- Tag-tugi taxtli Juda boy boʻlmasa ham, tag-tugi taxtli bir odamga quda boʻla olishar edi. — S. Zunnunova, Olov
Поиск
По запросу «taxtli» — результатов: 16
Фильтр
Словарные статьи
11ot 1. Rasmiy qabul va boshqa tantanali marosimlarda shoh, xon va amir oʻtirishi uchun saroy toʻriga oʻrnatilgan, maxsus bezatib ishlangan joy, hashamatli oʻrindiq.
Xon taxtda edi. Ung taraf kursida Abdurahmon oftoba-chi va soʻlda shoir mulla Niyoz domla qoʻl bogʻlab oʻtirar edilar. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon
Shayboniyxon u bilan taxt ustidan tushmasdan soʻrashdi. — P. Qodirov, Yulduzli tunlar
Abusaid toʻppa-toʻgʻri Arkka koʻtarilib, katta hovlidagi qadimiy taxtga oʻtirdi. — Mirmuhsin, Meʼmor
2. Podshoh, xon, amir lavozimi; podshoh-lik, xonlik, amirlik.
Agar kushoyishi koringizni berib, taxt Jahongir mirzoga oʻtsa, siz uning eng ishongan rahnamosi boʻlursiz. — P. Qodirov, Yulduzli tunlar
Zulm, taxtga qarshi isyon Sharq koʻksida toʻlib toshdi. — Gʻayratiy
3. koʻchma Mansab, lavozim (oʻrni).
Taxtda yolgʻiz boʻlishni, barcha ogʻziga tikilib oʻtirishini istardi Qayumxon. — F. Musajonov, Himmat
- Taxtga chiqmoq (yoki oʻtirmoq, minmoq) 1. Shoh, xon yoki amir lavozimiga koʻtarilmoq, hokimiyat tepasiga chiqmoq. Aslida bu otni Ulugʻbek mirzo Samarqand taxtiga chiqqan paytida Buxoro begi tuhfa etgan edi. — Mirmuhsin, Meʼmorbir kuni odil bir amirzoda Xuroson taxtiga oʻtirgach, zolimni jazolaydi, deb oʻylardi. — Mirmuhsin, MeʼmorXalilovning texnikasi, Xalilovning oʻzi ham eskirib qolgan emish. Sen qoch, men chiqaman taxtingga, degani emasmi bu tirmizakning. — I. Rahim, Ixlos
- Taxtdan tushmoq (yoki yiqilmoq) 1. Shohlik, xonlik, amirlik lavozimidan ajralmoq, hokimiyat tepasidan tushmoq. Haydar ota shaharga borgan edi, oq poshsho taxtdan tushdi degan gapni eshitib qoldi. — A. Qahhor, Asror boboYaxshisi, oʻsha kuni, oshpazlik taxtidan tushgan kuning, oʻzingni osib qoʻya qolsang ham boʻladi. — Shuhrat, Shinelli yillar
sft. Boylar, oʻziga toʻq odamlar nuqtayi nazaridan nasl-nasabi yaxshi; tagdor.
Ostonangizga arziydigan tag-taxtli mastura qizlar qurib ketiptimi? — A. Muxtor, Opa-singillar
ot 1. Xodadan uzunasiga tilib olingan yassi yogʻoch boʻlagi.
Qaragʻay taxta. Taxtani randalamoq.
Birinchi xonaga kiraverishda uzun enli taxta qoʻyilibdi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik
Gʻulomjon daladagi terakzorlaridan toʻrtta baqaterakni kestirib, taxta tildirdi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha
2. Boʻr bilan xat yozish uchun maxsus yasalgan maktab-oʻquv quroli.
Xonada oʻntacha eski, chang bosgan parta, kiraverishdagi devorga kattakon qora taxta qoqilgan edi. — P. Tursun, Oʻqituvchi
Bolalarda daftar-u qalam, sinfda taxta-yu boʻr boʻlsa ham, oʻqish kitoblarining yoʻqligi Gʻulomjonni yomon dilxun qilar edi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha
3. tar. Abjad yozilgan dastali taxtacha (eski maktabda oʻquv quroli sifatida ishlatilgan).
Ikki hafta harflar yozilgan taxta oʻqiganimdan keyin domla: — Shanba kuni haftiyakka tushasan — dedi. — A. Qahhor, Oʻtmishdan ertaklar
4. Turli maqsadda foydalanish uchun taxta, faner va shu kabilardan ishlangan narsa.
Shaxmat taxtasi. Eʼlonlar taxtasi. Yodgorlik taxtasi. Osh taxta,
Men uni tennis taxtasiga boshlab, oʻzimcha oʻyin qoidasini tushuntirgan boʻldim. — H. Nazir, Yonar daryo
Turli voqelik va yangiliklarni yoyishda shior va plakatlar, tematik stend va koʻrsatkich taxtalari alohida oʻrin tutadi. — Gazetadan
5. Turli oʻlchamdagi toʻrt burchak yaxlit qogʻoz, varaq.
Qoching! Oʻzim yozaman, dedim. Oʻtirib, yetti taxta qogʻozni toʻldirdim, eshitganlarimning hammasini yozdim. — Oydin, Sadagʻang boʻlay, komandir
Anavi qutida yaxshi, koʻk chiziqli taxta qogʻoz bor, oʻshandan ikki varagʻini olib, mana bu yerga oʻtir, qizim [dedi Onaxon]. — A. Muxtor, Opa-singillar
6. Shu taxlitdagi, oʻlchamdagi oyna, tosh, metall va shu kabilar; plita.
Marmar taxta. Bir taxta tunuka. Bir taxta oyna. Taxta choy.
Maydonning bir chekkasidagi keksa majnuntol ostida bir-biriga suyab qoʻyilgan ikkita qora tosh taxta sagʻana shaklini olib turar edi. — A. Qahhor, Xotinlar
Chetroqqa chiqib, beton taxtaga oʻtirdim. — S. Siyoyev, Yorugʻlik
7. q. x. Marza bilan ajratilgan yer boʻlagi; karta.
Ikki taxta poliz. Tuyaning hazili bir taxta gʻoʻzani yeydi. — Maqol
Soyga tushguncha koʻndalang egatli alohida taxta boshlanadi. — A. Qodiriy, Obid ketmon
Ochilgan yerni katta-katta taxta Qilib, ish boshladi ekmakka paxta. — Habibiy
- Taxta boʻlib qolmoq yoki taxtaday qotib qolmoq Qoʻrquv yoki hayratdan tong qotib qolmoq, hayron boʻlib qolmoq. Mezbon, u bilan ikki-uch ogʻiz gapirishdi-da, bilmadim, nima sir oʻtdiki, turgan yerida taxta boʻlib qoldi. — A. Qahhor, SarobMaymun tilkalangan qurbonini koʻtarib, derazada koʻringan-da, matros taxtaday qotib qoldi. — Fan va turmush
- Taxtaga olmoq (yoki tortmoq) Siquv holatiga olmoq, iskanjaga olmoq. Gʻiyosiddin qiziq holga tushdi. Oqsoqol uni ikki modda bilan taxtaga tortib, til-jagʻini bogʻlab qoʻygan edi. — S. Ahmad, HukmOqsoqol koʻrsa, meni taxtaga torttiradi, seni raisga topshiradi. — S. Siyoyev, YorugʻlikRisolatoyni avval taxtaga olib qarasam, Rustambek bilan ikkovining orasida ozgina elchiligi bor ekan. — Hamza, Paranji sirlari
1. taxta qaǵılǵan, taxta menen qorshalǵan
2. q. taxtakach
См.: taxtakach
ot 1. maxs. Yangi tayyorlanib buklangan doʻppini siqib (presslab), taxini chiqarish uchun ishlatiladigan, ustma-ust qoʻyilgan ikki taxtachadan iborat moslama; iskanja.
[Mehrixon] Yangi bitkazgan doʻppini taxtakachga bostirdi. — S. Ahmad, Qadrdon dalalar
Telpagini qoziqqa ilib, hozirgina taxtakachdan chiqqanday yangi chust doʻppisini choʻzgʻilab kiydi-da, soʻradi. — A. Muxtor, Tugʻilish
2. tib. Singan aʼzo suyagini qimirlamaydigan qilib bogʻlab qoʻyish uchun ishlatiladigan taxtacha.
Oyoqqa taxtakach bogʻlamoq.
Axir u salkam bir yildan buyon taxtakachda shipga tikilgancha yotibdi. — E. Oxunova, Koʻz koʻzga tushganda
3. tar. Aybdorning boʻyniga solib, bogʻlab qoʻyiladigan jazolash quroli.
Xirojni toʻlamagan dehqonlarning boʻyniga taxtakach osib qoʻyar edilar. — Uqish kitobi
4. Yongʻoq oʻyinida: soqqani qoʻyib otish uchun moslangan taxta asbob.
Soqqani taxtakachga qoʻyib otmoq.
В определениях
4tag-tubli ayn . tag-taxtli. Necha xotin olib yolchimagan tuppa-tuzuk, tag-tubli odamlar koʻp. P. Tursun, Oʻqituvchi
tag-tugli ayn. Tag-taxtli. — Qiz bola boʻyga yetganda, ota uyi unga torlik qiladi. Ota-onalar uni tag-tugli joy topib berishga shoshiladilar, — dedi Kumush. T. Jalolov, O
nasldor Nasli yaxshi; zotli, zotdor. Nasldor mollar. Tag-taxtli, zodagon. Toʻgʻonbek shahzoda xizmatida boʻlgan nasldor, obroʻli beklarni, mulozimlarni chetlatib, tun-kun
луна, месяц; oy chiqdi луна взошла; oy tutilishi затмение луны; Oy — yerning yoʻldoshi Луна — спутник Земли; yangi oy молодой месяц; oʻtgan oy прошлый месяц; oy oxirida в
Сказки
1Ushbu ertakda kambagʻal yigitning oʻz aql-zakovati va topqirligi bilan podshohning qiziga uylanishga erishgani hikoya qilinadi. U uchta sirli cholning jumboqlar