Қидирув

от Бирор иш-ҳаракат, фаолиятни, масалан ўқишни тугаллаш арафасида турган.

Битирувчи курс. Институт битирувчилари.

Мудир докладининг охирида битирувчиларни номма-ном чақириб, гувоҳнома тақдим қилди. — П. Турсун, Ўқитувчи

Ярим соатдан кейин,. битирувчилар билан ўқитувчилар учун зиёфат бошланди. — П. Турсун, Ўқитувчи

Биринчи қор битирувчиларнинг ёʻлига пояндоз бўлди. — Шуҳрат, Шинелли йиллар

фл. 1. Сўнгига, охирига, ниҳоясига етмоқ, тамом бўлмоқ, тугамоқ; тўхтамоқ.

Гап битди. Тилак билан битмаган билим билан битар. — Мақол

Катта Фарғона канали қирқ беш кунда — 15 сентябрда битди. — Н. Сафаров, Оловли излар

2. Тайёр бўлмоқ (қурилаётган, ясалаётган нарса ҳақида).

Қурилиш битди. Кўприк битди.

Мана, канал ҳам битай деб қолди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

[Тилла узук] Буюрдим, эрта-индин битиб қолар. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

3. Барҳам топмоқ, ёʻқ бўлмоқ, ёʻқолмоқ; бартараф бўлмоқ, тугамоқ.

— Уҳ! — тоқацизланиб куйинди Аҳмад Ҳусайн. — Қачон бу ёвузлар, хоинлар битади?! — Ойбек, Нур қидириб

Халқ товуши тинимсиз гувуллайди: Бицин золим подшо! — Ойбек, Танланган асарлар

Барча ёмонлик ўшанинг [Мусулмонқулнинг] боши билан бирга кетгандек, қипчоқ оғайнилар ила тотувлашдик, қипчоқнинг эски адоватлари битди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

-(и)

Кичикроқ водийнинг ҳар ер-ҳар еридан қуюқ тутун кўтарилмоқда — қишлоқ батамом ёниб битган. — А. Қаҳҳор, Олтин юлдуз

Қизим, даданг, энанг ҳасратингда куйиб битди. — Ойбек, Танланган асарлар

Бечора қиз отага муҳтож. Отасиз эзилиб битмаса яхши эди. — И. Раҳим, Ихлос

1. Одам ёки ҳайвон танасида улар қонини сўриб яшовчи паразит ҳашарот. Мақол. Мақол. "Ўзме"

Билмаганга бит ўлдириш ҳам қийин

Боланинг эркаси — битнинг сиркаси

н Битнинг бир жуфт оддий кўзи бор, кўпчилигида кўз ривожланмаган

2. Бити тўкилди Роса тўйиб, мириқиб, қилар ишни қилиб олди; маза қилди

3. "Ўзбекистон қўриқлари". Иту бит; Ит ҳам, бит ҳам; Ит бўлса ҳам, бит бўлса ҳам Ким бўлишидан қатъи назар, каттами-кичикми, бари бир. А. Суюн, Олис тонглар

Йигитлар алламаҳалгача бир-бирларига қор отишиб, узуқ-юлуқ ялла айтиб, тоза битларини тўкишди

Ит бўлса ҳам, бит бўлса ҳам, айтганим бўлсин. н Ёʻлбарсли тоғларда аниқдир сарҳад, Ит ҳам, бит ҳам мулкин талаб кетишмас

от 1. айн. 1 ёзув.

Аҳмад Ҳусайн қинғир паст девор қаршисида тўхтади, унда беўхшовгина йирик ўйма битикларни ўқиди. — Ойбек, Нур қидириб

Кўргазмага қўйилган тош битиклар кўринмас эди. М. — М. Дўст, Галатепага қайтиш

Шоҳизинда тошларининг битигини Уқолмасдан қайғу чеккан болалигим. — Х. Даврон, Болаликнинг овози

2. Хат, мактуб, асар.

—Насойимул-муҳаббат! — Бобурнинг кўзлари чақнаб кетди. — Мир Алишернинг битиклари-ку! — Х. Султонов, Бир оқшом эртаги

— Ҳой чироғим, — деди у [почталон], — сенга битик бордай эди. — Ю. Шомансур, Қора марварид

от 1. Ўзаро келишув, тўхтам, қарор.

Тўй тантанасини кечқурун куёвникида ўтказишга битим қилинган бўлса-да, қизникида ҳам қариндош-уруғлар, қўни-қўшнилар лиммо-лим эди. — Ойбек, Олтин водийдан шабадалар

Мулла Муҳсин ўз маслакига, яъни фатвосига тескари бўлган бу битимга қарши чурқ этиб оғиз очмайди. — А. Қодирий, Обид кетмон

2. ҳуқ. Тарафлар томонидан расмий равишда тузилувчи, қабул қилинувчи аҳднома, шартнома, контракт.

Битим тузмоқ. Битимга келмоқ.

Жунайд Хива хони билан бўлган битимдан кейин тинч қўймади, кетимиздан одам юборди, қўлига тушсак, ўлдирмоқчи бўлди. — Ж. Шарипов, Хоразм

Тузилган битимга кўра, Абдулатиф Самарқандга юборилди. — Мирмуҳсин, Меъмор

3. ҳуқ. 3 Фуқаролар ва юридик шахсларнинг фуқаролик ҳуқуқ ва бурчларини белгилаш, ўзгартириш ва бекор қилишга қаратилган ҳаракати.

Меҳнат битими. Бир тарафлама битим.

сон 1. Бир (саноқда). Битта, иккита, учта

Эрнинг сўзи битта. — Мақол

Шаҳарда битта докторхона бор. — А. Қаҳҳор, Асарлар

Мелибойга битта авторучка совға олиб келди. — С. Аҳмад, Юлдуз

2. Бир дона; ягона, ёлғиз.

Унақа оғайни мингтадан битта! — А. Қаҳҳор, Оғайнилар

Мана, сиз битта ўзингиз ўттиз иккита машинага қарар эмишсиз. — А. Қаҳҳор, Йиллар

[Хонзода: Шаҳарда битта десам ёлғончи бўлмайман. Уни чиройи бошига бало бўлди. — Ҳамза, Бой ила хизматчи

3. “Қандайдир бир“, “аллақандай“, ким-дир каби маъноларда ишлатилади.

Касал-хонага бориб, ўзи кўрган эшикка кириб кетаётганида, битта хотин қайтарди. — А. Қаҳҳор, Бошсиз одам

Ахир, биттаси оппоқ сочи билан менга тегишди-да! — А. Қаҳҳор, Асарлар

Ердан чиқдими, осмондан тушдими, ёʻлда биттаси пайдо бўлиб қолсами?! — О. Мўминов, Хиёбондаги уч учрашув

4. Бирлик, бирдамлик, якдиллик ҳамда бир хиллик, ўхшашлик маъноларини англатади.

Уларнинг иккови битта одам, Уларнинг башараси, иши бошқа-бошқа бўлса ҳам, юраги битта бўлар экан. — Ойбек, Танланган асарлар

-Иккови битта одам-ку! — деди Суяр, нима гап эканини билмай. — А. Қаҳҳор, Асарлар

5. Феъллардан олдин келиб, шу феълдан англашилган иш-ҳаракатнинг бир марта бажарилишини билдиради.

Ҳали кеккайиб, бозордан қайтади. Болға билан битта уриб абжақ қилсанг, томоша қилсанг. — Ойбек, Танланган асарлар