Hayot Foundation лойиҳаси
Ўз

Қидирув

«ҚИЛ» бўйича 2658 та натижа

Филтр

Луғат мақолалари

1081 та
қил
Изоҳли луғат · яна 6 та луғатда

ҚИЛ 'ҳайвон думининг, ёлининг узун толаси', 'соч толаси'. Арғамчига ҳ и л ҳувват (Мақол). Қадимги туркий тилда ҳам шундай маънони англатган бу от асли қïл тарзида талаффуз қилинган (Девон, И, 324; ДС, 442); кейинчалик ўзбек тилида ï унлисининг қат- тиқлик белгиси ёʻқолган: қïл > қил

от 1. ва баъзи бошқа ҳайвонлар думи ёки ёлининг ҳар бир толаси; умуман, жун, соч, мўй ва шу кабиларнингтоласи. .1. Очилнинг от килидай қайсар, кўнғиртоб сочлари дўппи четидан қайрилиб чикиб турар.. эди. П. Қодиров, Уч илдиз

От думининг қили. Қи

элак. Қил тузок. Арғамчига қил қувват — Мақол

2. с.т. эск. Мусиқа асбобларининг тебранганда овоз чиқарадиган ипи; тор. [Гуландомнинг] Бармоклари дутор килларида моҳир ўйнади. Ойбек, Танланган асарлар

Тўлиқ мақола →
қилмоқ
Изоҳли луғат · яна 7 та луғатда

фл. 1. Бажо келтирмоқ, бажармоқ, ижро этмоқ, амалга оширмоқ.

Иш қилмоқ. Қиламиз десак иш кўп. Айтганингизнинг ҳаммасини қилдим. Билганингни қил. Қуш уясида кўрганини қилади. — Мақол

Қиз томон, гарчанд тўйни бир йил кейин қилиш шарти билан бўлса ҳам, розилик берибди. — О. Ёқубов, Эр бошига иш тушса

2. Баъзи отлар билан бирикиб, шу от англатган нарсани тайёрлаш, ҳозирлаш, пишириш маъносини билдиради.

Хамир қилмоқ. Гувала қилмоқ. Эшик қилмоқ. Пичоқ қилмоқ. Ром қиладиган уста. Ўтин қилмоқ. Нон қилмоқ. Шўрва қилмоқ.

3. Бирор-бир ишга, лавозимга қўймоқ, белгиламоқ, тайинламоқ, лозим кўрмоқ, танлаб олмоқ.

Вакил қилмоқ. Директор қилмоқ. Бўлим бошлиғи қилмоқ.

Қандай вазифа беришни ўзларингга ҳавола қиламиз, лекин ҳосилот кенгашига раис қилсаларинг, куймайсизлар. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

Биз Ҳомидбойни ўзимизга куёв ўғил қилишдан ҳеч бир монелик кўрмаймиз. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

4. Сўз ясаш учун хизмат қилади — от, сифат ва бошқалар туркумга оид сўзлардан турли маъноли феъллар ясайди.

Томоша қилмоқ. Таклиф қилмоқ. Рашк қилмоқ. Эълон қилмоқ. Орзу қилмоқ. Зўрлик қилмоқ. Душманлик қилмоқ. Обод қилмоқ. Шод қилмоқ. Безовта қилмоқ. Саришта қилмоқ. Оҳ-воҳ қилмоқ. Лип-лип қилмоқ. Тақир-туқур қилмоқ.

Ўғрилик қилгани учун қўл кесиладир ва ё дорга осиладир. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Яна бир марта опалик қилсангиз, деб маслаҳатга келган эдим. — Б. Раҳмонов, Юрак сирлари

Бўтабойга, колхоз мустаҳкам бўлади, деган гапнинг ўзи кифоя қилди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор, чироқлари

Ёʻғон киши, худди ғозга ўхшаб, ғат-ғат-ғат қилиб кулди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

5. Боғлама вазифасида қўлланади.

Ўқитувчилик қилмоқ. Ўғлини муҳандис қилмоқ.

Сидиқжон ҳали бузилмаган тўқайнинг нариги томонида аравакашлик қилар эди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

Мансур ҳам ўртоқлари билан шу майдонда футбол ўйнар қора кепкасини қошигача бостириб, дарвозабонлик қилар эди. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол

Тўлиқ мақола →
ҚÏЛҚ

ўзбекчахулқ, қилиқрусчахарактер, природаинглизчаcharacter, nature

Ақï алп атïм болса алčақ кўñüл, тузи этмäки кеñ не қïлқï амул Саховатли, шижоатли, мулойим табиатли, нон-тузи мўл (дастурхони ёзиқли), вазмин феълли бўлса – [свойством] пусть будут великодушие, доблесть, скромность, хлебосольство и хладнокровие – [пропертй] лет тҳере бе генероситй, валор, модестй, ҳоспиталитй анд компосуре

Тўлиқ мақола →
қилт
Изоҳли луғат · яна 2 та луғатда
  • Қилт этмоқ 1. Билинар-билинмас қимирламоқ, қўзғалмоқ, қимир этмоқ. Ҳаво дим япроқлар қилт этмасди. — Ш. Рашидов, Қудратли тўлқинСаҳро ёʻли, саҳро табиати, саҳро жазирамаси бошланди. На дов-дарахт, на сув, на қилт этган шабада. — Ҳ. Назир, Газқайнар достониИчкаридан қилт этган товуш эшитилмас, фақат эшик дарзидан узун ёʻлакнинг ярмигача қинғир чироқ ёруғи тушиб турарди. — Ж. Абдуллахонов, ЁʻлБаширжон чойдан ҳўплади, оғзини чайгандек қилт этиб ютинди. — Н. Аминов, Қаҳқаҳа
Тўлиқ мақола →
ҚÏЛÏН=

ўзбекчабажармоқ, яралмоқрусчаделатьинглизчаdo

Арïню қïлïндï бу дуня эвин Бу дунё уйи покланиш учун яралган – Этот бренный мир (букв. земной дом) создан [для того, чтобы человек] очистился – This mortal world (лит. эартҳлй ҳоусе) вас креатед [фор тҳе ман] то бе пурифиед

Тўлиқ мақола →

Ҳаммасини кўриш · 1081 →

Таърифлар ичида

376 та
МАЪЛУМ

маълум қил-маълум қилмоқ, изоҳламоқ, аён қилмоқ– толковать, истолковывать – эхплаин. Бу китабнï оқïйлï бу байтларини маълум қïлïйлï китабдïн яйšï ъазизрақ турур – Бу ки

соқол

соқол Иякни қоплаб ўсадиган қил-туклар. Қора соқол. Қуюқ оппоқ соқол. Соқол олдирмоқ. Йигитнинг кўрки — соқол, Бозорнинг кўрки —баққол. Қанотли сўзлар Эллик йил уст

зорланмоқ

зорлан Бирор кимса, нарса ёки ҳолатдан нолимоқ, шикоят қилмоқ, ҳасрат қилмоқ. Хотин киши паранжи ичида йиғлаб, қақшаб туриб зорланди: — Ҳокимтўра ҳақиқат қилсин.

болохонадор

болохонадор айн. 1 болохонали. Шу он мингбоши чўрт бурилди-да, самовар айвонидан ўтиб, узоқда кўринган болохонадор баланд, баҳайбат дарвоза томонга югурди. М. Исмо

сиқим

сиқим Нарса чангаллаб сиқилган кафт ва шу кафт орасига олинган нарса миқдори; қисим. Сиқимини тўлдириб-тўлдириб писта олмоқ. Ошга бир неча сиқим сабзи солмоқ. Мирва

шум

шум Ёмон фикрдаги; нияти бузуқ; ёмон, ярамас. Кеча шом вақтида бизникига иккита шум йигит келди. Танийман. Хўжайин ҳалигиларни меҳмонхонага киргизиб, эшикларни

Ҳаммасини кўриш · 376 →

Эртаклар

399 та
Абдуазиз
Халқ оғзаки ижоди

Абдуазиз бой отасидан қолган мол-мулкни совуриб, қирқта жўрасидан ёрдам сўрайди, аммо улар ёрдам бермайди. Кейинчалик у карвон билан сафарга чиқиб, қудуқд

Аҳмоқ жўралар
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда Юз Муҳаммад исмли калнинг топқирлиги ва айёрлиги орқали аҳмоқ жўраларини алдаб, улардан қутулиши ҳикоя қилинади. Унинг ҳар бир ҳийласи кутилмага

Аҳмоқ подшо
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда ўғрилик қилган бир кишининг айби билан бошланган воқеалар занжири аҳмоқ подшоҳнинг бемаъни ҳукмлари туфайли кулгили тус олади. Адолатни ўрнатис

Аждар қуш
Халқ оғзаки ижоди

Етим қиз ғорда яшар экан, уни аждар қуш асраб, ўзига макон қилиб олади. Бир ботир йигит аждар қушни ўлдириб, қизни қутқаради ва у билан бахтли ҳаёт кек

Ака-ука
Халқ оғзаки ижоди

Ушбу эртакда ака-уканинг саргузаштлари орқали инсонларнинг тақдири ва амалларининг оқибатлари ҳақида ҳикоя қилинади. Ака ўзининг ғалати дуолари ва ҳаракатл

Алдаркўса ва бой
Халқ оғзаки ижоди

Алдаркўса ёʻлда кетаётиб, ўзининг устидан кулмоқчи бўлган такаббур бойга дуч келади. Алдаркўса ўзининг зукколиги билан бойни қандай алдашни ўйлаб топ

Ҳаммасини кўриш · 399 →

Шева материаллари

801 та
Ачй:атмак
Хоразм вилояти · ҳажв этмоқ

ҳажв этмоқ, масхара қилмоқ

Апран
Қашқадарё вилояти · Апран

Бўялган жунлардан тўқилган, нақшинкор кигиз.

Арава(к)
Хоразм вилояти · Арава(к)

Бурунга тақиладиган аёллар тақинчоғи.

ДУМ, дўм
Фарғона вилояти · дум

темирчиликда 1) о'роқ думи — о'роқнинг дастага кирадиган ингичка қисми, 2) аравамих думи — михнинг то'г'инга қоқиладиган ингичка қисми; на'лчиликда - на'лни

Г'ийқилди
Хоразм вилояти · Г'ийқилди

Г'ийқиллаган овоз.

Ҳаммасини кўриш · 801 →

Саҳифалар

1 та