ot 1. Yeyish-ichishga, mol-dunyoga boʻlgan ehtiros.
Mening nafsim balodur, yongan oʻtga soladir. — Maqol
2. Shahvoniy hirs.
[Fotima oʻz-oʻziga:] Bunday oʻz nafslariga berilgan zotlar birovning halol xotiniga koʻz tikib, hayotda hech boʻlmagan yolgʻon soʻzlarni qoʻshib, shiringina bir turmushni buzmoqchi boʻladilar. — Hamza, Tuhmatchilar jazosi
Boyvachchaning koʻzida har bir xotin uning nafsi, hirsi uchun yaratilgan chiroyli meva edi. — Oybek, Tanlangan asarlar
- Nafs bandasi Nafsidan boshqani oʻylamaydigan. — Nafs bandasi Birov ishdan kelsa, siz oshdan kelasiz, — dedi Meli polvon jahli chiqib. — P. Tursun, Oʻqituvchi
- Nafsi buzuq (yoki yomon) Ovqatdan sira qaytmaydigan, nafsini tiya olmaydigan; hirsli. Nafsi buzuq hayitda oʻlar. — Maqol
- Nafsi ulik (yoki tiyiq) Nafsini tiya oladigan, har narsaga suq bilan qarayvermaydigan.
- Nafsiga oʻt tushmoq Nafsi haddan tashqari avj olmoq; nafsi hakalak otmoq.
- Nafsini tiymoq Nafsiga erk bermaslik, oʻzini saqlamoq. Koʻzing ogʻrisa, qoʻlingni tiy, iching ogʻrisa, nafsingni tiy. — Maqol
- Nafsi olinmoq (yoki ogʻrimoq) Nafsoniyatiga tegmoq, koʻngli ogʻrimoq. Bundan nafsi olingan Soli ota jahliga chidolmay, oldida doʻmbillab yurgan nabirasini uyidan quvdi. — A. Qahhor, Oltin vodiylarni kezgandaU [Gʻulomjon] nafsi ogʻrigan kishi tovushi bilan qulfi dilini ochdi. — M. Ismoiliy, Fargʻona t. o.