от 1. Ер устида гумбаз шаклида кўриниб турган мовий фазо; само, фалак, кўк.
Осмон гумбази. Осмонни булут қоплади. Осмон узоқ, ер қаттиқ. — Мақол
Туяни шамол учирса, эчкини осмонда кўр. — Мақол
Тиниқ осмонда юлдузлар чарақлаб турибди. — И. Раҳим, Чин муҳаббат
[Бой Жамилага:] Менинг олтинларим шундай улуғ бир ҳокимки, ерга кирсанг — қулоғингдан, осмонга чиқсанг — оёғингдан тортиб, менинг қўйнимга олмадай қилиб солиб қўяди! — Ҳамза, Бой ила хизматчи
2. Ер атрофини ўраб олган олам фазоси (астрономик жисмлар макони).
Юлдузлар осмони. Осмон механикаси.
3. Баланд, тепа, юқори.
Осмонга отган тошинг қайтиб тушиб, ёрар бошинг. — Мақол
4. кўчма Юқори, баланд, қиммат.
Нима учун шундай пишиқчилик пайтида меваларнинг нархи осмонда? — Газетадан
5. кўчма с.т. Жуда баланд, етиб бўлмайдиган даражада юқори.
Варрак осмонга чиқиб кетди. -[Ёқут] Ҳали ҳам осмонда, — деди Ҳамро Кароматга. — Ҳ. Раҳим, Чин ҳаёт
- Боши осмонда Хурсанд, шод. Шу боисдан қўлим кўксимда, бошим осмонда! — Газетадан
- Дуди осмонга чиқмоқ Мана шу ерда мингбошининг дуди осмонга чиқди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча
- Ер билан осмонча фарқи бор Жуда катта фарқи бор.
- Оёғини осмондан келтирмоқ
- Осмонга устун бўлармидинг Нима бўлади, осмонга устун бўладими? — деди Ашур Мирзо очиқ бир киноя билан. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча
- Осмонда юрмоқ Ўзини катта фаҳмлаб, кеккайиб юрмоқ, ҳеч кимни менсимаслик.
- Осмондан келмоқ Жуда баландсан келмоқ, ўзини баланд олиб, мағрурланиб гапирмоқ. Холиқов гоҳо баралла қаҳқаҳлайди, баъзан Мен ундай қилдим, мен бундай қилдим, қотирдим, дўндирдим, деб осмондан келади. — А. Муҳиддин, Чап чўнтак
- Осмондан олиб гапирмоқ Тахминан гапирмоқ; омилсиз, асоссиз гапирмоқ.
- Осмондан осилиб (ёки оёғини узатиб) тушган Ҳа, мунча! Хотинингиз осмондан тушибдими? Биз ҳам одам боласи, турибмиз. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари