Hayot Foundation лойиҳаси
Ўз

Қидирув

«Қари» бўйича 861 та натижа

Филтр

Луғат мақолалари

341 та
қари
Изоҳли луғат · яна 8 та луғатда

ҚАРИ И ' кўкрак ўртасидан қўлнинг учигача бўлган узунлик ўлчови' (турли жойда турлича узунликни бил— дирган). Иштонсизнинг тушига икки қ а р и бўз кирибди (Мақол). Қадимги туркий тилда ҳам шундай ўлчов бирлигини англатган бу сўз асли ' қўлнинг елкадан тирсаккача бўлган қисми' маъносини англатган қар отидан (ДС, 422) кучайтириш маъносини ифодаловчи -ï қўшимчаси билан ҳосил қилинган (ДС, 426: қарï И; Де — вон, ИИИ, 242): ўзбек тилида а унлиси ä унлисига алмаш — ган, ï унлисининг қаттиқлик белгиси ёʻқолган: қар + ï = қарï > қäри. Бу сўз асли ' қўлнинг тирсаккача бўлган қисми'ни англатган (ДС, 426), кейинчалик маъно та — раққиёти натижасида ҳозирги маъноси юзага келган. ҚАРИ ИИ ' кўп яшаган', ' кекса'. Қ а р и билга— нини пари билмас (Мақол). Бу сифат асли қадимги туркий тилда 'кексай-' маъносини англатган қарï-феълидан (ДС, 426; Девон, ИИИ, 279) маъно тараққиёти ёʻли билан ажралиб чиққан: 'ҳаракат' -> 'шундай ҳа — ракат. оқибатида воқе бўладиган ҳолат'; ўзбек тилида а унлиси ä унлисига алмашган, ï унлисининг қаттиқлик белгиси ёʻқолган: қарï— > қарï > қäри

1. Анча ёшга борган, қартайган; кекса. . н Дари ҳам, ёш ҳам унинг олдида одоб сақлаётгандек, аскияга ортиқ оғиз очмади. М. Исмоилий, Фарғона т

Дари киши. Дари от. Дари тол. Ёшу қари(лар). Дари бшзганини пари билмас — Мақол

2. Узоқ ўтмишга эга. Етиб келар муздай шабада.. Дари тоғнинг хўрсиникршри. Ш. Раҳмон, Юрак қирралари

Ёзди қари тарих саҳифасига Тарихни титратган бир сўз — ларзакор — Миртемир

Тўлиқ мақола →
қаримоқ
Изоҳли луғат · яна 6 та луғатда

фл. 1. Ёши улғайиб, қарилик даврига ўтмоқ; кексаймоқ, қартаймоқ.

Қариган хотин. Қариган дарахт. Аҳмоқ ҳориганини билмас, кўса — қариганини. — Мақол

— Сиз нечага кирдингиз? — Мени сўраманг, мен энди қариб қолдим. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Қариб қолишган, оғир мусибатни кўтариша олмайди. — Э. Раимов, Ажаб қишлоқ

2. Жисмонан қарилик даврига хос ҳолатга тушмоқ.

Хадича хола умрини хорлик-зорлик тортиб ўтказган ҳамма кишилардай тез қариган — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

Қалб қўрини эл хизматига бахшида қилган, юртини яшнатиб-яшартирган киши қаримайди. — Газетадан

3. Эскириб, ўз умрини тугатмоқ, тугатиш босқичига ўтмоқ.

Асрлардан асрларга улашган Асл санъат қаримайди. — Қ. Муҳаммадий.

4. Хазон бўлмоқ, сўлмоқ.

Боғимизга зоғ-у хазон доримасин, Гул ила гулзоримиз қаримасин. — Уйғун.

5. Ўз муддатининг тугаш палласига ўтмоқ, тугаш жараёнида бўлмоқ.

— Баҳорнинг дараги бу, — деди Унсин майин оҳангда осмонга қараб, — қиш қариб қолди. — Ойбек, Улуғ ёʻл

Ҳувуллаган сариқ водийда, Қариган куз ётади беҳол. — Ш. Раҳмон, Юрак қирралари

  • Сафар қариди 1. Маълум жойда ёки сафарда бўлиш муддати тугади, қайтиш вақти келди. Сафар қариди. Ғуломжон ака юртини шунчалик соғинган эдики, ҳар эслаганда, юрак-бағри эзилиб кетарди. — Ж. Абдуллахонов, ТўфонМаъмура синглим, менга олам уйидан жой қолмади, сафарим қариди, муддатим битди. — Х. Султонов, Онамнинг юрти
Тўлиқ мақола →
ҚАРÏМ

ўзбекчачуқур, қабррусчаяма, ров, могилаинглизчаhole, grave

Тüкäди тириглик қазïлдï қарïм Тириклик тугади, қабр қазилди – Жизнь окончена, и могила уже выкопана– Лифе ис овер, анд тҳе граве ис алреадй дуг уп

Тўлиқ мақола →
ҚАРÏН

ўзбекчақоринрусчаживот, желудокинглизчаstomach

Қарïн тоðса арпа я ҳалва бир-ул Қорин тўйса, арпа ё ҳолва бир хил – Если желудок насытится, тогда все равно–ячмень или халва – Иф тҳе стомач ис сатуратед, тҳен алл тҳе саме–барлей ор ҳалва

Тўлиқ мақола →
ҚАРÏŠ=

ўзбекчақоришмоқ, аралашмоқрусчасмешиваться, вмешиватьсяинглизчаmix

Некüкä қарïšтïŋ бу иšкä ўčüн Нима учун бу ишга ёмонлик билан аралашдинг? – Зачем ты вмешался в это дело так ревностно (букв. зло)?– Вҳй дид ёу интерфере витҳ тҳис ворк со зеалоуслй?

Тўлиқ мақола →
ҚАРÏТ=

ўзбекчақаритмоқрусчастаритьинглизчаmake old, age

Неčä бег қарïттï қарïмаз ўзüн (Бу дунё) қанчадан-қанча бекларни қаритди, ўзи эса ҳеч қаримайди – Скольких беков [этот мир] состарил, сам же он не стареет – Ҳов манй бекс ҳас бекоме олд ин тҳис ворлд, бут тҳе ворлд ҳас нот гров олд

Тўлиқ мақола →

Ҳаммасини кўриш · 341 →

Таърифлар ичида

130 та
бекуч

бекуч кам қўлл. Айн. кучсиз. — Тўғри, — деди афанди, — сиз қудратли подшосиз Биз ожиз, бекучмиз. Латифалар Қари-қартанг бекучлар, Суяниб юр ҳассангди, Ҳасандайи

отишмоқ

отиш Отмоқ 1-6, 9-10, 12-13 Феълларининг биргалик нисбати. Қизлар жангларда йигитлар билан ёнма-ён туриб отишадилар. Ойдин, Ўзидан кўрсин Ёш-у яланг, қари-ю қар

полицмейстер

полицмейстер тар. Чор Россияси ва баъзи Ғарбий Европа давлатларида: катта шаҳарлар полициясининг бошлиғи. Тошкент эски шаҳар полицмейстери Колесниковнинг Олм

лауреат

лауреат Фан, санъат ва шу кабилар соҳаларда кўрсатган жуда катта хизматлари учун юксак (давлат ёки халқаро) мукофотга сазовор бўлган ёки бадиий кўрик-танловлар, ф

топинмоқ

топин дин. Сиғинмоқ, чўқинмоқ. Оловга топинмоқ. Ҳиндистонда ҳайвон ва ўсимликларга топиниш ҳаддан таш-қари кучли. З. Акрамов, Ҳиндистон лавҳалари улар аёл зотини

шахсий

шахсий Шахснинг ўзига тегишли бўлган, шу шахснинг ўзи фойдаланадиган; хусусий, ўз. Шахсий мулк. Шахсий кутубхона. Шахсий жавобгарлик. Шахсий манфаатларни жам

Ҳаммасини кўриш · 130 →

Эртаклар

212 та
Абдуазиз
Халқ оғзаки ижоди

Абдуазиз бой отасидан қолган мол-мулкни совуриб, қирқта жўрасидан ёрдам сўрайди, аммо улар ёрдам бермайди. Кейинчалик у карвон билан сафарга чиқиб, қудуқд

Аждар қуш
Халқ оғзаки ижоди

Етим қиз ғорда яшар экан, уни аждар қуш асраб, ўзига макон қилиб олади. Бир ботир йигит аждар қушни ўлдириб, қизни қутқаради ва у билан бахтли ҳаёт кек

Ака-ука
Халқ оғзаки ижоди

Ушбу эртакда ака-уканинг саргузаштлари орқали инсонларнинг тақдири ва амалларининг оқибатлари ҳақида ҳикоя қилинади. Ака ўзининг ғалати дуолари ва ҳаракатл

Алдоқчи мушук
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда ўрмондаги ҳайвонларни доимий алдаб юрадиган бир доно мушук ҳақида ҳикоя қилинади. Мушук ўзининг айёрлиги билан турли вазиятлардан чиқиб кета

Алвасти
Халқ оғзаки ижоди

Бир йигит тасодифан алвастининг телпагини қўлга киритади ва шу орқали кўринмас бўлиб қолади. У алвасти билан бирга турли саргузаштларга дуч келади, жумлад

Ақл билан давлат
Халқ оғзаки ижоди

Ушбу эртакда Ақл ва Давлат ўртасидаги баҳс тасвирланган бўлиб, улардан қайси бири ҳаётда муҳимроқ эканлиги синовдан ўтказилади. Ҳикоя давомида бир боланин

Ҳаммасини кўриш · 212 →

Шева материаллари

178 та
ажиди
Қашқадарё вилояти · соққа ўйини

белгиланган чизиқ устига ост-уст қилиб терилган соққа билан маълум масофадан уриб йиқитиш ва маррадан чиқариш ўйини

алан
Хоразм вилояти · ариқ тозаланганда унинг четига чиқариб ташланган тупроқ уюми
апа
Қорақалпоғистон Республикаси · опа

қариндошлик атамаси

Ҳаммасини кўриш · 178 →