Қидирув

«ча» бўйича 3793 та натижа: Изоҳли

Филтр

Бўлим

Луғатлар Эртаклар Шевалар Ресурслар

Луғат тури

Изоҳли Таржима Терминологик Фразеологик

Луғат мақолалари

1062 та

чағ

Изоҳли луғат

тақл. с. Чағ-чағ Зағча, қарға сингари қушларнинг овозини билдиради.

Баъзан чағ-чағ этади бирдан Зағчалар ҳам топгандек висол. — Газетадан

Тўлиқ мақола →

чак

Изоҳли луғат

ф. — томчи Туркум:Ўзбекчада форсчадан ўзлашган сўзлар

нинг урилишидан ҳосил бўладиган товушни билдиради

Тарное бўғотларида осилиб турган сумалаклар офтобда йилтилларди-ю, чак этмасди — Р. Файзий, Ҳазрати инсон

Тўлиқ мақола →

чап

Изоҳли луғат

сфт. 1. Гавданинг юрак жойлашган томонидаги; сўл.

Чап қўл. Чап елка,

Таажжубки, унинг чап оёғи увушгандек, ўнг қўлининг бармоқлари ҳам дир-дир титрарди. — С. Сиёев, Ёруғлик

2. Сўл томон, ўнг томоннинг қарама-қарши томони.

Аҳмад кўчанинг чап бетидан — сердарахт ва қоронғи ёʻлакдан юрди. — Ф. Мусажонов, Ҳиммат

3. кўчма Ўнг келмайдиган, тескари, ноқулай.

— Ёʻл гарчи чапроқ бўлса ҳам, бу гал унча қийналмадим. Кечга яқин Донохонлар уйига етиб бордим, — деди Нафиса. — Ғайратий, Узоқдаги ёр

4. кўчма Муносабати яхши эмас (бирор кимса билан).

Мадаминжон қизлар билан чап бўлиб қолган эди. — Ойбек, Танланган асарлар

Мирвали шу одам билан анчагина чап эди. — С. Аҳмад, Жимжитлик

Бу орада нариги икковининг гапи яна чап тушиб қол-ди. — Н. Норқобилов, Бекатдаги оқ уйча

Ёʻлни чап солмоқ Кўзга ташланмаслик, чалғитиш мақсадида тўғри ёʻлдан юрмай, эгри, айланма ёʻлдан юрмоқ. Ҳайдарали ёʻлни чап солиб, сўқмоқлардан юрди. — Ҳ. Нуъмон ва А. Шораҳмедов, Ота[Умматали] Ёʻлни чап солган эди, у [Қимматхон] қувиб етди. Шуҳрат, — Жаннат қидирганлар
Чап бермоқ 1. Эпчиллик билан ўзини олиб қочмоқ. Авазхон оёғини ерга тираб, абжир-лик билан чап бериб, чап томондан қилич солди. — Маликайи айёрАвтомат ўқига чап берамиз-а, аммо офицернинг чўнтагида граната бўлса-чи? — Т. Рустамов, Мангу жасоратИшга чиқ, десам, чап беради, қачон қарасангиз, бозорнинг гули. — С. Маҳкамов, Дала тонгиНазаримда, Абдураззоқ ота кексаликка чап бериб, йил сайин кучига куч қўшилиб бора-ётгандай. — Н. Сафаров, Оловли излар[Яхшибоев:] Майли, ҳозирча ўлимга чап бериб юрибмиз, бундан кейин ҳам бирор ўн беш-йигирма йил мўлжалимиз бор М. — М. Дўст, Лолазор
Чап ёни (ёки ёнбоши) билан турибди Кимсанинг омади юришмаган, иши чап-пасига кетган ёки серзарда бўлиб турган куни шундай дейилади. Муҳаммад Расул ўз ичида: Бу кун бой чап ёни билан турган шекилли, деб анча вақтгача калласини осилтириб ўтирди. — Ойбек, Танланган асарлар
Чап ичакка ҳам юқ бўлмайди Жуда оз, овора бўлиб ейишга арзимайди (овқат ҳақида).
Чап кўз билан қарамоқ Бошқаларга нисбатан камситиб, эътиборсиз қарамоқ. Колхозда ҳамма нарса бригадаларга баравар тақсимлансин. Раис бировга ўнг кўз, бировга чап кўз билан қарамасин. — Ҳ. Ғулом, Сенга интиламан
Чап қўл Отақўзи чап қўлдаги эшикни очди. — О. Ёқубов, Диёнат

Тўлиқ мақола →

чала

Изоҳли луғат

сфт. 1. Маромига ёки тамомига етказилмаган, битказилмаган, тамомланмаган.

Чала уй. Чала иш. Бола — боланинг иши чала. — Мақол

Ҳали яна бир оз яшашдан умидворман, чала ишларим бор. — С. Нуров, Нарвон

2. Тўлиқ эмас, нотўла, ярим-ёрти.

Камбағалнинг бир тўйгани — чала бой бўлгани. — Мақол

Чаласига биз қарздор. — А. Қаҳҳор, Олтин юлдуз

3. Вақтидан олдин, етилмасдан тушган, барвақт туғилган.

Қандли диабет хасталиги кўпинча ҳомиланинг чала ёки мажруҳ туғилишига сабаб бўлади. — Саодат

4. от Ёниб битмаган ёки куйиб тугамаган ўтин.

Куллар кўкка учар, чўғлар кулга ботар, чалалар чўғга айланар эдилар. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён

Уларнинг [одамларнинг]ярим юмуқ кўзлари ўчоқда биқсиб, қизариб ёнаётган чалаларга тикилган эди. — П. Турсун, Ўқитувчи

5. спрт. Ўзбек курашига оид атама.

6. Қўшма сўзлар таркибига киради, масалан

чалабош, чаласавод.

Тўлиқ мақола →

чалп

Изоҳли луғат

тақл. с. Овқат чайнаганда, лой кечганда чиқадиган ва шу кабилар товушлар ҳақида.

Чалп этиб лойга тушмоқ.

Тўлиқ мақола →

чама

Изоҳли луғат

от 1. Ўлчов, меъёр.

Ҳар бир ишнинг чамаси бор, Ҳар дарёнинг кемаси бор. — Мақол

2. Мўлжал, тахмин.

Чамамда соат уч бўл-ди. Чамангда шу қовун неча кило келади?

Уларнинг [одамларнинг] чамаларича, бу ерларда иш ҳали уч-тўрт кунга етиб ортарди. — Шарқ юлдузи

3. мод. с. Менинг фикримча: шекилли.

Чамамда, қиз ўша томонга бурилиб ўтиришни истарди. — Ёшлик

Лайло менинг келишимдан ҳайрон бўлди чамамда. — М. Қориев, Ойдин кечалар

Чама сон Чама сон билан аниқлаш эса илмий информациянинг характерига умуман мос келмайди. — ЎТА
Чамага келтирмоқ ёки чама олмоқ Пайт пойлаб туриб амалга оширмоқ, қилмоқ. Али полвон билан бел олишдим! Хумпар курашнинг ҳадисини хўп олган экан. Мени бир неча вақт айлантириб юрди, сўнгра чамага келтириб, ёнбошига олмоқчи ва ерга урмоқчи бўлди. — П. Турсун, Ўқитувчи

Тўлиқ мақола →

Ҳаммасини кўриш · 1062 →

Таърифлар ичида

8 та

чуқуламоқ

Изоҳли луғат

чуқула Ўйиб, ковлаб, чуқур(ча) ҳосил қилмоқ; чуқурламоқ. Эркиндан садо чиқмас, у бошини эгиб, қумни чуқулаб ўтирар эди. Газетадан Валижон бошини қуйи солганча,

ёнчиқ

Изоҳли луғат

ёнчиқ Тўн, чакмон ва шу кабиларнинг ички ён томонига тикилган чўнтак(ча). — Ҳадемай элга қаҳатчилик бўлғай, — деди [Буғроҳожи] қаламтарошини ёнчиғига со

пакет

Изоҳли луғат

пакет Қоғоз ёки селлофан халта(ча). Шофёр изза бўлган бир алпозда багажник -дан пакетларни олиб, Ниванинг орқасига эҳтиётлаб қўйди. С. Аҳмад, Жимжитлик Маҳсулот Р

ферма

Изоҳли луғат

ферма Бозор иқтисодиёти мамлакатларида ўз мулкида ёки ижарага олинган ерда хўжалик фаолияти билан шуғулланадиган фермерга тегишли бўлган хусусий қишлоқ хўжали

ферма

Изоҳли луғат

чўп

Изоҳли луғат

чўп Новда, шох бўлаги; ингичка, узун тараша, ёғоч парчаси. Ота узун чўп билан шиша тубини ковлаштира туриб, саволомуз тикилди. Ёшлик Даврон тоға яктаги

Ҳаммасини кўриш · 8 →

Эртаклар

392 та

Абдуазиз

Халқ оғзаки ижоди

Абдуазиз бой отасидан қолган мол-мулкни совуриб, қирқта жўрасидан ёрдам сўрайди, аммо улар ёрдам бермайди. Кейинчалик у карвон билан сафарга чиқиб, қудуқд

Аҳмоқ жўралар

Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда Юз Муҳаммад исмли калнинг топқирлиги ва айёрлиги орқали аҳмоқ жўраларини алдаб, улардан қутулиши ҳикоя қилинади. Унинг ҳар бир ҳийласи кутилмага

Аҳмоқ подшо

Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда ўғрилик қилган бир кишининг айби билан бошланган воқеалар занжири аҳмоқ подшоҳнинг бемаъни ҳукмлари туфайли кулгили тус олади. Адолатни ўрнатис

Аждар қуш

Халқ оғзаки ижоди

Етим қиз ғорда яшар экан, уни аждар қуш асраб, ўзига макон қилиб олади. Бир ботир йигит аждар қушни ўлдириб, қизни қутқаради ва у билан бахтли ҳаёт кек

Ака-ука

Халқ оғзаки ижоди

Ушбу эртакда ака-уканинг саргузаштлари орқали инсонларнинг тақдири ва амалларининг оқибатлари ҳақида ҳикоя қилинади. Ака ўзининг ғалати дуолари ва ҳаракатл

Алдаркўса ва бой

Халқ оғзаки ижоди

Алдаркўса ёʻлда кетаётиб, ўзининг устидан кулмоқчи бўлган такаббур бойга дуч келади. Алдаркўса ўзининг зукколиги билан бойни қандай алдашни ўйлаб топ

Ҳаммасини кўриш · 392 →