sft.
1.
Egri emas, qingʻir yeri yoʻq; tik, adil.
Toʻgʻri chiziq. Toʻgʻri sim. Toʻgʻri yogʻoch.
(Kumushning] Toʻgʻri qomatiga yerdan bichib olingan mudhish xotinning qoʻllari zoʻrgʻa yetdi-da, esonmisiz, omonmisiz, poshsha-qiz, deb soʻrashdi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
Ehtiyot yuzasidan [Yoʻlchi\ toʻgʻri yoʻlni qoʻyib, aylanma yoʻllar bilan namozgar vaqtida Shoqosimnikiga [Gulnorni] boshlab keldi. — Oybek, Tanlangan asarlar
Mirzakarimboyning yeri oxirida baland, toʻgʻri oʻsgan, uchlari bir-biriga tutashgan qator teraklar jim-gina titraydi. — Oybek, Tanlangan asarlar
2.
Xatodan xoli, yanglishi, notoʻgʻri yeri yoʻq; bexato.
Toʻgʻri javob. Toʻgʻri fikr. Toʻgʻri maslahat. Masalani yechishning toʻgʻri yoʻli. Asliga toʻgʻri nusxa. Bilmagandan bilgan yaxshi, Toʻgʻri ishni qilgan yaxshi. — Maqol
— Bir narsaga oldindan hukm etish toʻgʻri emas, Abdishukur, — salmoqlab dedi Mirzakarimboy. — Oybek, Tanlangan asarlar
Bunday joylarda hamma vaqt ham koʻz bilan toʻgʻri chamalab boʻlmaydi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha
3.
koʻchma
Haqiqatdan iborat; chin, rost, haq.
Toʻgʻri hukm. Toʻgʻri til tosh yorar, Egri til bosh yorar. — Maqol
Toʻgʻri soʻzning toʻqmogʻi bor. — Maqol
Boshingga qilich kelsa ham, toʻgʻri soʻzla! — Maqol
Toʻgʻri gapim tugʻganimga yoqmaydi, deganlari bejiz emas ekan-da. — N. Safarov, Sohib changal
4.
Belgili talab, qoida va shu kabilarga javob beradigan; mos keladigan; qoidali.
Ketmonni toʻgʻri ushla. Egri koʻchada yursang ham, toʻgʻri yur. — Maqol
Men toʻgʻri oʻqiy olmasam, tunov kundagidek kulasiz. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon
5.
Quvlik-shumlik, qingʻirlik va shu kabilarni bilmaydigan; odob, axloq doirasidan chiqmaydigan, unga zid ish tutmaydigan; ha-lol, vijdonli, insofli.
Toʻgʻri odam. Toʻgʻri ayol. Toʻgʻri kishi tili egridan or qiladi. — Maqol
Dili toʻgʻrining — tili toʻgʻri. — Maqol
Egri ozar, toʻgʻri toʻzar. — Maqol
Surishtirsang, hamma boy bir tekisda insof-siz. Toʻgʻri odam boy boʻlmaydi shekilli, man oʻzim shu fikrdaman. — Oybek, Tanlangan asarlar
Bizning koʻzimizga sovuq koʻringan qipchoqvachcha Normuhammadning el uchun qilib turgan toʻgʻri xizmatini men oʻz umrimdagi Toshkent beklari orasida birinchi martaba koʻraman. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
Ogʻayni, bizga toʻgʻri toshingizni qoʻysangiz boʻlar edi. — N. Safarov, Hayot maktabi
6.
Toʻgʻridan-toʻgʻri amalga oshiriladigan, boʻladigan; bevosita, vositasiz.
Toʻgʻri saylovlar. Toʻgʻri soliqlar.
7.
rvsh.
(urgʻu birinchi boʻgʻinda) Toʻgʻridan-toʻgʻri, toʻppa-toʻgʻri, boshqasiga, boshqa tomonga chalgʻimay.
Mehmonlar toʻgʻri biznikiga tushdi. Toʻgʻri raisning oʻziga uchrashdim.
Nasiyaga boʻlsa ham goʻshtning lahim joylaridan yegan yaxshi boʻlar ekan-u, keyin haqini toʻlashni bilmay garang boʻlib, koʻchadan toʻgʻri oʻtolmay yurgan yomon ekan. — P. Tursun, Oʻqituvchi
— Bu kishi hidlab oʻtirmaydi, toʻgʻri yeydi-qoʻyadi, — dedi va qoyil qilganiga ishonib, hammadan balandroq qahqaha urdi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
8.
krsh. s.
Durust, haqiqatan ham, darhaqiqat.
Toʻgʻri, jon shirin, har kim oʻz jonini ayaydi, lekin odamning yuragida boshqalarga mehr boʻlishi kerak. — Oybek, Tanlangan asarlar
9.
(egalik, oʻrin-payt va chiqish kelishiklari shakllarida — toʻgʻrida, toʻgʻrisida, toʻgʻrisidan) Oidlik, tegishlilik, sabab, makon kabi maʼnolarni bildiradi; haqida, yuzasidan, sababli, jihatdan.
Bu toʻgʻrida rahbarlar bilan maslahatlashmoq. Pul toʻgʻrisidan bir oz qiynalib qolibdi. Ertaga boʻladigan majlisdagi masalalar toʻgʻrisida kelishib oldik.
Fazliddin bu kecha xursand edi. Har toʻgʻrida soʻzlar, kular edi. — Oybek, Tanlangan asarlar
Sizni sirtdan tanirdim, siz toʻgʻringizda koʻp eshitganman. — K. Yashin, Hamza
Toʻlagan binokorlik toʻgʻrisida bir gapga tushib ketsa, uni toʻxtatish xiyla qiyin ekanini bilgani uchun Boʻtaboy ham qoʻyib berdi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
