ot 1. Oʻsimlikning yerdan suv va oʻgʻit moddalar olib beradigan yer osti qismi; tomir.
Ildizdan koʻkargan daraxt.
Qayragʻoch, teraklarning ildizi yer bagʻriga qattiq singgan. Oybek, — Tanlangan asarlar
Daraxtning boʻyi qancha choʻzilsa, ildizi ham shuncha chuqur ketishi kerak. — E. Usmonov, Yolqin
2. Tish, soch, tirnoq kabilarning teri yoki et orasida joylashgan qismi, tomiri.
Tishning ildizi.
Kampirning bir tutam oppoq sochi ildizi bilan yulib olingan. — Fan va turmush
3. koʻchma Asos, negiz, manba.
Qadimiy merosimiz ildizlariga qaytib, oʻtmishimizdagi boy anʼanalarni yangi jamiyat qurilishiga tatbiq etmogʻimiz kerak. — Gazetadan
shubha-xavotirlarning ildizlarini qidirishga majbur etadi. — Gazetadan
4. mat. Maʼlum bir darajaga koʻtarilganda, oʻz-oʻziga koʻpaytirilganda, berilgan sonni hosil qiladigan son; radikal.
Toʻqqizning kvadrat ildizi — uch. Ildizini topmoq.
- Ildiz otmoq (yoki olmoq, yoymoq) 1. Ildizi har tomonga oʻsib, baquvvat tortmoq (oʻsimlik haqida); Bu hol hamma yoqqa ildiz yoygan.Oliy oʻquv yurtlarida esa ota-onaning mansabiga, hamyoniga qarab oʻqishga qabul qilish hollari ildiz otib ketgan edi. — MushtumEndi bilsam, eh-ha, boshimizdagi shoʻr juda chuqur ildiz otib ketgan ekan. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha.;Bu qishloq suvini bir ichgan odam, tamom, shu yerda ildiz otib ketmay iloji yoʻq. — F. Nasriddinov, Oltin odamlar
- Ildiz quvmoq 1. Tomirini, kelib chiqish manbaini axtarmoq;
- Ildizi baquvvat (yoki mahkam) 1. Ildizi yaxshi rivojlangan; Poshshaxon savdo sohasida ishlaydigan ayrim ildizi mahkam kishilardan tanish-bilish orttirdi. — D. Nuriy, Osmon ustuni
- Ildiziga bolta urmoq Hayot asosini yoʻq qilmoq. U [Yoʻlchi] zulm ildiziga bolta urdi. Inshoollo, zulm daraxti quriydi. — Oybek, Tanlangan asarlarEskicha toʻylar, isrofgarchilik ayrim paytlarda oila ildiziga bolta uruvchi sarqit ekan — Gazetadan
- Ildizini quritmoq (yoki qirqmoq) Tag-tubi bilan yoʻq qilmoq. Majdiddin razolatining fosh etilishi, shubhasiz, katta ish boʻldi. Lekin uning ildizlari hali qirqilgan emas. — Oybek, NavoiyLaʼnati jaholatning qon tomirlarimizda, yurak-bagʻrimizda zahar sochib yotgan manfur ildizlari qirqiladigan yorugʻ kunlar ham kelarmikin? — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha
- Oʻq ildiz, oʻqildiz Yerga toʻgʻri (tik) yoʻnaluvchi yoʻgʻon (baquvvat) ildiz.