Поиск

xalq kitoblari. Rivoya usulida nasr va nazmda (baʼzan faqat nasrda) yozilgan ishqiy-fantastik, tarixiy-afsonaviy yoki qahramonlik mazmunidagi asarlar. Xalq kitoblari termini Gʻarbiy Yevropada XVIII asrning oxiri va XIX asrning boshlarida dastlab nemis romantizmining namoyandasi Y. Gyorres tomonidan ishlatildi. Nemis romantik yozuvchilari xalq orasida aytilib yurgan Oʻrta asrlar romantik syujetlarni adabiy jihatdan qayta ishlab, xalq kitoblari nomi ostida nashr eta boshlaydilar. Ularning fikricha, bunday kitoblar xalqning milliy tuygʻularini qoʻzgʻaydi va mamlakat ozodligi uchun Napoleon Banapart armiyasiga qarshi qoʻzgʻatishga koʻmak beradi. Shunday qilib, xalq kitoblari termini ilmiy isteʼmolga kirib qoldi. Keyinchalik bu termin proletariat dohiysi Fridrix Engels tomonidan ham qoʻllanildi. Oʻzbek adabiyotshunosligida bu termin 40-yillardan boshlab qoʻllanila boshladi. Xalq kitoblari termini oʻz mohiyat eʼtibori bilan oʻzbek adabiyotshunosligida yozma holda tarqalgan qissa terminining sinonimi sifatida qoʻllaniladi.

1. Gʻoyaviy mazmuni jihatidan xalq ruhi va orzu-niyatlarini aks ettiradigan har qanday pesa., xalq dramasi

2. Xalq ogʻzaki badiiy ijodi asosida yaratilgan xalq sahna asarlari (xalq teatri) janri: marosimiy pesalar, qoʻgʻirchoqbozlar tomoshasi va h. k. Xalq dramasi turli xalqlarda juda qadim zamonlardan mavjud boʻlib, xalq orasida yashagan urf-odatlar, qarashlar va eʼtiqodlar zaminida rivojlanib kelgan. Xalq dramasining paydo boʻlishi asosan mehnat faoliyati bilan chambarchas bogʻliq boʻlgan: yil fasllarining almashinishi bilan bogʻliq oʻyinlar va dala ishlari, yumushlari xalq dramasining asosini tashkil etgan.

Aholishunoslik

Xalq isteʼmoliкаракалпакскийХалқ тутыныўыанглийскийConsumption, people's demand

— xalq ijodi, xalq ijodiyoti

— adabiyotning xalqchilligi. Sanʼat va adabiyot asarlarining jamiyat aʼzolarining keng doiralari maʼnaviy manfaatlari va madaniy anʼanalari bilan, uning demokratik qatlami ideallari bilan chambarchas bogʻliq boʻlgan gʻoyaviy-badiiy xususiyatlari. Oʻtmishdagi tarixiy arboblarning xalqqa munosabati va ular faoliyatining xalqchilligi haqida fikr yuritganda, bu arboblar yashagan konkret tarixiy sharoit, xalqning ahvoli, saviyasi va maqsad-intilishlarini hisobga olish kerak. Xalqchillik tushunchasini birinchi bor taʼriflagan XVIII asr mutafakkirlari (Monteske, Gerder), adabiyotning xalqchilligi uning milliy oʻziga xosligida aks etadi, deb koʻrsatganlar. Rus dekabristlari esa xalq ijodiga qiziqishni oʻz xalqining hayoti va orzu-umidlarini oʻrganishdagi birdan bir yoʻl deb bildilar. Natijada dekabristlar poeziyasida va ruhi bilan ularga yaqin boʻlgan A. S. Pushkin ijodida xalqning orzu-umidi, intilishlari koʻproq oʻz aksini topgan. Shuning uchun ham ularning asarlari oʻz xarakteri jihatidan milliy oʻziga xoslik kasb etib, mohiyati jihatidan xalqchil, demokratik edi. Xalqchillik tushunchasi va taʼrifining rivojida rus revolyutsion demokratlarining roli va oʻrni katta. Rus revolyutsion demokratlari ijodida xalqchillik problemasi siyosiy mohiyatiga koʻra yanada rivojlanib, ezilgan mehnatkash dehqonlar manfaatini aks ettirish tobora takomillashdi. Shuning uchun ulugʻ revolyutsion-demokrat tanqidchi V. G. Belinskiy haqiqiy badiiy ijod xalqchillik bilan bogʻliq ekanini taʼkidlab, adabiyot «xalqni anglashdir», adabiyotda «xalq ruhi» oʻz ifodasini topishi lozim, degan fikrni ilgari suradi. XIX asr rus realizmi xalqchillik tushunchasining barcha jihatlarini ifodalovchi ajoyib namunalar berdi. N. Dobrolyubovning koʻplab maqolalarida xalqchillik rus adabiyotini harakatga keltiruvchi asosiy kuch sifatida taʼriflanadi. Kommunistik partiyaviylik xalqchillikning eng oliy bosqichidir. Sotsialistik realizm adabiyotida demokratik va xalqchil ideallar badiiy adabiyotning kommunistik partiyaviyligida, uning keng mehnatkashlar ommasiga tushunarli boʻlishida, sanʼatkorning xalq manfaatlariga doir muhim masalalarni yorita olishida oʻz ifodasini topadi. Shuning uchun ham V. I. Lenin sanʼat va adabiyotning partiyaviyligi prinsipini ilmiy jihatdan har tomonlama ishlab chiqar ekan, sanʼatning