Qidiruv

sft. 1. Haqiqiy holatga mos; haqqoniy, rost.

Har zamon haq gap, toʻgʻri degan tovushlar eshitilar, qarsak koʻtarilar edi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Haq gapni gapirdingiz, amirzodam, juda haq! Ona rozi — xudo rozi!. — P. Qodirov, Yulduzli tunlar

Haqqin aytsam, ota-enam hozir bor. Erali va Sherali.

2. Haqiqiy holat; haqiqat.

Haq joyiga qaror topdi.

Shoʻx, yerga ursa bulutga sakraydigan, haqqa boʻyin egib, nohaqqa sakrab ketadigan Sarsenboyning or-nomusi zoʻr edi. — R. Fayziy, Hazrati inson

Gulzor-u vayrona, xanjar-u andava, haq-u nohaq yonma-yon turibdi. — Mirmuhsin, Meʼmor

Haqiqat ertakka evrilur erta, Ertaga afsona haqqa doʻnadi. — Sharq yulduzi

3. Shaxs bildiruvchi soʻzlar bilan qoʻllanib, haqiqatning shu soʻz bildirgan shaxs tomonida ekanini bildiradi.

Men ham, Sultonov ham haq boʻlib chiqdi. — Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli

Mahkam Zikir bilan toʻqnashuvda oʻzining haq ekanligiga ishonchi komil. — P. Qodirov, Uch ildiz

Har kasbdagi odamlar xat yozishibdi-yu, aksariyati Sobirni haq, xotinini nohaq deb koʻrsatishibdi. — R. Fayziy, Choʻlga bahor keldi

4. Biror narsa, ish-harakat uchun qonuniy boʻlgan, talabga, tartib-qoidaga toʻgʻri keladigan asos, erk-imkoniyat; huquq.

Uning pensiya olishga haqi bor. Sizni aldashga hech kimning haqi yoʻq.

Raisning gʻururlanishga haqi bor. Paxta — oʻzbek xalqining milliy iftixori. — N. Safarov, Olovli izlar

Ahmad hali oʻzini Rahim akalar qatoriga qoʻshishga haqi yoʻq deb hisoblar, xiralik qilmay, oʻzini chetga olib yurardi. — F. Musajonov, Hikmat

Muzaffar zotlarga motam nojoiz, ularning haqqidir faqat iftixor. — A. Oripov, Yurtim shamoli

5. Huquq, qonun va shu kabilar yuzasidan biror kimsa yoki narsaga tegishli hissa, toʻlanadigan yoki olinadigan narsa.

Elektr haqi. Kvartira haqi.

Koʻrinishidan shunday moʻmin, goʻyo buzoqning haqi bor, deb sigirning sutini ichmaydi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

Misha, bergan sutim haqi qutqar, oʻlaman! Mushtum.

Zavod Gʻiyosiddin tilmochning nomiga oʻtgan, oqsoqolning unda endi qonuniy haqi yoʻq.

6. Ish, mehnat, xizmat evaziga olinadigan pul yoki boshqa narsa.

Xizmat haqi. Ish haqi.

Akamni shuncha yil ishlatib, haqini bermadingiz. — Oybek, Tanlangan asarlar

Ochdan oʻlmaslik uchun ertadan kechgacha kir yuvib, haqiga bir kosa kepak olib, non qilib yegan. — P. Tursun, Oʻqituvchi

Odamlarni ishlatib haq toʻlash, inshoot uchun gʻisht-u ganch, yogʻochlarni keltirish uning zimmasida. — Mirmuhsin, Meʼmor

7. din. Xudo, olloh, tangri, parvardigor (xudoning sifatlaridan biri).

Haq taolo.

Borgin, emikdoshim, haqqa topshirdim! — Alpomish

Oh tortsam, toʻkilar koʻzimning yoshi, Haq! deb chiqar gʻamli qulning tovushi. — Rustamxon

8. (3-shaxs egalik shaklida — haqi, haqqi) Biror gap, fikrning oʻzi bogʻlanib kelgan soʻz anglatgan shaxs, narsa va shu kabilarni oʻrtaga qoʻyib aytilayotgani maʼnosini bildiradi.

Qoʻying! Xudo haqi, tegmang! — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

Mana shu Qurʼon haqi, yoʻldan ozganlarni qatl qilish savobi azimdir. — H. Nosirova, Men oʻzbek qiziman

Muqaddas zamon haqqi, yoqa tutib aytaman: Qaniydi kuylayversang hamisha baxtni toʻlib. — A. Oripov, Yurtim shamoli

9. koʻm. (egalik va oʻrin-payt kelishigi shaklida — haqida) vzf. Qaratilganlik munosabatini bildiradi; toʻgʻrisida, toʻgʻrida.

Paxta planining bajarilishi haqida maʼlumot. Ob-havo haqida maʼlumot. Majlisda sen haqingda yaxshi gaplar aytildi.

Front gazetasida Hasanov haqida yozilgan bir xabar hamisha choʻntagimda. — T. Rustamov, Mangu jasorat

haqqında, tuwralı, jóninde

sft. 1. Qizil, qirmizi rangli qimmatbaho tosh.

Uning oʻng qoʻlining sinchalogʻida haqiq koʻzli uzugi bor. — A. Hakimov, Ilon izidan

Ulugʻbekning qabri ustiga ajoyib haqiq, marvarid toshlar qoʻyilgan. — A. Tolibov, Oʻzbek marmari

Marhamat piyolani qoʻlga olib, uning ichidagi qip-qizil, haqiq singari vinoga tikildi. — R. Fayziy, Kishilarimiz qissasi

2. sft. Qizil rangdagi; qizil, qirmizi.

Uning surma koʻzlari, qayrilma qoshlari chimirilgan boʻlsa ham, haqiq lablarida tabassum mavj urar edi. — Oydin, Er yurak

Oʻsha anor donasiday haqiq yuz, oʻsha tim qora koʻz, oʻsha jozibador tabassum hamon oʻtgan kunlarni eslatib turibdi. — I. Raxim, Ixlos

sft. 1. Hech kim izzat-hurmat qilmaydigan; qadrsiz, xoʻrlangan.

Siz kabi ulugʻ odam mendek faqir va haqir musofirni mamnunlik bilan kutib olgani uchun boshim osmonga yetdi. — M. Osim, Ibn Sino qissasi

Gʻulomjon haqir ota yonida koʻz yoshlarini yum-yum toʻkib turgan baxtsiz bolalarning yalangʻoch, ozgʻin badaniga qarab, yuragi ezildi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha.

2. koʻchma Oʻzini hammadan past oladigan, kamtar banda.

Haqiringiz xizmatga tayyor.

sft. 1. Haqi bor, haq-huquqqa ega.

Hayoti mobaynida ikki tup nihol ekib oʻstirgan inson oʻz umrini mazmunli oʻtdi, deb hisoblashga haqlidir. — Gazetadan

Har bir fojiaga, har bir sharafga Nisbat bermoqqa ham yolgʻiz sen haqli! — X. Davron, Bolalikning ovozi

2. ayn. Haq 3.

Siz haqlisiz, ammo ixtilofni tinchlik yoʻli bilan hal qilaylik. — M. Osim, Karvon yoʻllarida

Har jihatdan qaraganda ham, siz bu masalada haqlisiz. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

3. Asosli va oʻrinli, toʻgʻri.

Binokorlarni haqli ravishda kashshoflar deyishadi. — Gazetadan

Nega mashʼal jamoa orqada qolayotir, degan haqli savol tugʻiladi. — Gazetadan

ot Maʼlum haq-huquqqa, masalan, mol-mulkka egalik huquqi bor (shaxs); haqli.

Haqdor kishi.