Qidiruv

fl. 1. Bir narsani boshqasiga sanchib, suqib kiritmoq.

Bigiz tiqmoq. Xanjar tiqmoq.

Yerda ham xosiyat koʻp Yerga choʻpni tiqib quysang, koʻkarib, qulochga sigʻmas daraxt paydo boʻladi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Hammaning koʻz oldida koʻksiga pichoq tiqib, chuqurga tashlangan aka-ukalar turardi. — Mirmuhsin, Meʼmor

Eshak: — Bu qirq yilni nima qilib oʻtkazaman? — degan ekan, xudo: Odamlar ustingga yuk ortadi, oʻzi ham minadi, xalachoʻp tiqadi, — debdi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

2. Teshik, ochiq, boʻsh joyga kiritmoq, yubormoq.

Burniga barmogʻini tiqmoq.

Boyvachcha kavakchadan choʻp tiqib, zanjirni tushirdi — Oybek, Tanlangan asarlar

Qurbon ota samovarning ostiga sim tiqayotgan edi, qaddini rostlab, Sidiqjonga qaradi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Nimchasi choʻntagiga qoʻl tiqib, roʻmolchasini oldi. — Mirmuhsin, Meʼmor

U uy oldiga kelib toʻxtadi. Derazadan boshini tiqdi. — M. Muhamedov, Qahramon izidan

3. Ichiga, orasiga olmoq (solmoq); joylamoq.

Qopga somon tiqmoq.

Oling, mollarni sandigʻingizga, pulni choʻntagingizga tiqing — Mushtum

Mirhomidxoʻja shoshib, Qambarali akaning qoʻlidan pulni oldi-da, uning qoʻyniga tiqdi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Qorovul shoʻra va yalpizlarni oʻrib, suv urgan joyga tiqa boshladi. — E. Raimov, Ajab qishloq

4. koʻchma S. t. Biror oʻqish, ish yoki lavozimga zoʻrma-zoʻraki joylab, oʻrnashtirib qoʻymoq, tiqishtirmoq.

Komissiya tarkibiga yana seni tiqibdilar-da.

[Suxsurov:] Meni butun urush davrida oʻqituvchilikka tiqib qoʻyishdi. — A. Qahhor, Tobutdan tovush

5. Birovni biror ish, gap yoki davraga qoʻshmoq, aralashtirmoq, tortmoq.

Otabek sachrab, Kumushga yuz oʻgirdi: — Bu oʻrtaga Zaynabni keltirib nimaga tiqasiz endi? — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

ot 1. Idishlarning ogʻziga tiqib qoʻyiladigan qopqoq.

Poʻkak tiqin. Shisha tiqin. Butilkaning tiqini.

Shukurjon butun vujudi jimirlab ketganini his etib, flyaganing tiqinini tortdi, u boʻsh edi. — O. Yoqubov, Ota izidan

Ashurtoy aka nos-qovoqning shokilador charm tiqinini yopa turib, salmoqlanib gapirdi. — R. Fayziy, Hazrati inson

2. ayn. Tiqilinch.

Yoʻl juda tiqin va serqatnov.

Bolnitsaga [kasalxonaga] borsangiz, oʻzim eltib qoʻyaman, yuravering. Tramvayda hozir odam tiqin boʻladi. — J. Abdullaxonov, Toʻfon

Men tiqinda havo yetmaganday boʻgʻila boshlayman, derazaga intilaman. — A. Muxtor, Davr mening taqdirimda

3. Ichiga, qobigʻiga tiqilib turgan, shunday joylashgan.

Yoʻldosh tiqin ryukzagini orqaladi, Oynisa tugun koʻtarib oldi, bobo bilan buvi oldinga tushishdi. — H. Gʻulom, Toshkentliklar

Har koʻchatda oʻn-oʻn ikki va undan ziyod gʻoz tuxumiday, ana ochilay, mana ochilay deb turgan tiqin paxta. — Gʻ, Gʻulom

Sinflarda boʻsh parta yoʻq, Magʻzi tiqin anorday. — Gʻ, Gʻulom

Tiq s. takr.

Yongʻoqli bogʻ eshigin [Olimjon] chaqirdi tiq-tiq urib. Barvasta boʻyli kishi chiqdi: Kim? deb hol soʻrib. — Q. Muhammadiy.

fl. 1. Tiqmoq feʼlining oʻzlik va majhul nisbatlari.

Shisha ogʻziga poʻkak tiqilgan. Qopga un tiqildi.

Xurjunning bir koʻzida tugun, bir koʻzida oʻrab tiqilgan jun qoplar. — S. Anorboyev, Oqsoy

Goʻrga tiqilgur ochofatlar, mol talashib, sandiqni ham sindirishdi. — I. Rahim, Chin muhabbat

2. Loy yoki yumshoq joyga botib qoʻzgʻalolmay, yurolmay qolmoq.

Mashina kichik bir ariqqa tiqilib qoldi.

Oti loyga tiqilgan navkarlardan biri Tohir edi. — P. Qodirov, Yulduzli tunlar

Arava loylarga tiqilaverib, jonimizdan toʻydirdi. — P. Qodirov, Yulduzli tunlar

3. Top, ziq joydan oʻrin olmoq, joylashmoq.

Aʼzam uch-toʻrt kun koʻchada bosh urgani joy topolmay daydib yurgach, shahar chetidagi koʻrimsizgina bir masjid qorovulining mol bogʻlasa turmaydigan hujrasiga borib tiqildi. — Shuhrat, Jannat qidirganlar

Mana, hozir yaralangan boʻridek kavakka ti-qilib oʻtiribdi. — S. Yunusov, Kutilmagan xazina

Semizligidan partaga tiqilib oʻtirgan bir kishi tomoq qirib, moʻylovini burab qoʻydi. — S. Zunnunova, Yangi direktor

4. Biror narsa yoki kimsaga yopishmoq; zich, tirband narsa yoki odamlar orasidan joy olmoq.

Eski kir choponni kiygach, ayvonga chiqdi, oʻhoʻ-oʻhoʻlab yoʻtalgancha, tanchaga tik,ildi. — Oybek, Ulugʻ yoʻl

Nurini naq mozoristonda yolgʻiz qolgan kabi bir vahima bosdi, rangi oʻchib, kampirning pinjiga tikildi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Eshik oldida odamlar orasiga tiqilib, Bozorboy ham oʻtirgan ekan — P. Tursun, Oʻqituvchi

5. Koʻp miqdorda va zich, tigʻiz joylashgan holatda boʻlmoq.

Mana, bir tomondan deraza oʻrniga tuynuk ochilgan kichkina qorongʻi uyda oʻn-oʻn besh chogʻli xotin oʻtiribdi. Ular eski, lekin ozodagina koʻrpa yopilgan sandal atrofiga tikilishib, sekin-sekin suhbatlashishardi. — S. Zunnunova, Gulxan

6. koʻchma Juda koʻp miqdorda boʻlmoq, moʻl-koʻl boʻlmoq.

Magazinda xohlagan narsang tiqilib yotibdi.

— Tut meva qiladi-ku, otajon. Kurtlar tol bargini yeya qolsin, ariq boʻyida tiqilib yotibdi-ku, — degandi qizaloq. — Y. Muqimov, Ipak tolasi

7. Tomoqdan oʻtmay toʻxtab qolmoq.

Uning tomogʻiga non tiqilibdi.

Safarov., mush-tining qirrasi bilan uning kekirdagiga tushirdi. Yoʻgʻon kishi chalqancha yiqildi va soʻyilgan tovuqday tipirchilab, suyak tiqilgan itday xirillay boshladi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

[Oʻrinboyev] Shuncha qattiq gapirgani bilan, xuddi tomogʻiga don tiqilgan xoʻrozdek, ovozi chiqmaydi. — A. Muhiddin, Toʻgʻri taʼbir

8. Boshqalarning gapi, suhbati va shu kabilarga aralashmoq, suqilmoq.

Bu ishga sen tiqilma.

Ikkinchi navkar yaqin kelib, boʻynini choʻzib tiqildi: — Siz kimsiz? Nega taslim boʻlamiz? — soʻradi u. — Oybek, Navoiy

ot ayn. Tiqilinch.

sft. 1. Odam, mashina va shu kabilar bilan tirband; yurish, harakatlanish qiyin holat; shunday holatli joy; shunday holatdagi odam yoki narsalar toʻdasi.

Yoʻlchi Doʻppi bozordan aravani zoʻrgʻa olib oʻtdi: bu yerda zoʻr tiqilinch, koʻpchiligi xotinlar. — Oybek, Tanlangan asarlar

Tramvay narigi bekatda toʻxtaganda, tiqilinchda urilib-surilib, men tushgan vagonga kutilmaganda Sanobar chiqib keldi. — Oʻ. Usmonov, Sirli sohil

2. Shunday tirband, yurish, harakatlanish qiyin boʻlgan (qiyin holatli).

Oynisa vokzal maydoni yaqinida tiqilinch tramvaydan hammadan keyin tushdi H. — Gʻulom, Toshkentliklar

Hamadon shahri xuddi bezovta qilingan arining inidek gʻuvullaydi. Koʻchalar tiqilinch. — M. Osim, Ibn Sino qissasi

3. Tezlik bilan bajarilishi lozim boʻlgan; shoshilinch, oshigʻich.

Tiqilinch ish.

Boradigan joyingizga kech qoladigan boʻldingiz-da, meniki judayam tiqilinch emas edi. — Shuhrat, Jannat qidirganlar

4. Bajarilishi lozim boʻlgan ish koʻp (tiqilgan), vaqt esa ziq.

Shukur betoqat boʻlib, ensiz peshonasini tirishtirdi. Shu tiqilinch paytda Shukurning miyasiga bir fikr kelib qoldi. — S. Anorboyev, Hamsuhbatlar

Kunduzi Zinnat buvi terimchilarga ovqat pishirgani ketadigan vaqtda, ishlarim tiqilinch boʻlishiga qaramay, men uyga yetib keldim. — H. Nazir, Koʻkterak shabadasi