Қидирув

сфт. 1. Ёруғ, равшан эмас; нурсиз.

Хира ёруғ унинг юзини бир дамгина ёритади. — С. Зуннунова, Кўк чироқлар

Шифтга илинган тошчироқ чайла ичини хира ёритиб турарди. — Ёшлик

2. Тиниқ, шаффоф эмас.

Хира сув.

Трамвайнинг хира ойнасидан бўш вагонда ўтириб кетаётган кондуктор лип этиб бир кўринишдаёқ Зайнабнинг бутун хаёлини ўғир-лаб кетганини билармикан? — С. Зуннунова, Кўк чироқлар

3. Ноаниқ равишда; яққол кўзга ташланмайдиган.

Шундан сўнг улар ҳув олисда кўзга хира ташланиб турувчи сарбаланд тоғлар томон юриб кетишди. — Ёшлик

4. Яхши кўролмайдиган, кўриш қобилияти паст.

Мана шундай маъноли Бувим айтган сўзлари. Электрдан нур олар Энди хира кўзлари. З. Диёр.

Оқсоқолнинг хира кўзлари чақнади, аччиғи келди. — П. Турсун, Ўқитувчи

5. кўчма Жаранглаб чиқмайдиган, хириллаган (овоз ҳақида).

Хира овоз.

— Болам, қорнинг тўқ экан, овозинг хира чиқди, — деди дадаси. — Ойбек, Танланган асарлар

6. кўчма Ғашга тегадиган; шилқим, сур.

— Бўлди! Мунча хира пашшага ўхшаб ғингшийсан! — деди у зардаси қайнаб. — Ёшлик

Хира меҳмон шунда ҳам нари кетмади: — Лекин мен бугун шу ерда тунашим керак. — Х. Султонов, Онамнинг юрти

7. кўчма Ноаниқ; чигил.

Хира ўйлар юрагини ғаш қилар эди. — Ёшлик

8. кўчма Кишини хурсанд қилмайдиган, кўнгил тўлмайдиган; камчилиги бор.

Ютуқларимиз кўп. Бироқ ишимизнинг айрим хира томонлари ҳам бор. — Газетадан

ўзбекчаақл-заковат, билимрусчаразум, уминглизчаintellect, mind

Хирадқа атадï бу ол Ўгдüлмиš У ақл-заковатни Ўгдулмиш деб атади

Разум назвал он Огдюльмишем he called knowledge as Ogdulmish

от 1. Бирор нарса, буюмнинг тиниқ, равшан эмаслиги.

Шишанинг хиралиги. Кўзнинг хиралиги.

2. кўчма Шилқимлик, ғашга тегиш.

Хиралик қилмоқ

Хайрият, Раҳматов ортиқ хиралик қилмади, тансиҳатлик тилаб, секин чиқиб кетди. — М. М. Дўст, Лолазор

3. кўчма Безовталик; нохушлик; ғашлик.

Топиволдининг кўнглидаги хиралик бир оз тарқалгандек бўлди. — Т. Ашуров, Оқ от

сфт. эск. кт. Ақлли, донишманд.

Топиб илм-у хирадга пайванд, Ҳам олим эди-ю, ҳам хирадманд. — Алишер Навоий

фл. 1. Ўз шаффофлигини, тиниқлигини, равшанлигини ёʻқотмоқ; хира бўлиб қолмоқ, хиралашмоқ.

Қуёш ботди, оқшом чўкди далага, Хираланиб келар қўриқ этаги. — Ғ, Шоди

2. Кучсизланмоқ, заифлашмоқ, нур сочиш, ёритиш даражаси камаймоқ, яхши кўринмайдиган бўлиб қолмоқ.

Туман қуюқлашиб, ой хираланди.

Юлдузлар хираланиб, жимгина сўнаркан, Шокир ота унинг қўлидан тутиб, куч билан судраб етаклади. — Ойбек, Танланган асарлар

Сийрак оқ булут орқали хираланиб кўринган қуёш ғарбга қараб юмалай бошлаган бир пайтда отлиқлар қишлоққа кириб келиб, ўзларини ўраб олган одамлардан оқсоқолни сўрадилар. — П. Турсун, Ўқитувчи

3. Кўриш қобилияти пасаймоқ, яхши кўролмайдиган бўлиб қолмоқ; хиралашмоқ.

Эртак эшитишга қизиққан боладек [Элмурод] чолнинг хираланган кўзларига тикилди. — П. Турсун, Ўқитувчи

4. кўчма Бировни зериктирадиган, ғашига тегадиган даражада ҳаракат қилмоқ, хиралик қилмоқ; шилқим бўлмоқ.

Бола хираланиб, онасига ёпишарди. — Газетадан

фл. Хираламоқ феълининг орттирма нисбати.