Поиск

fl. 1. 1 Yondirib, oʻt, alanga hosil qilmoq, yondirmoq; kuydirmoq.

Qogʻoz yoqmoq. Axlatni yoqib yubormoq.

Hovliga olov yoqib, childirmangni qizit. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

[Salimboyvachcha] Aravaga oʻtirmasdan burun gugurt yoqib, papiros tutatar ekan, Yormatga koʻzi tushdi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Qozi, kallasi ezilgan ilonday toʻlgʻanib, ellikboshiga qichqirdi: — Sindir hamma-sini! Tashqariga chiqar! Yoq, oʻt qoʻy! — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

2. Nur, yolqin hosil qilmoq, yoritmoq.

Elektrni yoqmoq.

Nikolin qoʻl fonarini yoqib, begona hamshira bilan birga yarador komandirga yordam koʻrsatishga kirishdi. — Oybek, Quyosh qoraymas

Zubayda sham yoqdi. — Yoshlik

3. Oʻt, olov yordamida qizdirmoq, isitmoq.

Plita yoqmoq. Pechka yoqmoq.

4. Qizdirib harakatga keltirmoq; oʻt oldirmoq.

Motorni yoqmoq. Traktorni yoqmoq.

rvsh. 1. Mavjud emas; zid. bor 1.

Oʻzingda yoʻq — olamda yoʻq. — Maqol

Bu atrofda bironta xonadon yoʻq.

Korxonada oziq-ovqat mahsulotlari bilan savdo qiluvchi magazin yoʻq. — Gazetadan

Odamzod shundayki, bor narsa asta-sekin yoʻqolsa ham, payqaydi, lekin yoʻq narsa asta-sekin paydo boʻlsa, payqamaydi. — A. Qahhor, Asarlar

2. Javob ichida kelib, inkor maʼnosini ifodalaydi; zid. ha.

Sidiqjon bir sonini egarga qoʻyib, juvonga tomon oʻgirilib oʻtirdi: — Bu yerlar ham Qoʻshchinorga qarash-limi? — Yoʻq. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

— Siz ham qiziqsiz-da, Hoji xola. — Yoʻq, qiziq emasman, toʻgʻri gapni qilyapman, Toʻraxon. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

— Bilasizmi, Yoʻlchi, kimni sudradingiz? — Yoʻq, kim oʻzi u it? — Oybek, Tanlangan asarlar

3. Gap oldidan kelib, oldingi gapda bayon etilgan fikrga eʼtirozni bildiradi.

Yoʻq, seni sharmanda deb taʼna eshitishni xohla-mayman. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

Yoʻq, janobi boy, savodli bilan savodsiz hech mahalda bab-baravar emas. — K. Yashin, Hamza

— Yoʻq, yoʻq, singlim, — yalindi Rahim Saidov —Oʻtinaman, hozir bering. Juda ham zarur! — Oʻ. Umarbekov, Yoz yomgʻiri

4. Biror (oʻylangan) narsaning unday emasligini, yuz bermasligini bildiradi.

Olimjon oʻn besh kunda qaytmoqchi edi. Bir oy oʻtdi — yoʻq, ikki oy oʻtdi — yoʻq. Na xat bor, na xabar. — Oybek, Tanlangan asarlar

Ertoyev Barno rozi boʻlib qolmasa, deb bir seskanib tushdi, yoʻq, qiz noz bilan boshini chayqadi. — O. Yoqubov, Er boshiga ish tushsa

Yolgʻiz qoʻyni haydash nuqul azob. Boʻynidan sudrayman — yoʻq, dumbasiga arqon solib tortaman — yoʻq. — Oybek, Tanlangan asarlar

5. ot vzf. Kambagʻal, qashshoq; nochor.

Bor boʻlsang, koʻrolmaydi; yoʻq boʻlsang, berolmaydi. — Maqol

Borning ishi farmon bilan, yoʻqning ishi armon bilan. — Maqol

— Oʻlim — toʻy emas, borning pulini sochadi, yoʻqning sirini ochadi, — dedi kampir oʻgʻliga. — E. Raimov, Ajab qishloq

6. Feʼlning inkor maʼnoli shaklini yasash uchun xizmat qiladi.

Anchadan beri koʻrga-nim yoʻq. Oʻqishga borayotgani yoʻq.

7. Oʻzi birikib kelgan soʻz bildirgan narsaga shaxsning uquvi, bardoshi, xohishi yoʻqligini bildiradi.

Lekin men ham maqola yozishga yoʻqman, birodar. — A. Qahhor, Adabiyot muallimi

Shunday qilib, Salimxon Obidiy kasalga yoʻqroq odam. — Mirmuhsin, Umid

ot 1. 1 Sohil, qirgʻoq; boʻy, lab.

Ariq yoqasi.

Elgeldi qamishzorni oralab, koʻl yoqasiga chiqdi. — A. Muxtor, Qoraqalpoq qissasi

Kanalning ikki yoqasi boʻylab qurilgan ikki qavatli binolar shu qadar koʻrkam, shu qadar chiroyliki — N. Safarov, Saodatning qissasi

2. Chet, chekka, yon.

Koʻcha yoqasi.

Yoʻlning ikki yoqasida teraklar shovullaydi, bulbullar sayraydi. — H. Gʻulom, Mashʼal

Shu kuni u bir tepalik yoqasiga borib yetgandagina, shamol bir oz pasaydi. — Gʻ. Rasul, Adolat

shv Aks holda, boʻlmasa.

Tezroq yuring, yoʻqsa, kechikib qolamiz.

Oʻqib beraman, rozi boʻlsangiz — shunday, yoʻqsa, aslicha bosilar. — A. Qahhor, Sarob

Hindistonga qoʻshni va darvoza boʻlgan mustamlakadagi siyosatga toʻkis-tugal obroʻ taʼmin etilgan boʻlishi kerak. Yoʻqsa, natija yomon. — Choʻlpon, Kecha va kunduz

ot 1. Turli rangda tovlanadigan tiniq qimmatbaho mineral.

Yoqut koʻzli ol-tin uzuk.

[Navoiy:] Aniq, toj garchi yoqut, garchi zardur, Xaloyiq boshiga bitgan zarar-dur. Uygʻun va — I. Sulton, Alisher Navoiy

2. sft. Qizil, yoqutday qizil.

[Odilbikaning] Sarv qomati, oy kabi yuzi, qora qalam qoshi, shahlo koʻzlari, yupqa yoqut lablari har bir kishini oʻziga beixtiyor jalb qilardi. — J. Sharipov, Xorazm

Bir tup jaydari qizil olma mevasining moʻlligidan hovuzga engashib tushgan; hovuz suvida bir qancha qizil olma yoqutday tovlanib, jimillab suzadi. — Oybek, Tanlangan asarlar