Проект Hayot Foundation
Ру

Поиск

По запросу «DO» — результатов: 5691

Фильтр

Словарные статьи

3177
dod

ot 1. Ruhiy yoki jismoniy azobga chiday olmay chiqarilgan qattiq tovush; baqiriq, faryod.

Dod! Voydod! Kimsanoy, sen oʻlguncha men oʻlsam boʻlmaydimi, bolam! — A. Obidjon, Akang qaragʻay Gulmat

Bu yurakni siqadigan jimlikdan u dod! deb yuboray dedi. — S. Ahmad, Ufq

Ertalab juda yomon ahvolga tushdi: uyning u boshidan bu boshiga dod deb yumalaydi. — A. Qahhor, Asarlar

2. Xavf-xatardan yoki qoʻrquvdan yordamga chaqirib chiqarilgan qattiq ovoz; baqiriq.

Dod solmoq.

Dod! Dod, odamlar, kelinglar! Dod, bek oʻziga oʻt qoʻydi. — H. Gʻulom, Mashʼal

Qiz hozir boshiga qop kiydirilishini bildi-yu, bor ovozi bilan dod solib qichqira boshladi. — P. Qodirov, Yulduzli tunlar

— Dod! Voydod! Qaroqchilar bosdi! — dovon orqasidan ikki xotin faryod koʻtarib chiqdi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha.

Hozir behisob tuyoqlar ostida qolib yanchilishini sezdi-yu, dod solib qichqirdi. — P. Qodirov, Yulduzli tunlar

3. Yomon nom, yomonlik, yovuzlik.

Dod qoldirma, ot qoldir. — Maqol

Yaxshidan ot qoladi, Yomondan — dod. — Maqol

4. Adolatsizlik yoki azob-uqubatdan nolib qilingan ogʻzaki yoki yozma arz, shikoyat, figʻon.

[Domla Gʻofirga:] Qani, dodingni ayt, nima doding bor? Hamza, — Boy ila xizmatchi

Aziza dodini kimga aytishini bilmay, qon-qon yigʻladi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

  • Dastidan dod (demoq) Kimsaning yoki biror narsaning salbiy harakatidan, biror noxush voqeadan norozilik sifatida nola, faryod qilmoq. Jizzaxda mollaridan ayrilib, oʻgʻrilar dastidan dod deb yurganlar anchagina. — MushtumDod bu rashkchi erning dastidan. — S. Ahmad, YulduzDod! Zolim kelinning dastidan dod! — A. Qahhor, Asarlar
  • Dodiga yetmoq, dodiga quloq solmoq yoki dodini eshitmoq, tinglamoq Shikoyatini, arzini tinglamoq; adolat qilmoq. Podshohga arzga borsangiz, dodingizga yetmasmikin, mulla togʻa? — P. Qodirov, Yulduzli tunlarDodini tinglaydigan murabbiy topolmasdi. — K. Yashin, Hamza.
  • Dodingni xudoga ayt! Ahvolingni, arzingni, shikoyatingni hech kim tinglamaydi, dod deyishning foydasi yoʻq. — Akang aylansin, Sidiqjon, endi dodingni xudoga ayt! Na oʻzingga qilding, na manga. — N. Safarov, Tanlangan asarlar
  • Dodini bermoq 1. Taʼzirini, adabini berib qoʻymoq, qilmishiga yarasha chora koʻrmoq; jazolamoq; qiynamoq. Unaqa muttahamning dodini berib qoʻyish kerak. — O. Yoqubov, Er boshiga ish tushsaSiz yigitlarning dodini beradigan qizsiz sizga oʻnlab yigit maftun boʻlishi mumkin. — P. Qodirov, Qalbdagi quyosh;Buni minsang, aka, yoʻlli boʻlasan, Qalmoqlarning juda dodin berasan. — AlpomishKoʻp devlarning dodin bergan Goʻroʻgʻli, Avazxonga rahbar boʻlgan Goʻroʻgʻli. Malikayi ayyor.
Полная статья →
dogʻ

ot 1. Narsalarning betidagi boshqa rangda, boshqa tusda ajralib, farqlanib turgan kichikroq joy, tabiiy belgilar.

Badandagi qizil dogʻlar. Quyosh dogʻlari. Oyda ham dogʻ bor. — Maqol

Eʼzozxon yuzini nafis dogʻlar qoplagan bu qoracha juvonni sevib yurarkan. — H. Gʻulom, Mashʼal

Tunsiz kun yoʻq, dogʻsiz lola yoʻq. — Oybek, Navoiy

Yuzdagi dogʻlarni yoʻqotish uchun betni oqartiradigan dorilar va turli xil usullar qoʻllanadi. — Saodat

2. Narsalarning boshqa biror modda, narsa tegib bulgʻangan, ifloslangan, kirlangan joyi.

Siyoh dogʻi.

Shilinib, timdalanib, qon dogʻi bilan qoplangan yuzi va yirtilgan koʻylagini koʻrganda, barchani dahshat bosdi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

Oyimxon dogʻ bosgan dasturxonni sandalga yozib, patnisda toʻrtta singib pishgan non keltirib qoʻydi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

Bashirjonning qora korjomasida ohak va boʻyoq dogʻlari qotib qolgan. — N. Aminov, Qahqaha

3. Isnod keltiruvchi, yomon taassurot va taʼsir qoldiruvchi, yomon nom; isnod.

Yomondan dogʻ qoladi, yaxshidan bogʻ qoladi. — Maqol

Yaxshi bola yogʻ keltirar, Yomon bola dogʻ keltirar. — Maqol

Toza qalbda dogʻ boʻlmas. — Maqol

Sevgiga tushgan dogʻni daryo qadar koʻz yoshi toʻkish bilan tozalab boʻlarmishmi? — N. Safarov, Hayot maktabi

Qoʻrqoqlik dogʻini oʻlim ham yuvolmaydi. — A. Muxtor, Asarlar

Bu gap maktabimiz shaʼniga dogʻ. — E. Rayimov, Ajab qishloq

Yaxshi soʻz — yurak yogʻi, yomon soʻz — yurak dogʻi. — Maqol

Kiyim dogʻini yuvib ketkazsa boʻladi, lekin qalb dogʻini yuvib boʻlmaydi. — Gazetadan

5. Gunoh, kamchilik, nuqson.

Oʻtgan yilgi dogʻimizni, albatta, bu yil yuvamiz, planni bajarmay qoʻymaymiz. Oʻzbekiston qoʻriqlari

Oʻz vijdonim oldida umrimning dogʻi yoʻq. — A. Muxtor, Asarlar

6. Asorat, salbiy taʼsir.

Urush dogʻlarini hali yuvib tugata olmayman. — Oydin, Hikoyalar

Ohu ketsa agar, togʻi qoladi, Yara yomon bitsa, dogʻi qoladi. — Yo. Mirzo, Oʻgʻil mehri

  • Dogʻ tushirmoq 1. Isnod keltirmoq, badnom qilmoq, bulgʻamoq. Nomiga dogʻ tushirmoqErkak otaga, farzandlar nomiga munosib boʻlishi, ularga dogʻ tushirmasligi lozim. — GazetadanYurt shaʼniga dogʻ tushirib ketdi zangʻar. — H. Gʻulom, Mashʼal;Husniga dogʻ tushirmoq.
Полная статья →

Показать все · 3177 →

В определениях

765

Показать все · 765 →

Сказки

352
Abduaziz
Устное народное творчество

Abduaziz boy otasidan qolgan mol-mulkni sovurib, qirqta joʻrasidan yordam soʻraydi, ammo ular yordam bermaydi. Keyinchalik u karvon bilan safarga chiqib, quduqd

Ahmoq joʻralar
Устное народное творчество

Bu ertakda Yuz Muhammad ismli kalning topqirligi va ayyorligi orqali ahmoq joʻralarini aldab, ulardan qutulishi hikoya qilinadi. Uning har bir hiylasi kutilmaga

Ahmoq podsho
Устное народное творчество

Bu ertakda oʻgʻrilik qilgan bir kishining aybi bilan boshlangan voqealar zanjiri ahmoq podshohning bemaʼni hukmlari tufayli kulgili tus oladi. Adolatni oʻrnatis

Ajdar qush
Устное народное творчество

Yetim qiz gʻorda yashar ekan, uni ajdar qush asrab, oʻziga makon qilib oladi. Bir botir yigit ajdar qushni oʻldirib, qizni qutqaradi va u bilan baxtli hayot kec

Aka-uka
Устное народное творчество

Ushbu ertakda aka-ukaning sarguzashtlari orqali insonlarning taqdiri va amallarining oqibatlari haqida hikoya qilinadi. Aka oʻzining gʻalati duolari va harakatl

Aldoqchi mushuk
Устное народное творчество

Bu ertakda oʻrmondagi hayvonlarni doimiy aldab yuradigan bir dono mushuk haqida hikoya qilinadi. Mushuk oʻzining ayyorligi bilan turli vaziyatlardan chiqib keta

Показать все · 352 →

Диалектные материалы

1397
Anqildoq
Xorazm viloyati · Anqildoq

Sodda.

Aqba
Jizzax viloyati · Aqba

Tog‘ yo‘li, dovon.

Batman
Samarqand viloyati · botmon

Xivalilarda 48 yoki 50 qadoq; Toshkentda 11 pud; Samarqandda 8 pud

Batman
Toshkent shahri · botmon

Xivalilarda 48 yoki 50 qadoq; Toshkentda 11 pud; Samarqandda 8 pud

Batman
Xorazm viloyati · botmon

Xivalilarda 48 yoki 50 qadoq; Toshkentda 11 pud; Samarqandda 8 pud

Bodom barmoq
Xorazm viloyati · koʻrsatkich barmoq

koʻrsatkich barmoq

Показать все · 1397 →