Qidiruv

fl. Chirimoq feʼlining orttirma nisbati.

fl. 1. Tabiiy taʼsirlar tufayli parchalanmoq; aynimoq, ishdan chiqmoq, yaroqsiz holga kelmoq.

Chirigan ip. Chinor chirimas, archa qurimas. — Maqol

Tutning shoxlari tegib turgan ayvon ustuni qorayib, chiriy boshladi. — S. Nurov, Maysalarni ayoz urmaydi

Mayli, meni burdalab tashlasinlar, tanim zindonda chirisin. — S. Karomatov, Bir tomchi qon

2. Irimoq, aynimoq.

Chirigan qovun. Chirigan olma.

3. koʻchma Adoyi tamom boʻlmoq, xazon boʻlmoq.

[Yoʻlchi:] Andak insof kerak, uyat kerak. Cholning mehnatda chirigan koʻksiga bigizni qadayvermang! — Oybek, Tanlangan asarlar

— Nari turing, — Laʼli jahl bilan erining koʻkragidan itardi. — Esiz umrim, bu gʻamxonada chirib ketayotibdi. — H. Gʻulom, Mashʼal

4. koʻchma Umri tugab, oʻlib, yoʻq boʻlib bormoq, halokatga yuz tutmoq.

Zolimlar yoqqan oʻt yonmasin sira, Qora niyatlari chirisin dilda. — Gʻ, Gʻulom

sft. 1. Chirigan, chirib ishdan chiqqan, yaroqsiz holga kelgan.

Chirik paxta. Chirik tish. Chirik olma.

Yigit chirik ogʻochlar tirqishidan pastga qaradi. — S. Siyoyev, Avaz

Chirik somon va goʻng hidi [Saidning] dimogʻiga urildi. — X. Sultonov, Bir oqshom ertagi

2. ot Narsalarning chirigan joyi.

Olmaning chirigini olib tashlamoq.

3. koʻchma Oʻlib, yoʻq boʻlib borayotgan, halokatga yuz tutgan; nosogʻlom; eski, buzuq.

Chirik nazariya.

Drama yozganda, mavzuni turmushimizning naq chirik bir joyidan olmoq va uning ila barobar adabiyot tarozisiga solib yozmoq kerakdir. — A. Qodiriy, Kichik asarlar

ot Choʻp-xas, xazon, oʻsimlik va shu kabilarning chirib, tuproqning tarkibiy qismiga aylanayotgan qismi, chirik narsa.

Yerga chirindi solmoq.

Chirindining achchiq hidi dimoqni teshguday edi. — A. Koʻchimov, Halqa

sft. 1. Chirillovchi, hadeb chirillayveradigan.

2. ot Qanotlari ishqalanishi natijasida chir-chir ovoz chiqaradigan, toʻgʻriqanotlilar oilasiga mansub hasharot; qora chigirtka.

Chigirtkalar, chirildoqlar biri olib-biri qoʻyib xonish qiladi. — S. Ahmad, Jimjitlik

Chinqirib yuborar kunning zoʻridan Qaygadir berkinib olgan chirildoq. — A. Oripov

fl. 1. Chir-chir qilmoq; chigʻillamoq.

Bu kecha ham boʻrilar uvlar, Chirildoqlar chirillar bir-bir. — Yoshlik

U yer-bu yerda chigirtka erinib chirillaydi. — Yoshlik

2. ayn. Qattiq yigʻlamoq (chaqaloq, goʻdak haqida).

Beshikda yotgan bolakay tinimsiz chirillardi. — Yoshlik

3. koʻchma Kuyinib, iztirob bilan, yigʻi aralash soʻzlamoq.

Chirillab, akam, deb tursa boshimda, Qaldirgʻoch — shoʻrlik jigarim boʻlmadi. — Alpomish

Uzala tushib yotgan bolasining tepasida xola Onang oʻlsa boʻlmasmidi, bolam! deb chirillardi. — Sharq yulduzi

4. ayn. Chir-chir aylanmoq.