Hayot Foundation loyihasi
Oʻz

Qidiruv

«beklik» boʻyicha 92 ta natija

Filtr

Lugʻat maqolalari

84 ta
beklik
Izohli lugʻat · yana 3 ta lugʻatda

ot 1. Bek mavqeyi, lavozimi yoki vazifasi.

Men Oyim qishlogʻining bekligining uddasidan chiqolmayman. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Bek Alpomish beklik qilib, Qorajon bilan birlikda davron surib, mamlakatni obod qilib, Barchin bilan oʻynab-kulib yuraverdi. — Alpomish

2. Bek qaramogʻidagi maʼmuriy hudud.

Maddohlar — xudoning daxlsiz bandalari, ularni xonlikning har bir bekligi, har bir noibligiga joʻnatsak, zarar qilmas. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

Bu yil Hazorasp bekligining oʻzida oʻn ming tanob gʻoʻzaga qurt tushib, hosil boʻlmabdi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

3. Beklarga xos xatti-harakat, yurish-turish.

Ayniqsa siz hamon oʻzingizning bekligingizga borib, istigʻnoyingizni eskicha olib borasiz. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Boy otam senga beklik qilibdilar. — N. Safarov, Uygʻonish

Yunus pari beklik qilib, yoronlar, Sarpoy berdi jami turgan qiziga. — Yunus pari

  • Ham xonligi bor, ham bekligi Juda yaxshi, arziydigan narsa (masalan, ot, kiyim) haqida.
Toʻliq maqola →
bek
Izohli lugʻat · yana 5 ta lugʻatda

ot 1. Turkiy xalqlarning baʼzilarida xonliklar davrida davlat arboblariga, shahar yoki viloyat hokimlariga, ularning bolalariga berilgan faxriy unvon hamda shunday unvonga sazovor boʻlgan shaxs.

Boshlab hudaychi ot ustidan bir kimxob toʻnni olib, qoʻrgʻon begiga kiydirdi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Atrof shahar va qishloq beklari aksar Musulmonqulning oʻz odamlaridan. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Aslida bu otni, Ulugʻbek Mirzo Samarqand taxtiga chiqqanda, Buxoro begi tuhfa etgan edi. — Mirmuhsin, Meʼmor

2. Erkaklar ismining tarkibiy qismi, masalan,

Yoʻldoshbek, Otabek, Yusufbek.

3. (1-shaxs egalik shaklida) Oʻz begi yoki xoʻjayiniga murojaatda yoki ular haqida gapirganda ishlatilgan soʻz.

Qaygʻurma, begim! Hasanali otang bu toʻgʻrida ham seni yodidan chiqarmaydi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Eski vaqtda yer-suv egalarining xizmatkorlari xonlar zamonidagi rasm-rusumni qilib, oʻz xoʻjayinlarini “begim“, “xonim“, oyim deb hurmatlar edilar. — M. Muhammadjonov, Turmush urinishlari

  • Beklar begi
  • Bek oyim yoki begoyim Bekning onasi yoki xotini va ularga murojaat shakli. Hasanali tanitdi: — Mana bu kishi qayin onangiz — bek oyim boʻladilar. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
  • Uzi(ga) xon, oʻzi(ga) bek Har kim oʻziga xon, oʻziga bek. — Maqol
Toʻliq maqola →
beka
Izohli lugʻat · yana 5 ta lugʻatda

ot 1. Bekning va umuman hukm-dorlarning, boyonlarning xotini.

Choʻri qiz Boʻston bekasining hozirgina saroydan kanizak kelib ziyofatga olib ketganligini bildirdi. — Oybek, Navoiy

Labbay, Badia bekam! [dedi Zavrak]. Badia oʻz ismiga “bekam“ soʻzini qoʻshib aytganni yoqtirar, chunki podshoning goʻzal kenja qizi Gulgun Aqoning nomiga ham beka qoʻshilardi. — Mirmuhsin, Meʼmor

2. Oilaga, xonadonga yoki xoʻjalikka boshchilik qiluvchi ayol.

Bogʻbonsiz bogʻ misli choʻl-yobon, Bekasiz uy — suvsiz tegirmon. — Qanotli soʻzlar

Toʻy bekasi — Mirzakarimboyning xotini ayollarni uch guruhga ayirgan edi. — Oybek, Tanlangan asarlar

— Yarim kechada qayoqqa boramiz, oʻzingiz oʻylang! — dedi kuyov mehmonxona bekasiga. — S. Anorboyev, Oqsoy

3. Boshqaruvchi, sardor, ega, sohib.

Nechun, axir, mard goʻzallar bekasi, Gumburlamas Asqar togʻning tegrasi. — A. Sher, Qadimgi kuy

Uch oy yoʻlingizda yotdim koʻz tikib, Ey, bahor bekasi — may chechaklari. — A. Oripov

Toʻliq maqola →
bekas
Izohli lugʻat · yana 1 ta lugʻatda

sft. Hech kimi yoʻq, kimsasiz; yolgʻiz.

Gʻozi Yunus faqir va bekas. — Guliston

Bir gʻarib, bekas tagʻoyi xoksorim bor edi. — Muqimiy

Toʻliq maqola →
bekat
Izohli lugʻat · yana 7 ta lugʻatda

ot 1. Qadimda yoʻllarda karvonlar va yoʻlovchilar toʻxtab dam oladigan maxsus joy, manzil.

Otabek bir necha bekatga mehmonlarni kuzatib borib, soʻngra qaytmoqchi edi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

U [Toʻrgʻay] oʻziga maʼlum boʻlgan ikki bekatda otni oʻzgartirdi. — Mirmuhsin, Temir Malik

2. Pochta stansiyasi.

Xat ham tez kelmaydi, baʼzan bekatlarda yoʻqolib ketadi. — J. Sharipov, Xorazm

3. Yoʻlovchilarning biror transport turi (masalan, avtobus, tramvay yoki metro)ga chiqish va undan tushishlari uchun belgilangan joy.

Avtobus bekati.

Yer osti bekatlari pardozida kulolchilik sanʼati namunalaridan keng foydalanilyapti. — Gazetadan

Eshaklar dikir-dikir yoʻrgʻalab, Kosondan chiqdi va temir yoʻl bekatiga qarab burilgan yoʻl boʻylab ketdi. — Sh. Toshmatov, Erk qushi

4. Hayotda bosib oʻtiladigan yoʻlning maʼlum bosqichi, marrasi.

Hayotning umumiy oqimi bilan birga hamisha olgʻa intilib, yangidan-yangi bekatlarni bosib oʻtayotganini, ulugʻ manzil sari hormay-tolmay suzayotganini eslab, qalbi sevinch va quvonch bilan toʻlardi. — Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli

Yangi yil boʻsagʻasi ularning yana bir bekati goʻyo. — Saodat

Toʻliq maqola →

Hammasini koʻrish · 84 →

Taʼriflar ichida

5 ta
mute

mute kt. Birovga qaram, tobe boʻlgan, itoat qiluvchi, itoatkor. Nusratbek boʻlsa, koʻchaga chiqqanda, beklik daʼvosini qilib, uyiga kirganda, Xushroʻy bekka mute! A. Qodi

ÏDUQ

ilohiy, muqaddas, aziz, tabarruk – священный, святой – divine. Ïduq ol bü beglik arïylïq tilär – Bu beklik ilohiydir, poklikni tilaydi – Это бекское достоинство–священное

otabek

otabek Yaqin Sharqdagi ayrim mamlakatlar davlat (knyazlik, beklik) boshliqlarining unvoni. Saljuqiy sultonlar valiahdlarining murabbiysi (uning vazifasi shahzoda va xonzo

tugʻ

tugʻ 1. Musulmonlarning yogʻoch dastaga oʻrnatilgan qoʻtos, hoʻkiz yoki ot dumidan va yarim oy tasviridan iborat bayroqsimon belgisi (qadimdan Sharq mamlakatlarida hukmdo

KERÜ

qarama-qarshi– напротив – opposing. Bu saqlïqtïn arttï bu beglär eli, osa[l]lïq kerü buzdï beglik ulï – Ehtiyotkorlik beklar sonini orttiradi, unga qarama-qarshi bo‘lgan

Ertaklar

3 ta
Bek bilan dehqon
Xalq ogʻzaki ijodi

Bu ertakda oʻzining aql-zakovati va mehnatsevarligi bilan ajralib turadigan dehqonning bek bilan boʻlgan munosabatlari tasvirlanadi. Dehqon bekning sinovlaridan

Dehqon
Xalq ogʻzaki ijodi

Bu ertakda dehqonning topqirligi va mehnatsevarligi podshoh qushbegisining ochkoʻzligiga qarshi qoʻyiladi. Dehqon oʻzining aql-zakovati bilan qiyin vaziyatdan c

Erkenja
Xalq ogʻzaki ijodi

Uch oʻgʻilli podshohning kenja oʻgʻli Erkenja sarguzashtlari haqidagi ertak. U turli qiyinchiliklarga duch keladi va hayvonlarning yordami bilan ularni yengib o