozon yoki ichakda ovqatdan paydo boʻlgan yel, gaz.

Xom oʻrik qorinni dam qilar, Gʻoʻr masala — boshga kalava. — Maqol

Yangi uzilgan uzum ichni dam qiladi. — K. Mahmudov, Oʻzbek tansiq taomlari

5. Taft, issiq, harorat.

Ammo oʻziyam damiga osh pishadigan otaxonlardan. — O. Yoqubov, Pyesalar.

Qiyom chogʻi edi. Quyosh damini gʻir-gʻir esgan shamol kesar edi. — Oybek, O.v.shabadalar.

6. koʻchma Kuch, zoʻrlik; shiddat.

Azimjon oʻz rotasidagi jangchilar bilan dushmanning damini kesdi. — N. Safarov, Olovli izlar

Azmkor xalqning dahshatli hamlasi ofatning damini kesdi. — N. Safarov, Olovli izlar

Qishning dami kesila boshladi. — Oybek, Navoiy

7. koʻchma Kibr-havo; hovur.

Damidan tushmoq (qaytmoq). Hali xomsan, pisharsan, bu damingdan tusharsan. — Maqol

Bugun Buxorodan komissiya kelganini eshitgan boʻlsa kerak, kechagi dami ham qolmagan. — S. Ayniy, Qullar

Oʻrinboy ogʻzidagi oshini oldirmaydigan, tutganini shart kesadigan, dami balandgina koʻringan edi. — H. Nazir, Koʻkterak shabadasi

8. Bugʻ, hovur, par

ot 1. Ota, padar.

Gulnor ikki haftadan buyon dadasi va onasi bilan birga har kuni bogʻda ishlaydi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Qorakoʻz dadasini juda yaxshi koʻradi. Chunki uning savollariga dadajonisi erinmay javob berardi. — Saodat

2. Dada (erkaklar ismi).

ot 1. Marta, karra, bora.

Ilk dafʼa. Soʻng dafʼa.

Bu kun Yoʻlchi bu uyga birinchi dafʼa kirgan edi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Shokir aka necha dafʼa sinchiklab, koʻz oʻngidan oʻtkazdi. — M. Xayrullayev, Koʻngil

Bu—erkak zotining ilk dafʼa unga befarq, qarashi edi. — Yoshlik

Feruz uni ilk dafʼa koʻriboq, Tabibiyga bashorat qilgan edi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

2. Bu olmoshi bilan birgalikda safar,gal soʻzlari maʼnosida qoʻllanadi.

bu dafʼa bizdan nima gunoh oʻtdi, bunday behurmat qildingiz. — Alpomish

Bu dafʼa tovush avvalgidan koʻra uzoqroqdan kelar edi. — H. Olimjon

ot Oʻlgan kishi (mayit)ni koʻmish, qabrga qoʻyish marosimi.

Dafn etmoq (qilmoq).

Odil buvani Sobir oʻz qoʻli bilan dafn etdi. — R. Fayziy, Choʻlga bahor keldi

Dafn marosimi tushdan keyin tugab, odamlar tartibsiz ravishda tarqala boshladilar. — P. Tursun, Oʻqituvchi

ot 1. tar. Oʻtmishda Buxoro amirligida oʻnta piyoda askardan iborat boʻlgan harbiy boʻlinmaning nomi.

2. din. Ramazon oyida oʻtkaziladigan oʻn kunlik ibodat va u bilan bogʻliq marosim.

Ramazon oyining soʻnggi oʻn kuni qolganda, eshon domlaning muridlaridan oltmish-yetmish kishi madrasaga yigʻilib, daha nomidagi ibodatga oʻtirar edilar. — M. Muhammadjonov, Turmush urinishlari.