Hayot Foundation лойиҳаси
Ўз

Қидирув

«.УЗ» бўйича 295 та натижа

Филтр

Луғат мақолалари

222 та
узмоқ
Изоҳли луғат · яна 7 та луғатда

фл. 1. Куч билан тортиб, юлқиб, бутундан ажратмоқ, бутунни қисмга бўлмоқ.

Ҳўкиз бир силтаб, арқонни узиб юборди.

Жўра пошша бўйнидан марварид маржонини чиқарди-да, ипини шарт-шарт узиб, марваридларни кигизга тўкди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Дуторчи дуторнинг қулоғини жаҳл билан қаттиқ бураб, торини узиб юборди. — А. Қаҳҳор, Қаноциз читтак

Зиёдахон, зувала узар экан, ҳазиломуз жавоб берди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

2. Палак, новда ёки тупидан ажратиб олмоқ, кесмоқ.

Қовун узмоқ. Помидор узмоқ. Узум узмоқ. Олма узмоқ.

Гулга термилиб ўтиришни эмас, ўша гулни узиб, искаб юришни ёқтиради. — С. Сиёев, Отлиқ аёл

3. Кесиб, қирқиб, жойидан бўлак қилмоқ.

Қилич билан бошини узмоқ.

Глуховнинг иккала оёғини нақ сонидан снаряд узиб кетди. — Т. Рустамов, Мангу жасорат

4. Турган, ёпишган жойидан ажратмоқ, холи қилмоқ.

Бу харсангни ердан узиб бўлмайди. Тандирдан нон узмоқ.

Жапақ қизчани бағридан зўрға узиб, отилиб ташқарига чиқди. — А. Мухтор, Қорақалпоқ қиссаси

Юнус тиззаларини оғриқ кемириб еб ташлаётган бўлса ҳам, бошини ёстиқдан узиб, қимирлатиб қўйди. — С. Анорбоев, Оқсой

5. Давом қилдирмаслик; тўхтатмоқ, кесмоқ.

Гапни узмоқ. Суҳбатни узмоқ.

[ Саодат:] Қўрқмасим ҳам борми, ўзингга эҳтиёт бўл, хатингни узма. — Н. Сафаров, Саодатнинг қиссаси

Бўй етган қиз, ҳозир сен билан алоқани узган, узмаса ҳам, бўшаштирган бўлар эди. — П. Турсун, Ўқитувчи

6. Қарзни тўламоқ, эвазини бермоқ (қайтармоқ).

[Ғофир:] Шунча қарзим бор эканми? Мен буни қандай узаман, бой ота? Ҳамза, — Бой ила хизматчи

Олган омонатини батамом уздими? — К. Яшин, Ҳамза

юртдан еган ошларини узиш ниятида тўй тараддудига тушди. — С. Аҳмад, Хазина

7. Қаттиқ тишламоқ ёки чақмоқ; тишлаб ёки чақиб яраламоқ.

Итнинг иши — узмоқ, Ёмоннинг иши — бузмоқ. — Мақол

Атроф-да ғув-ғув пашша: оёқларга ёпишади, бурун катакларига суқилади, қулоқни узади. — Ойбек, Танланган асарлар

8. Қаттиқ таъсир қилиб азоб бермоқ, оғритмоқ, ачиштирмоқ (иссиқ, совуқ, зарб, гап-сўз ва шу кабилар ҳақида).

Қизилқумда қиш изғирини баданни узиб ола бошлаган кезда, кечаги студент трассага келиб, колонна механиги бўлиб ишга тушган эди. — Ҳ. Назир, Ўтлар туташганда

Шудгор, қизиган мисдай, оёқни жизиллатиб узиб олади. — Ф. Ғулом, Тирилган мурда

Пишиқ ўрилган чарм қамчин билан Ёʻлчининг очиқ кўкрагини ва бўйнини узиб олди — Ойбек, Танланган асарлар

ўртоқ Дебилов шу гаплари билан Фармонқул акани бир узиб олди. — С. Маҳкамов, Шогирд

  • Ичагини узмоқ Кулги ва шу кабилардан ҳолдан тойдирмоқ. Ўтов оғаси Сулаймон оқсоқолни кулдириб ичагини узди. — К. Яшин, Ҳамза
  • Кўз (ёки кўзини) узмоқ Нигоҳини олмоқ, қарамай қўймоқ. Ҳасан узоқлашиб кетган машинадан кўзини узмай қотиб турарди. — С. Зуннунова, Кўк чироқларЁʻлчи гоҳ-гоҳ кўзларини ердан узиб, қисқа-қисқа жавоб бериб турарди. — Ойбек, Танланган асарлар
  • Кўнгил узмоқ Аммо билимга чанқоқ болалар мактабдан кўнгилларини узмай, ўқишда давом этдилар. — К. Яшин, Ҳамза
  • Оёқ (ёки оёғини, қадамини) узмоқ Ҳув ўша Моҳирўйжаҳонда ўқилган таърихдан кейин у Табибийнинг уйидан оёқ узиб кетган эди. — С. Сиёев, АвазНега бизникидан қадам узиб кетдингиз ё кўнгил қоларлик гап ўтдими биздан? — К. Яшин, Ҳамза
  • Тутган жойини (ёки ерини) узади Айтганини, кўзлаганини амалга оширмай қўймайди. Юмшоққина гапиради-ю, тутган ерини узаман дейди-я — Р. Файзий, Чўлга баҳор келди
  • Умид (ёки умидини) узмоқ Истагининг амалга ошмаслигига ишонмоқ, ундан воз кечмоқ, умидсиз ҳолатда бўлмоқ. Ҳасан полвон умид узди ўзидан. — Эргаш Жуманбулбул ўғлиАваз ўғлон кўнглин бузиб боради, Дунёдан умидин узиб боради. — Маликайи айёр
  • Ўқ узмоқ Ўқ отмоқ. Мингта ўқни камонидан узади — Нурали
  • Қулоқ узмай Диққат билан қулоқ бериб. Тағин бир неча дақиқа қулоқ узмай туриб, ўрнидан қўзғалмоқчи бўлиб турган эди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
Тўлиқ мақола →
UZA=

узаймоқ, тўлдирмоқрусчатянутьсяинглизчаlengthen

Qazinä uzasa kümüš ham ayï Кумуш ва қимматбаҳо жавоҳирлар билан хазина тўлдирса

Qazinä uzasa kümüš ham ayï Да увеличиться в казне серебро и драгоценности — (ҚБҲ,74₁₂)

Qazinä uzasa kümüš ham ayï Yes, increase in the treasury of silver and jewelry — (ҚБҲ,74₁₂)

Тўлиқ мақола →
узр
Изоҳли луғат · яна 7 та луғатда

от 1. Кечириш, афв этиш.

Ёшликда ҳаммадан ҳам хатолик ўтади. Кичикдан — хато, каттадан — узр. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол

2. Бирон иш, хатти-ҳаракатни оқловчи нарса; сабаб, важ.

Ишлашдан қўрқишим тўғрисидаги узримни айтиб йиғладим. — Ғ. Ғулом, Тирилган мурда

Уйланиш сизга ҳам фарз, ҳам қарз. Бунга қолганда, албатта, бир узр кўрсатолмайсиз. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Молимизни ортган туякашлар шу саройга тайинланган эдилар. — Ҳар ҳолда, бу узр эмас! — А. Қодирий, Ўтган кунлар

3. Афв этиш, кечириш ҳақидаги илтимос; кечирим.

Ўтиб кетган, ҳозир ҳаммамизни ҳам хижолатга қўйган иш тўғрисида Фармонқул, узр тариқасида бўлса ҳам, гап очармикин, деб хавотирда эдим. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

4. Афв этинг, кечиринг маъноларида ишлатилади.

— Узр, сизни қўрқитиб юбордим, — деди Ғуломжон. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

— Узр, айбга буюрмайсиз, — деди Нусратбек, олимни ишдан қолдираётганига ийманиб. — С. Нуров, Нарвон

  • Узр сўрамоқ (ёки айтмоқ) Гуноҳини кечиришни, афв этишни илтимос қилмоқ. Юсуфжонов шу хаёлда келаркан, ўзини бир аёлга уриб олиб, ундан зўрға узр сўради. — Н. Фозилов, Ҳаёт ўргатдиБор, жонгинам, амакингга, Саврихон аяга узр айт. — Муштум
Тўлиқ мақола →

Ҳаммасини кўриш · 222 →

Таърифлар ичида

67 та
АНУН=

ҳозирланмоқ, тайёрланмоқ, шайланмоқ– готовиться– гет реадй. Уз-а эдгüлüк қïл ўлüмкä анун – Ҳар доим яхшилик қил, ўлимга эса тайёр тур – Умело твори добро, готовься

турламоқ

турла Турли-туман, ранг-баранг қилмоқ, ҳар хил, хилма-хил қилмоқ. Экинларни жуда турлаб юборибсиз-ку! Бир-бирига мослаб, уйғунлаштириб танламоқ, хилламоқ. — Осмон каби

оловланмоқ

оловлан Оловдек яллиғланмоқ, қизармоқ, тафт олмоқ. Мастуранинг лўппи юзи оловланди. Ойбек, О.в. шабадалар Ҳамкасбининг нордон гапидан кейин юзи оловланиб, слесарлар

Ҳаммасини кўриш · 67 →

Ташқи ресурслар

4 та
Kiril-lotin.uz
Имло ва ёзув воситалари

Онлайн транслитерация: ёзувни ўзи аниқлаб, матнни кириллдан лотинга ва аксинча ўгиради.

Lex.uz
Меъёрий ҳужжатлар

Ўзбекистон қонун ҳужжатларининг расмий миллий базаси.

Lotin.uz
Имло ва ёзув воситалари

Бепул ва чекловсиз кирилл–лотин транслитерацияси; ў ва ғ ҳарфларини ёзиш жараёнида тузатади.

Саҳифалар

2 та
Ҳамкорлар

<спан транслате="но">til.uz</спан> лойиҳасини яратаётган ва қўллаб-қувватлаётган ташкилотлар.

Лойиҳа ҳақида

til.uz — ўзбек тилига бағишланган миллий рақамли портал.