Поиск

fl. 1. Tiramoq, taqamoq.

Taxtaning bir uchini devorga qadamoq.

— Bu yashamay oʻlgurning oʻzi yomon, — dedi opa mushtini yerga qadab. — A. Qahhor, Sarob. Bektemir.

Ikkita tankni koʻrdi, biri qiyshaygan, ikkinchisi esa tumshugʻini yerga qadagan. — Oybek, Quyosh qoraymas

2. Sanchmoq, suqmoq.

Xanjar qadamoq.

Pichoqchaning uchini konserva bankasiga qadab, bezakdor sopi ustidan kafti bilan ura boshladi. — N. Aminov, Suvarak

3. Toʻgʻnamoq, taqmoq.

Toʻgʻnogʻich qadamoq. Toʻgʻnogʻich bilan qadab qoʻymoq.

Men biron qogʻozni oʻqimasdan qoʻl qoʻysam, sen biron koʻylakning yoqasini qiyshiq qadab qoʻysang, ishga sovuqqonlik bilan qaraganimiz uchun javobgar boʻlamiz. — A. Qahhor, Ayb kimda?

Dastorpech gavharlarni Botirning sallasiga qadab qoʻydi. — P. Qodirov, Yulduzli tunlar

4. Oʻrniga tushirib biriktirmoq; solmoq, taqmoq (tugma, piston va shu kabilarni).

Gimnastyorkasining yoqasiga qoʻl yubordi-yu, tugmasini qadashga ulgurolmay, yana soʻzida davom qildi. — Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli

5. Oʻrnatmoq, tikmoq; bosib, suqib, oʻrniga joylashtirmoq.

Gluxov pichoq bilan birpasda beoʻxshovgina yulduz yasadi, barmoqday qizil qalam bilan uni boʻyadi-da, yogʻochga biriktirib, qabrga qadadi. — Oybek, Quyosh qoraymas

6. koʻchma Ekmoq, tikmoq.

[Boʻtaboy] Shudgorni kesib, chigit qadayotganlar oldiga bordi. — S. Ahmad, Hukm

ot etn. Kishi vafotidan keyin uning keyingi marosimlaridan birini, masalan, yigirmasi yoki qirqini biror yaqin qarindoshinikida oʻtkazish odati, taomili.

Qaʼda qilmoq.

ot May ichiladigan idish; jom.

Billur qadah. Oltin qadah. Bir qadah vino,

Mudarrisov boʻshagan qadahni dasturxon chetiga qoʻyar ekan, kampir durust-ku, deganday qosh qoqib, Yigitaliga qarab qoʻydi. — D. Nuriy, Osmon ustuni

Aroqdan qilqillatib quyib, oʻrnidan turdi Qadahning birini boshliqqa uzatdi. — N. Aminov, Suvarak

ot 1. Yurish jarayonidagi har bir oyoq tashlash, oyoq bosish; odim.

Ildam qadam. Shaxdam qadam.

Ochil bu gaplarning menga aloqasi yoʻq, deganday qilib, qadamini tezlashtirdi. — P. Qodirov, Uch ildiz

Yonidagi qorabayir buni sezdi shekilli, bir necha odim oʻtib, qadamini sekinlashtirdi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Shu vaqt boloxona narvonida gurs-gurs qadam tovushi eshitildi. — H. Gʻulom, Mashʼal

— Mardonqul aka, — dedi u boshliqning yurishiga qadamini moslab — A. Muxtor, Boʻronlarda bordek halovat

Saodatxon bir-ikki qadam bosib, yana orqasiga qaytdi. — S. Zunnunova, Yangi direktor

2. Har bir qadam oraligʻiga teng masofa, oraliq masofa.

— Assalomu alaykum, — dedim ostonadan bir qadam narida turib. — E. Raimov, Ajab qishloq

Sodiq aminning kapasi ungurdan yuz qadamcha gʻarbda, togʻning soyabon boʻlib osilib tushgan kattakon toshi ostida edi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

3. koʻchma Ish-faoliyat, rivojlanish va shu kabilarda olgʻa siljish, ilgarilash.

Oʻrtoq Ahmedov, bu tajriba paxta agrotexnikasida olgʻa qoʻyilgan katta qadam, deydi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

4. koʻchma Biror joy, tomonga qaratilgan, yoʻnalgan yurish; tashrif.

Uning bu yerdan qadami uzildi (kesildi). U biznikiga qadam bosmay qoʻydi.

Agar qadamimni boy sezib qolsa, Gulnorning ahvoli ogʻirlashmaydimi? — Oybek, Tanlangan asarlar

Xayriyat, xayriyat, Abdurasul! Sening ham qadaming biz tomonlarga tushar ekan — P. Tursun, Oʻqituvchi

Sening uchun keldi sovchi qadami — Bahrom va Gulandom

5. koʻchma Ish-faoliyatdagi har bir xatti-harakat; amal.

Odam baʼzan bir marta notoʻgʻri bosib qoʻygan qadami uchun umrbod javob beradi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

Axir, kam gapirib, qadamini bilib bossa, ishini bilib qilsa va zimdan qora niyatlar yoʻlidan keta bersa, uni darhol bilish osonmi, axir? — Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli

koʻm. 1. (b. k. bilan) Taqqoslash, oʻxshatish, daraja munosabatlarini, maʼnolarini bildiradi; kabi, oʻxshash, -dek.

Kosani olib, katta qoshiq bilan shoshib-pishib ichdi. Kosada osh uch ellik qadar ozaydi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Dunyo qadar mardlik siqqan keng quchogʻingga, Yashiringan million xalqning gʻazabli sasi. — H. Poʻlat.

Biz oʻzimizni ichkariga olgach, darvozabon oʻzining hazmi koʻtargan qadar bizga toʻngʻillaydir-da, darvozani berklash harakatiga tushadi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

2. j. k. (bilan) Chegara munosabatini, maʼnosini bildiradi; dovur, -gacha.

Uydan vokzalga qadar. Yetti yashardan yetmish yasharga qadar.

Darvoza ostini to hamsoyalar eshigiga qadar supurib kirib oʻltirib, onalari bilan choy ichmoqqa mashgʻul boʻlar erdi. — Hamza, Tanlangan asarlar

Shu yilning oxiriga qadar korxonada beshta dastgoh tayyorlanada. — Gazetadan

qarindosh, akaрусскийродственник, родной, братанглийскийrelative, brother

Qadašïŋ yoq ersä yurï tut adaš, adaš edgü bolsa bu boldï qadaš Qarindoshing yo‘q bo‘lsa, kel qarindosh tut, yor-do‘st ezgu bo‘lsa, u qarindosh(day) bo‘ladi – Если у тебя нет родственника, приобрети товарища, если товарищ хорош, [то считай, что для тебя] он стал родным – If you do not have a relative, get a friend, if a friend is good, he became a native