Qidiruv

1. Qoʻlda, ixtiyorda yoki umuman voqelikda mavjud boʻlgan.VAR

2. KAT, DEFA, KERE

fl. 1. Soʻzlovchining turgan joyidan uzoqlashmoq, nari ketmoq; biror joy (manzil)dan ikkinchi joy (manzil) tomon harakat qilmoq, yoʻl olmoq; naridagi biror manzilga yetmoq.

Hozir institutga boraman.

— Nima boʻldi sizga, qayoqqa borasiz? — Margʻilonga — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Boring, Nasibani maktabdan aytib keling, issigʻida bora qolaylik. — A. Qahhor, Asarlar

Sidiqjonning nazarida, agar [Sharofat] shu kayfiyatida ketsa, shu yerdan boriboq, joʻrttaga bir boʻyni yoʻgʻonga tegadigan. — A. Qahhor, Asarlar

Shu yerdan Shayxontohurgacha qanchada borasiz? — Koʻz ochib yumguncha. — Oybek, Tanlangan asarlar

Ertasiga u maktabga bormadi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

2. Umuman, biror yoʻnalishda, yoʻlda nari tomon harakat qilmoq, ilgarilamoq, uzoqlashmoq.

Poyezd., bepoyon sahrodan borar edi, ertasiga ertalab biror soatga yaqin toʻxtab qoldi. — A. Qahhor, Oltin yulduz

Qizni izlab, uzoq borgach, uning koʻchasida toʻxtadi. — Oybek, Nur qidirib

Biz olgʻa boraveramiz — A. Qahhor, Asarlar

3. Joʻnatilgan, tarqatilgan joyidan, manbaidan naridagi, moʻljaldagi joyga yetmoq (ovoza, gap, xat-xabar haqida).

Sizdan bir marta ham xat bormadi.

Bu gaplar amirzoda qulogʻiga borib yetganiga aslo shubha qilmasa ham boʻladi. — Mirmuhsin, Meʼmor

Boʻtaboy oʻylab turib: — Bizning qishloqdan ham maʼlumot borgan ekan-da, a? — dedi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

4. Biror transport vositasi bilan nari tomon yurmoq, siljimoq, uzoqlashmoq.

Avtobusda bormoq. Samolyotda bormoq.

[Qurbon ota:] — Namangangacha mashinada borsangiz, u yogʻi yaqin, — dedi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

5. Biror joy, obyekt yoki shaxs tomon yoʻnalmoq, oʻsha joyda yoki shaxs huzurida boʻlmoq; tashrif buyurmoq.

Toʻyga borsang, toʻyib bor. — Maqol

Tagʻin bir marta Talʼatning oldiga borishiga toʻgʻri keladi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

Yusufjon Gʻiyosov oʻrnidan turib, deraza yoniga bordi. — X. Yodgorov, Hayot toʻlqinlari

Amallab yaqin borganida, baxt degan oʻsha nur yana bir olam nariga ketib qoldi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

Gʻulomjon hokimni kutgani bormadi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Birdan uyiga, bolalarining oldiga borgisi keldi. — S. Ahmad, Ufq

6. Doimo bir yoʻnalishda yurmoq, qatna-moq.

Ishga bormoq.

Gʻijim roʻmol toʻqiyman, Maktab borib oʻqiyman. — Qoʻshiqlar

7. Oʻz ishi, faoliyatida yoki taraqqiyot jarayonida biror yoʻldan ketmoq, biror yoʻnalishda harakat qilmoq.

Oʻzbekiston demokratik jamiyat qurish yoʻlidan bormoqda.

Chin inson, yomonlar boʻhton qilganda ham, toʻgʻri yoʻldan adashmay boraveradi. — Gazetadan

Ular oʻzlariga, oʻz yerlariga, oʻz uylariga hayot, suv keltirish uchun kurashga boradilar. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

8. Qoʻyilmoq, koʻrsatilmoq (spektakl, tomosha va shu kabilar haqida).

Kinoteatrda yangi film borayotir.

9. Davom etmoq, boʻlmoq, ketmoq, oʻtmoq, kechmoq (ish, suhbat, vaqt va shu kabilar haqida).

Qizgʻin bahs bormoqda. Gan yosh mutaxassislar haqida bordi. Kunlar ketidan kunlar borar edi.

10. s. t. Sigʻmoq, bemalol kirmoq.

Taxta qattiq ekan, mix bormayapti. Etik oyogʻimga bormayapti.

11. Soni, miqdori, kattaligi jihatidan maʼlum yuqori chegaraga, darajaga yetmoq, erishmoq.

Qoʻylar soni besh yuzga bordi. Xonaning uzunligi toʻrt metrga ham bormaydi.

Odamda miya poʻstlogʻining sathi, oʻrtacha olganda, 1250 kv. sm. boʻlib, otda 350 kv. sm. ga ham bormaydi. — Anatomiya

12. Davom etib, rivojlanib, biror darajaga yetmoq, biror oqibatga kelmoq.

Ahvol shungacha bordi.

Otabek yorilish darajasiga borib qaytdi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Bir oʻzingiz kuchanganingiz bilan uzoqqa bora olmaysiz. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

13. Oʻtib, kechib, muayyan pallaga, vaqtga yetmoq (vaqt haqida).

Tong otarga borib, koʻzi yoridi.

Koʻchalarda nayzabozlik jangi boshlanib ketdi yarim kechaga borganda, ikki tomon aralashib ketdi. — A. Qahhor, Asarlar

Bemor yana koʻzini yumdi, shu yumganicha ochmadi — saharga borib uzildi. — A. Qahhor, Asarlar

14. Maʼlum yoshga kirmoq, yetmoq.

Solih Maxdum oʻttizga borganda, maktabdorligi ham yaxshigina shuhrat topadi — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

Doʻppifurush — ellikka borib qolgan odam. — A. Qahhor, Asarlar

Katta — oʻgay qaynona, yoshi oltmishlarga borgan, semiz, zabardast, dimogʻdor kampir edi. — Oybek, Tanlangan asarlar

15. Yetakchi feʼl ifodalagan ish-harakatning:

16. 1) darajama-daraja rivojlanishini, kuchayib ortishini bildiradi.

Qor va shamol kuchaya bordi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Hozir kosib bilan dehqonning sabr kosasi toʻlib boryapti. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

Gʻazal intihosiga yetgan sari Avazning chehrasi yorishib borardi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

Serquyosh oʻlkamiz xalqimizning bunyodkorlik mehnati tufayli tobora goʻzallashib bormoqda. — Gazetadan

Dushman tang ahvolda qolgan, qurshov halqasi tobora torayib borardi. — Gazetadan

17. 2) davomiyligini bildiradi.

Nima boʻlsa ham, tevaragidagi koʻklam bezaklarini koʻzdan kechira boradir. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Maston uni orqasidan suyab bordi. — A. Qahhor, Asarlar

Matqovul aka odamlar orasidan asta oʻtib bordi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

18. 3) tugallanganligini bildiradi.

Zaynab juda ishongan holda oʻz uyiga yetib bordi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Yon-boshdagi xonani taqillatmasdan kirib bordi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

Uch kun deganda shaharga kirib bordim. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

19. Joʻnalish kelishigi shaklidagi ayrim mavhum otlar bilan ishlatiladi va maʼnosiga koʻra bosh kelishik shaklidagi ayni shunday otlar bilan kelgan qilmoq soʻziga toʻgʻri keladi.

Andishaga bormoq —andisha qilmoq.

Tohirjon bolaligiga borib, tixirligini qoʻymadi. — N. Maqsudiy, Umidli bola

Juvon bu gapni hazil aralash aytdimi, chin aytdimi — Sidiqjon farqiga borolmadi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Boʻtaboy hovlidagi supada chalqancha yotib, ming xil xayollarga boradi. — S. Ahmad, Hukm

Kelganim unga yoqmadi shekilli, degan andishaga ham bordi. — Oybek, Tanlangan asarlar

20. Qoʻshma feʼl tarkibiga kiradi.

Borib yetmoq, bora kelmoq.

Oʻzbek oyim oʻrta eshikka borib yetmagan ham edi, narigi yoqdan qoʻshnining bolasi yugurib kirib qoldi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Martakarra

Yaralangan Abdulla xumor koʻzlarini oʻz ona diyorining husn-u jamoliga soʻnggi bora tashlaydi. — B. Boyqobilov, Alangali yuraklar

Supa ustidagi soʻri har zamon toʻrt tomonga chayqalib tevarakka husayni gʻujumlarini bir-ikki bora uzib tashladi. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

Oʻrin-payt kelishigi qoʻshimchasi yoki 3-shaxs egalik va oʻrin-payt kelishigi qoʻshimchasi bilan kelib, koʻmakchi vazifasida qoʻllanadi.

Xuddi shu borada oʻrtoq Nurmuhamedov bilan janjallashib oʻtirgan edik. — Mushtum

— Koʻp ulugʻ ish boʻladi, bu borada qoʻldan kelgan yordamni darigʻ tut-maymiz, — dedi mulla Ismoil. Mushtum. U

dehqon koʻngliga maʼqul tushgan yangi nav borasida soʻzlardi. — S. Mahkamov, Dehqon quvonchi

Aji6amma, Tursunboy tashabbuskor-lik va tasviriy sanʼat borasida Asadga bas kelolmaydi. — Mushtum

m ruschaберегoʻzbekchaqirgʻoq

pt of BEAR²

ot 1. Sutemizuvchilarning itsimonlar oilasiga mansub yirtqich hayvon; qashqir.

Ayrilganni ayiq yer, boʻlinganni boʻri yer. — Maqol

Boʻridan qoʻrqqan toʻqayga kirmas. — Maqol

Suvonjon qoʻraga hujum qilgan bir och boʻrini otib olibdi. — S. Anorboyev, Oqsoy

Bu choʻlda biram boʻri koʻp ekanki, kechasi bilan qoʻrqib chiqdim. — S. Ahmad, Ufq

2. Koʻchma Yovuz, qonxoʻr, shafqatsiz odam haqida.

Yuragim san eding, Gulnor, koʻzim ilgari ochilgan boʻlsa edi, man oʻz yuragimni boʻrilarga yedirarmidim? Tongla mahsharda qay yuz bilan sanga boqaman? — Oybek, Tanlangan asarlar

Ahmad Husayn oqarib ketdi-yu, lekin indamadi, chunki boʻrilar orasida ekanini yaxshi bilardi. — Oybek, Nur qidirib

Badia xona burchagiga tisarildi. Roʻparasida turgan dahshatli boʻridan koʻz uzmasdi. — Mirmuhsin, Meʼmor

3. Boʻri (erkaklar ismi).