фл.
1.
Суюқлик, сочилувчан жисм ва шу кабилар ичига ёриб кирмоқ. чўммоқ.
Сувга томган ёғ ботмас. — Мақол
[Шокир ота] Олдида ётган керакли асбобларни тез топа олмас, кувани қидирган қўли ширач косага ботар эди. — Ойбек, Танланган асарлар
Кечаги чоршанба бозор бир сигир олдим денг, егани қуруқ хашаг-у, сутига қошиқ ботмайди — шундоққина қаймоқ. — Аския
2.
Беланмоқ, кўмилмоқ; қопланмоқ.
Терга ботмоқ. Қонга ботмоқ.
Юсуфбек шундай қараса, Амирбек ўзидан кетиб қоляпти, ҳамма ери билчиллаб, қонга ботиб келаяпти. — Юсуф ва Аҳмад
Замбаракнинг ўқи тегди сонима, Оқ кўйлагим ботди қизил қонима. — Қўшиқлар
Отлар оппоқ кўпикка ботган, ҳар жунидан тер кетган — Юсуф ва Аҳмад
Мадаминнинг ёʻғон, семиз қора бармоқлари ёққа ботган гуручлар орасида ўрмалай бошлади. — П. Турсун, Ўқитувчи
У [Рукниддин] терга ботиб, сув бўлиб кетган эди. — Мирмуҳсин, Темур Малик
3.
Ғарқ бўлмоқ, чўкмоқ.
Душман кемаси сувга ботди. Таваккалчининг кемаси ботмас. — Мақол
4.
Босиб, эзиб ёки ёриб ичига кирмоқ; кўмилмоқ; суқилмоқ, санчилмоқ.
Баданига аччиқ қамчи ботибди. — Юсуф ва Аҳмад
Этак ярим бўлар-бўлмас, боғичи бўйнини кесиб юборгудай ботади. — С. Нуров, Нарвон
Билагузук билагима ботади. Уста йигит рўмолимдан тортади. — Қўшиқлар
Уларнинг ўлими бу хоин чолнинг Кўксига ханжардек абадий ботди. — Х. Даврон, Қақнус
Қилич, найза синди-да, Икковига ботмайди. — Нурали
5.
Тиқилиб ёки кўмилиб, юролмай қолмоқ, зўрға юрмоқ.
Этиги тўпиғигача лойга ботиб кетди. — Ёшлик
Баъзан Бектемир тиззагача лойга ботади. Калавланади, йиқилади. — Ойбек, Қуёш қораймас
Олдинда бархан тепа пайдо бўлиб, машина ундан ўта олмай, ғариллай-ғариллай қумга ботиб қолди. — М. Мансуров, Ёмби
Тиззасигача тупроққа ботиб, бир ёнбошига қийшайиб қолди. — С. Аҳмад, Уфқ
6.
Қарзга ботмоқ Катта миқдорда қарз бўлмоқ.
Отамуродни уйлантирганларида қарзга ботди. — Шарқ юлдузи
7.
кўчма
Бирор руҳий ҳолатга тушмоқ, кўмилмоқ; бирор салбий муҳит, ғоя ва шу кабилар таъсирига берилиб ёки гирдобига тушиб қолмоқ.
Шербек хаёлга ботиб, узоқ жим қолди, сўнг чуқур уҳ тортди. — С. Анорбоев, Оқсой
Гулнор бошини эгиб, чуқур сукутга ботди, бир лаҳзада юзини изтироб кўланкаси қоплади. — Ойбек, Танланган асарлар
Уларга тикилиб гоҳ жилмайди, гоҳ қайғуга ботди. — Ёшлик
Гуноҳга ботасизлар! Бор, юз-қўлингни ювиб чиқ, хазон бўлгур. — Ҳамза
— Дадаси! Гуноҳга ботманг, дадаси! — деди чириллаб. — Ў. Ҳошимов, Икки эшик ораси
8.
кўчма
Қаттиқ тегмоқ, оғир туюлмоқ.
Бу гап менга анча оғир ботди, лекин чидадим. — Ёшлик
Исфандиёрнинг беандиша мулоҳазаси бош вазирга оғир ботди. — С. Сиёев, Аваз
Лодон дединг, сенинг сўзинг менга ботибди, Шундай лодон неча девни ютибди. — Маликайи айёр
9.
Ичкари томон эзилиб, ботиқ ҳосил бўлмоқ, ичкари кирмоқ.
Али тажанг бир томони ичига ботган каскасини кўзигача бостириб кийди. — Ойбек, Қуёш қораймас
Унинг қизаринқираган кўзлари ич-ичига ботиб кетган эди. — С. Зуннунова, Олов
10.
Уфқ орқасига яширинмоқ, яшириниб, кўздан ғойиб бўлмоқ (асосан Қуёш, Ой ҳақида).
Кун қизариб боца, қизингни узат, Тонг қизариб оца, томингни туза т. — Мақол
Ой боца ҳам, бой ётмас. — Мақол
Мана уззукун бутун борлиқни қиздириб, ўз кучини кўрсатган қуёш уфқни оловлантириб ботмоқда. — Газетадан
11.
Сингмоқ, ҳазм бўлмоқ; насиб қилмоқ.
Бировни норози қилиб олинган нон менга ботмайди. — Шарқ юлдузи
Айронни қандай ичайин, Оч юрагимга ботмайди. — Нурали
