от 1. поет. Шоҳ, подшо.
Э шаҳ, карам айлар чоғи тенг тут ёмон-у яхшини. — Огаҳий
2. Шахмат ўйинида бирор фигура билан бевосита рақибнинг шоҳига қилинган ҳужум, шу ҳужумни қайд этувчи сўз.
Доимий шаҳ. Шаҳ бермоқ. Икки шаҳ билан мот қилмоқ.
Қидирув
«ША» бўйича 2331 та натижа: Изоҳли
Луғат мақолалари
787 таот Шубҳа, гумон.
— Мен билмадим, — деди [уста] ниҳоят, — шак ёʻқ, оғир гап. — О. Ёқубов, Ларза
Бу андишанинг ҳақлигида шак ёʻқ, Анвар! — А. Қодирий, Меҳробдан чаён
Менинг Каримовдан жуда шаким бор, бу одам бизга яхшилик соғинмайдиган кўринади. — Ҳ. Шамс. Душман
- Шак келтирмоқ Шубҳа билан қарамоқ; ишонмаслик. Илоҳий қудратга шак keltirmoq.yash— Шариатга шак келтирган бу аблаҳни зиндонга солмоқ зарур, — деди [қози-калон] катта салласини силкитиб. — Ж. Шарипов, ХоразмМуқаддас авлиёлар ишига шак келтириш — улуғ гуноҳ. — Н. Сафаров, Оловли излар
от 1. Тўнгадиган ёки қуюқлашган ёғдан ўртасига пилик қўйиб ясалган таёқчасимон чироқ.
Шам қолдиғи. Шамни ёқмоқ.
Қумри токчадаги шамни ўчирди. Уй қоронғиланди. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён
Таниш кошонанинг беҳисоб шамлар зўрға ёритган тор ва узун ёʻлаклари кимсасиз эди. — О. Ёқубов, Кўҳна дунё
2. эск. физ. Ёруғлик кучининг ўлчов бирлиги.
Кучи юз шам бўлган лампочка.
- Шам пули Ёрмат билан Гулсумбиби Гулнорнинг қабрига боришди. Олиб келинган ош-нонни ва шам пулини гўрковга топшириб қайтишди — Ойбек, Танланган асарлар
- Шамдай қотмоқ 1. Ўта совқотмоқ, тўнгмоқ, музламоқ. Мастерской битгунча, очликдан тиришиб, совуқда шамдай қотадиганга ўхшаймиз. — А. Муҳиддин, ҲадяСоҳиб қорининг ҳозирги чимчилаши бир оздан кейинги катта калтакнинг шабадаси эди. Шунинг учун Холида бисот сандиғи олдида шамдек қотиб қолди. — И. Раҳим, Чин муҳаббат
- Шами сўнмоқ (ёки ўчмоқ) Ўзидан олдин қўлланган сўз билдирган нарсанинг ниҳоясига етганини, тугаганини билдиради. Ҳамид Олимжоннинг ҳаёт шами кутилмаган бир пайтда сўнди. — Н. Сафаров, Оловли изларУмидинг шами ўчиб, ёʻлларда толдинг. — Ғайратий
от 1. Инсонга, шахсга тегишли бўлган қадр-эътибор.
Албатта, у ўз устидаги гап билан қорига таъна қилиши шаънига ҳеч ярашмайдиган бир ҳодиса бўлар эди. — П. Турсун, Ўқитувчи
— Бекор гап, — деди Ўзбек ойим, — ҳали қудаларимизни муддаодагидек сийлай олганимиз ёʻқ, шу ҳолда жўнацак, бизнинг шаънимизга яхши эмас. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
ўз ҳузурида улуғ истеъдод эгаси бўлган бир ҳаким ўтирганини пайқади ва унинг шаънига муносиб муомала қилиб, ҳол-аҳвол сўради. — М. Осим, Ибн Сино қиссаси
2. Шараф, шуҳрат; обрў.
Сиз нашъу намо қилган жойда мени ҳалокат кутадир! жумласи ва бу хитобдан кўз юмиш йигитлик шаънига ярашадурган кўринмас эди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
— Сиз баталонимизнинг шаъни, — деди комбат ҳаяжон билан, — полкимизнинг обрўси. — Ш. Тошматов, Эрк қуши
1. айн. Шалп.
Бир дона олма узилиб, шап этиб сувга тушди.
Хўжабеков гарданига шап этказиб урди. — С. Анорбоев, Оқсой
Дарс вақти тугай деганда китобни шап этказиб ёпди. — Муштум
2. Тўсатдан, бирдан; қаттиқ.
Мутал уни тўхтатмоқчи бўлиб, этагидан шап ушлаганди кўйлаги ёқасигача йиртилиб кетди. — О. Ёқубов, Ларза
тақл. с. Қаттиқ урилишдан ҳосил бўладиган овозни билдиради.
Қулф шақ этиб бекилди.
Ёʻлчи бир сакрашда зўравоннинг олдига борди, тўппонча тутган қўлни маҳкам сиқиб, орқага қайирди. Тўппонча шақ этиб ерга тушди. — Ойбек, Танланган асарлар
Ота писмиқ югуриб келиб, бошимга шақ этиб уриб қўйди. — Э. Раимов, Ажаб қишлоқ
Эртаклар
372 та
Халқ оғзаки ижоди
Абдуазиз бой отасидан қолган мол-мулкни совуриб, қирқта жўрасидан ёрдам сўрайди, аммо улар ёрдам бермайди. Кейинчалик у карвон билан сафарга чиқиб, қудуқд
Халқ оғзаки ижоди
Бу эртакда Юз Муҳаммад исмли калнинг топқирлиги ва айёрлиги орқали аҳмоқ жўраларини алдаб, улардан қутулиши ҳикоя қилинади. Унинг ҳар бир ҳийласи кутилмага
Халқ оғзаки ижоди
Бу эртакда ўғрилик қилган бир кишининг айби билан бошланган воқеалар занжири аҳмоқ подшоҳнинг бемаъни ҳукмлари туфайли кулгили тус олади. Адолатни ўрнатис
Халқ оғзаки ижоди
Етим қиз ғорда яшар экан, уни аждар қуш асраб, ўзига макон қилиб олади. Бир ботир йигит аждар қушни ўлдириб, қизни қутқаради ва у билан бахтли ҳаёт кек
Халқ оғзаки ижоди
Ушбу эртакда ака-уканинг саргузаштлари орқали инсонларнинг тақдири ва амалларининг оқибатлари ҳақида ҳикоя қилинади. Ака ўзининг ғалати дуолари ва ҳаракатл
Халқ оғзаки ижоди
Бу эртакда ўрмондаги ҳайвонларни доимий алдаб юрадиган бир доно мушук ҳақида ҳикоя қилинади. Мушук ўзининг айёрлиги билан турли вазиятлардан чиқиб кета
Шева материаллари
1167 та
Фарғона вилояти · қоншиқан
Наманган вилояти · дугурда
мискарликда — о'зи темир, юзига (устига) по'лат о'рнатилган, михлосга о'хшаш асбоб. Бунда қумг'он, оптова ва чойдиш каби мис идишларга зий очилади ва қоп
Андижон вилояти · дугурда
мискарликда — о'зи темир, юзига (устига) по'лат о'рнатилган, михлосга о'хшаш асбоб. Бунда қумг'он, оптова ва чойдиш каби мис идишларга зий очилади ва қоп
Фарғона вилояти · дугурда
мискарликда — о'зи темир, юзига (устига) по'лат о'рнатилган, михлосга о'хшаш асбоб. Бунда қумг'он, оптова ва чойдиш каби мис идишларга зий очилади ва қоп
Фарғона вилояти · дулава
мискарликда мислаган ( || мистовоқ) нинг бир тури. Лавхурига о'хшайди, аммо дулаванинг лаби тиккасига қайрилиб, со'нг ён томонга букилган бо'лади
Фарғона вилояти · дувастара
заргарликда - кумушга тиллани ёпиштиришнинг бир усули
Ташқи ресурслар
1 та
Корпуслар ва илмий ресурслар
Ўзбек тилининг электрон корпуси: сўзшакл, лемма ва бирикмалар бўйича қидирув, конкорданс, морфологик таҳлил; параллел ва таълимий корпуслар.
Саҳифалар
4 таПортал материалларидан фойдаланиш тартиби.
<спан транслате="но">til.uz</спан> лойиҳасини яратаётган ва қўллаб-қувватлаётган ташкилотлар.
til.uz — ўзбек тилига бағишланган миллий рақамли портал.
Шахсий маълумотларни қайта ишлаш тартиби.