Hayot Foundation loyihasi
Oʻz

Qidiruv

«Eshi» boʻyicha 510 ta natija: Izohli

Filtr

Lugʻat maqolalari

49 ta
esh

1. Oʻrtoq, hamdam, yoʻldosh, sherik

Koʻp oʻtmay, yangi shahardagi boshlangʻich maktabga muallim boʻlib kirdi, bilimli rus, qozoq yigitlaridan doʻst-esh orttirdi — A. Muxtor, Chinor

Hasratiga quloq sol, hasratiga boʻlgil esh — T. Toʻla

Koʻpincha bu hazil-huzullarda ular bir-biriga esh boʻlishardi — N. Norqobilov, Bekatdagi oq uycha

3. Bola tugʻilgandan keyin tushadigan qobiqning qoldigʻi; yoʻldosh

4. Esh (erkaklar ismi)

Toʻliq maqola →
eshik

ot 1. Uy, xona, bino yoki hovlining kiraverishida oʻrnatiladigan, ochib-yopib turiladigan qurilish buyumi.

Ikki tabaqali eshik. Oʻymakor eshik. Kabinet eshigi. Koʻcha eshigi. Hovli eshigi. Eshikni ochmoq. Eshikni taqillatmoq. Mehmon kelar eshikdan, Rizqi kelar teshikdan. — Maqol

Dildor shart oʻrnidan turdi-yu, eshikni qarsillatib yopib chiqib ketdi. — S. Ahmad, Ufq

2. Umuman, odam, jonivor, narsalar joylashadigan qurilma, moslamalarning kirib-chiqiladigan, ochilib-yopiladigan qismi. Mashinaning eshigi. Samolyotning eshigi. Qafasning eshigi.

Avtobusning eshigi ovozsiz ochildi: — Marhamat, chiqinglar. — X. Toʻxtaboyev, Shirin qovunlar mamlakati

Bu oʻrtada soat eshigi ochilib, kakku qush chiqdi-da: Kakku! Kakku!, deb yana kirib ketdi. — U. Ismoilov, Saylanma

[Mirzakarimboy:] Eshigimda juda koʻp odamlar ishlagan. — Oybek, Tanlangan asarlar

— Eshigini topa oldingizmi? — Topdim. Aytganingizdek, uning eshigini Toshkentda har kim bilar ekan. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

4. Tashqari, tashqi maydon, koʻcha.

Eshik sovuq.

5. Bir maqsadga, yerga yetishish, erishish yoʻli, imkoniyat yoʻli.

Baxt eshigi koʻrinib turibdi. — H. Gʻulom, Mashʼal

Barcha orzular eshigi deyarli yopiq edi. — N. Safarov, Jasoratning tugʻilishi

  • Eshik supurmoq 1. Hovli supurmoq; Eshigimni supursin bu Qoʻmondon, Boʻlsin barcha qilganiga pushaymon. — H. Olimjon[Jamila:] Men sizni oʻla-oʻlguncha duo qilay, loyiq koʻrsangiz, choʻringiz boʻlib, eshigingizni supuray. — Hamza, Boy ila xizmatchi
  • Eshikka chiqmoq 1. Uydan, xonadan tashqariga, hovliga chiqmoq. Koʻrpacha yozib, uni oʻtkazgach, men hozir, deb eshikka chiqib ketdi. — S. Karomatov, Oltin qumPazarboy eshikka chiqib qarasa, bu chodirdan boshqa chodirlar koʻp, odamlar son-sanoqsiz — Oy-suluv
  • Eshik ogʻa (yoki ogʻasi) Oʻrta Osiyo xonliklarida xon saroyidagi bosh xizmatkor; oliy hukmdorning turli qabul marosimlarini oʻtkazish ishlariga mutasaddi boʻlgan shaxs. Eshik ogʻa kirib, arkoni davlatning hozir boʻlganini bildirgach, Husayn Boyqaro kirishga ijozat berdi. Oybek, — Navoiy
  • Eshik qoqmoq 1. Eshikni taqillatmoq; Bahor eshik qoqyapti.Ayniqsa, eshik qoqib yoz keldi-yu, xayol toʻrt yoqqa sochilib, vaqt yetishmay qoldi. — H. Nazir, Yonar daryo
Toʻliq maqola →
eshilmoq

fl. 1. Eshmoq I 1 feʼlining oʻzlik va majhul nisbati.

Ot beliga torta berdi sayislar Ipakdan eshilgan mayin ayildi. — Oysuluv

2. Kokil kabi taralmoq, ipakday mayin osilib sochilmoq.

Qora zulfing eshilgandir tol-tol — Murodxon

Qahrabodek sap-sariq sabzi uning pichogʻi ostida ipak singari eshilib, taralib chiqar edi. — A. Muxtor, Chinor

3. Muloyim harakat, holat kasb etmoq (shaxs haqida).

Toʻxtang! — dedi juvon noz bilan eshilarkan. — N. Aminov, Yolgʻonchi farishtalar

Bunaqa paytda ogʻzimizdan bol tomib, oʻzimiz ham eshilib ketamiz. — X. Toʻxtaboyev, Shirin qovunlar mamlakati

Toʻliq maqola →
eshitmoq

fl. 1. Tovushni eshitish aʼzosi orqali qabul qilmoq; qulogʻiga kirmoq, chalinmoq.

Kimningdir ingraganini eshitdi. Otning kishnaganini eshitdi.

Saodatxonning oyoq sharpasini eshitib, sekin koʻzlarini yumdi. — S. Zunnunova, Yangi direktor

Otasining xurragini eshitib, koʻngli ravshan tortdi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha.

2. Diqqat-eʼtibor bilan, maʼno, mazmunini ham anglash, oʻzlashtirish maqsadida quloq bermoq; tinglamoq.

U Meʼmorning gaplarini eʼtiroz bildirmay eshitar, bosh qimirlatib tasdiqlardi. — Mirmuhsin, Meʼmor

Uz umrimda koʻp odamlarni koʻrganman, koʻplarning sarguzashtlarini eshitganman. S. — Ahmad, Yulduz

3. Xabar topmoq, xabardor boʻlmoq, eshitib bilmoq.

Doston bitibdi, deb eshitdik, ogʻa. Qachon oʻqiysiz? — S. Siyoyev, Yorugʻlik

Changʻi saylini ham oʻzing oʻylab topding. Bilarding, opang eshitib qolsa, adabingni berishini. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

  • Gap eshitmoq Soʻkish, qargʻish va shu kabilar mazmundagi tanbeh olmoq. Qilar ishni qilgan Pismiq-ku, mana endi men gap eshityapman. — E. Rayimov, Ajab qishloq
Toʻliq maqola →

Hammasini koʻrish · 49 →

Taʼriflar ichida

3 ta
koʻch

koʻch (Sami Abduqahhor)]]. Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni va boshqa maʼnolarni ham anglattan bu ot köch— feʼlining ism eshi boʻlib (ЭСТЯ, III, 90), oʻzbek tilid

adash

adash ADASH I 'ismi bir xil (kishilar)'. Ikkimiz a d a sh m i z. Bu soʻz qadimgi turkiy tildagi 'ism' maʼnosini anglatuvchi a:t soʻzining at shaklidan -dash qushimchasi b

toʻy

toʻy TOʻY ziyofat, oʻyin—kulgi bilan oʻtkaziladigan marosim'. Homidboy boʻlsa: "Bugun unashsalaring, er— taga t oʻ y n i boshlaymiz", - dedi (Abdulla Qodi-rii). Qadimgi t

Ertaklar

282 ta
Abduaziz
Xalq ogʻzaki ijodi

Abduaziz boy otasidan qolgan mol-mulkni sovurib, qirqta joʻrasidan yordam soʻraydi, ammo ular yordam bermaydi. Keyinchalik u karvon bilan safarga chiqib, quduqd

Ahmoq podsho
Xalq ogʻzaki ijodi

Bu ertakda oʻgʻrilik qilgan bir kishining aybi bilan boshlangan voqealar zanjiri ahmoq podshohning bemaʼni hukmlari tufayli kulgili tus oladi. Adolatni oʻrnatis

Ajdar qush
Xalq ogʻzaki ijodi

Yetim qiz gʻorda yashar ekan, uni ajdar qush asrab, oʻziga makon qilib oladi. Bir botir yigit ajdar qushni oʻldirib, qizni qutqaradi va u bilan baxtli hayot kec

Aka-uka
Xalq ogʻzaki ijodi

Ushbu ertakda aka-ukaning sarguzashtlari orqali insonlarning taqdiri va amallarining oqibatlari haqida hikoya qilinadi. Aka oʻzining gʻalati duolari va harakatl

Aldoqchi mushuk
Xalq ogʻzaki ijodi

Bu ertakda oʻrmondagi hayvonlarni doimiy aldab yuradigan bir dono mushuk haqida hikoya qilinadi. Mushuk oʻzining ayyorligi bilan turli vaziyatlardan chiqib keta

Andijonlikning hikoyasi
Xalq ogʻzaki ijodi

Andijonlik yigitning sarguzashtlari haqidagi ushbu ertakda, yigitning boyga xizmatga kirishi va turli qiyinchiliklarga duch kelishi tasvirlanadi. Uning boshidan

Hammasini koʻrish · 282 →

Sheva materiallari

176 ta
Allabeshik
Qashqadaryo viloyati · Belanchak

Belanchak.

Qävä
Samarqand viloyati · yop

Eshik yoki derazani yopmoq

R: ommal
Xorazm viloyati · ro'mol

boshdagi r tovushi cho'ziq r: tarzida eshitiladi

arpako'zyigna
Fargʻona viloyati · arpako'zigna

teshigi arpaga o'xshagan yigna

Hammasini koʻrish · 176 →