от 1. Қуёш, офтоб.
Кун тепадан тиғ ураётганда, машина ободгина бир қишлоққа кириб келди. — С. Аҳмад, Уфқ
Мана, кун ҳам терак бўйи кўтарилиб қолди. — С. Юнусов, Кутилмаган хазина
Нуктадон Мутриб дарҳол ҳовлисининг кичиклигидан кун тушмаслигига ишора қилиб, пайров билан жавоб берди. — С. Сиёев, Ёруғлик
2. Сутканинг қуёш чиққандан қуёш ботгунгача бўлган қисми.
Ҳасанали кунларини томоқсиз, тунларини уйқусиз кечира бошлади. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
Бўлмаса, мен қайтай, кун ҳам кеч бўляпти. — С. Кароматов, Олтин қум
3. Бир кеча-кундузга — 24 соатга тенг вақт; сутка.
Бир йил — 365 кун.
Уч-тўрт кунгача Аваз мозористондан чиқмади. — С. Сиёев, Аваз
Ўшандан уч-тўрт кун ўтгач, янги гап чиқиб қолди. — Э. Раимов, Ажаб қишлоқ
Бу чироқ сингилчамнинг қўлидаги рухсатнома десам ҳам бўлади — роппа-роса йигирма кунга берилган. — Х. Тўхтабоев, Ширин қовунлар мамлакати
4. Ой ёки ҳафтанинг маълум бир календар санаси; маълум бир ҳодисага бағишланган кун, сана.
Шанба куни сиз келинг, якшанба куни мен борай. Қайси кунларда уйда бўласиз? — Чоршанба, жума кунлари. Қурувчилар куни.
Қадимий ва ҳамиша навқирон Самарқанд шаҳрида қишлоқ меҳнаткашлари учун анъанавий театр кунлари бошланди. — Газетадан
5. кўплик шаклида Кунлар билан белгиланувчи вақт, пайт, кез, давр.
Болалик кунларимда, Уйқусиз тунларимда Кўп эртак эшитгандим. — Ҳ. Олимжон
Эркин кунлар келур, истиқболимиз ёрқин, толеимиз баланд бўлур, албатта. — Ойбек, Нур қидириб
6. Об-ҳаво, об-ҳаво шароити.
Майнинг ўрталари бўлса-да, кун иссиқ эди. — С. Сиёев, Ёруғлик
Ноябрь ўрталаб, кунлар совиган эди. — С. Аҳмад, Юлдуз
Жавзо кирди. Кунлар исиб, арпа пишди. — К. Яшин, Ҳамза
7. Айрим сўзлар билан қўлланиб, аҳвол, шароит маъносини билдиради.
Бошингизга оғир кун тушди. — Мирмуҳсин, Меъмор
Турсунойнинг кунига учраб, ёш жонингизга жабр қилманг, дейман. — Ҳ. Носирова, Мен ўзбек қизиман
Шомурод додхоҳнинг кунини менинг бошимга солардинг, одамхўр қотил! — К. Яшин, Ҳамза
- Бир кун(и) Ўтган ёки келгуси кунларнинг бирида. Бир куни у иккита кино билети кўтариб келди. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ солСиз-ку, ота, бир куни бориб, жонингизни яратганга топшириб, бу азоблардан қутулиб кетасиз. — К. Яшин, Ҳамза
- Бир кун эмас, бир кун Қачондир бир кун, вақти келиб. Худо ҳаққи, бир кунмас, бир кун чўмич билан тушириб қоламан-да! — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол
- Бириси кун(и) Эртадан кейинги кун, индин(га). Бириси куни, намози асрга азон айтилган вақтда сени Қўйдарвоза ёнида кутаман. — С. Сиёев, ЁруғликБу кунингдан Бу аҳволингдан кўра бундан кўра.Ўл, аҳмоқ. Бу кунингдан ўлиб қўя қолганинг яхши — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол
- Иш куни Иш, хизмат учун белгиланган маълум муддатли вақт. Иш куни тугади.
- Кун бермаслик Ўз ҳолича ишлаш, яшашга қўймаслик, чиқиштирмаслик. икковингни мутаассиблар сазойи қилишади, ким кўрса, дакки беради, бир сўз билан айтганда, сизларга кун беришмайди. — К. Яшин, Ҳамза
- Кун ёʻқ Кун бермаслик, тинч қўймасликни билдиради. Бу ерда ялангоёқлар, бошкесарлар, ўғриларнинг дастидан ҳеч кимга кун ёʻқ! Чўлпон, — Кеча ва кундуз
- Кун кечирмоқ (ёки кўрмоқ, ўтказмоқ) Яшамоқ, ҳаёт кечирмоқ, тирикчилик қилмоқ. асрлар давомида қарам бўлиб кун кечиришга маҳкум этиб келинган хотин-қизлар — К. Яшин, Ҳамзақачонгача хор-зор яшаймиз, қачонгача оч-яланғоч кун кўрамиз. — К. Яшин, ҲамзаУлар [чол ва кампир] овчилик билан кун ўтказар эканлар. — Чалпак ёққан кун
- Кун тартиби Мажлис муҳокамасига қўйиладиган масалалар таркиби ва тартиби.
- Кундан-кун(га) Борган сари, кун сайин. Бемор кундан-кунга бери қарамай бошлади. Кундан-кун (га) ишлар яхшиланиб бормоқда.
- Куни битмоқ 1. Ўлим вақти етмоқ. Гўдакнинг ризқи тугаб, куни битган. Тақдири азалда битилгани шундай бўлгач, на чора! — К. Яшин, ҲамзаБўлмаса, унга кейин тушунтириб қўярсиз. Гап шундай: у хўжайинларига кунлари битганини етказсин. Қанча тезроқ ёʻқолишса, ўзларига шунча яхши бўлади. — К. Яшин, Ҳамза
- Кун(и) туғди — Энди сенинг ҳам кунинг туғди. Одам бўл! — деди Давлатёр ва молларни қайтара бошлади. — П. Турсун, Ўқитувчи
- Кунини кўрсатмоқ Жуда қаттиқ ёмонлик, жабр-зулм қилмоқ (шу ҳақдаги дўқ-пўписани билдиради). Кунингни кўрсатиб қўяман.отангга айтиб бераман, кунингни кўрсатади. — С. Сиёев, Ёруғлик
- Меҳнат куни
- Ой чиқса ҳам унга, кун чиқса ҳам унга
- Тунов куни Яқин ўтган кунларнинг бирида. Тунов куни кўрган эдим.Тагида тутун бурқсаётган бак олдида тунов куни миршабларнинг кичиги — С. Аҳмад, Уфқ
- Тун-у кун
- Ўлган(и)нинг кунидан
- Қайси куни Охирги сўзларни ўқир экан, Гавҳар маъюс бўлиб қолди. Қайси куни марказдан келган врач Ҳанифа холанинг касали рак экани, саноқли кунлари қолганини айтган эди. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол
- Қулоғидан кун кўринади Жуда озиб кетган.