fl. 1. Nami, suvi qochib, qattiq holga kelmoq, qattiq boʻlmoq; zid. yumshamoq.
Alebastr tez qotadi. Yelim qurib, qotib qolibdi. Qotgan non. Xamir toshdek qotibdi.
Ular oʻz qadamlarining tarashaday qotgan yer bilan urishib taraqlashidan boʻlak sharpa eshitmasdilar. — P. Tursun, Oʻqituvchi
— Xizmat haqini allaqachon olganmiz, — dedi kurakchasidagi qotib qolgan loyni tozalarkan. — N. Aminov, Suvarak
2. Qimirlash, harakatlanish xususiyatini yoʻqotmoq (tana aʼzolari haqida).
Gardani qotmoq.
Ertalabki gimnastika shalpayish va qotib qolganlikni yoʻqotadi, qon aylanishini tezlashtiradi — Gazetadan
Kela-kelguncha mashinada oʻtiraverib, beli qotib ketgan Hojimurod u yoq-bu yoqqa yurib, chigilini yozmoqchi boʻldi. — S. Ahmad, Jimjitlik
3. koʻchma Qoʻrquv, hayrat va boshqalar sabab bilan harakatini toʻxtatib, qimir etmagan holda boʻlmoq.
U na yurishini, na yurmasini bilmay, joyida tek qotdi. — M. Hazratqulov, Jurʼat
Saratonda muallaq qotgan havo gʻubori shabnam bilan yana oʻz onasi — tuproq ogʻushiga ohista choʻkdi. — Saodat
Oxund bilan qori boshlari yerga teggudek boʻlib, taʼzimda qotgan edilar. — S. Siyoyev, Avaz
4. koʻchma Harakatsiz, rivojlanishsiz holda boʻlmoq.
Adabiyot qotib qolgan narsa emas.
U eski, sunʼiy yoʻldan yurgan, sheʼrda qotib qolgan, hozirgi hayot maʼnosini tushunmaydigan qalbaki shoirlarga qamchin sola boshladi. — Oybek, Nur qidirib
Bu domla [Salimxon Obidiy] qotib qolgan odam., professor unvonini oʻsha vaqtda olib qoldi-yu, yigirma yildan buyon hech nima qilgani yoʻq. — Mirmuhsin, Umid
5. Qattiq sovqotmoq, toʻngmoq, muzlamoq.
Sovuqdan bolaning oyoq-qoʻli qotib ketibdi.
Qotib oʻlasanmi, haromi, isinmasang nima qiladi? — Oydin, Hazil emish
6. Pishiqmoq, chiniqmoq.
Uning tani quyoshda qoraydi, muskullari qotdi.
7. koʻchma Toʻxtovsiz, qattiq kulmoq yoki yigʻlamoq.
Uning gapiga rosa qotdik. Bola qotib-qotib yigʻlar edi.
Aleksey va Elmurod uning hikoyasini huzur qilib tinglab, kula-kula qotdilar. — P. Tursun, Oʻqituvchi
Bobom kulgidan qotib qoladi. — Oybek, Bolalik
8. Qattiq uyquga ketmoq; dong qotmoq.
bizning qism komandiri mehmondorchilikdan sahar paytida kelib, qotib qolgan ekan. — T. Rustamov, Mangu jasorat
9. shv. Aralashtirmoq, qorishtirmoq, qormoq.
Borib kirsam maydonga, Achchigʻim tarqatsam, deb. Dushmanlarning qonini Boʻz tuproqqa qotsam, deb. — Ravshan
10. Juda ozmoq, oriqlamoq.
Bolam bechorani tinch qoʻyasanmi, yoʻqmi? Yegan-ichgani tatimay, kundan-kunga turnadek qotib ketyapti oʻzi. — O. Husanov, Nay
- Beti qotmoq Soʻkaversang, beti qotar, Uraversang, eti qotar. — Maqol
- Boshi (yoki miyasi) qotmoq
- Gap (yoki soʻz) qotmoq
- Diydasi qotmoq Bu xil alamzadalarni koʻraverib, diydasi qotib ketgan sobiq militsioner Sayramov: — Endi koʻp ham oʻylamang, Bashirjon uka, — dedi. — N. Aminov, Qahqaha
- Dong qotmoq
- Suyagi qotmoq (yoki qotgan) 1. Suyagi pishiq (qattiq) holga kelmoq; oʻzini tuta oladigan boʻlmoq. Suyagi qotmagan bola;Suyagi paxtachilikda qotgan.Tolib aka suyagi jurnalda qotgan tajribali xodim. — F. Musajonov, HimmatSuyagi savdogarchilikda qotgan boy, oltmishlardan oshganiga qaramay, yigitlarga oʻxshab ketadigan qiyofasi bor edi. — Yoshlik
- Teri qotmoq Terlashdan toʻxtamoq va mavjud terlari qurimoq. Zulfiqor badanidagi terlar qotishi bilan yana toʻnkani yumalata boshladi. — Mirmuhsin, MeʼmorUning peshonasidagi reza-reza terlar hali qotganicha yoʻq. — Gazetadan
- Tili qotgan Tili gapga kelmaydigan, aylanmaydigan boʻlib qolgan. Odamning yoshi oʻtib, tili qotib qolgandan keyin oʻqiy olmaydi, degan gapga ishonib yurar edik — P. Tursun, Oʻqituvchi
- Tun qotmoq Tun boʻyi uxlamaslik, uxlamay tong ottirmoq. Gapi ado boʻlmaydigan baloga yoʻliqdik, oʻzimiz tun qotib, yoʻl yurib kelib edik. — Alpomish
- Ensasi qotmoq
- Harom qotmoq