Поиск

fl. 1. Mix, qoziq, ilgak va shu kabilarga osmoq, osib qoʻymoq.

Hoʻl, ogʻir shinelini va gimnastyorkasini daraxtga ildi. — Oybek,Quyosh qoraymas

Yigit boshidan qalpogʻini olib, qoziqqa ildi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Tursunboy ota otning boʻyniga yemtoʻrvasini ilib shoshib-pishib, namozi shomni oʻqib chiqdi. — S. Ahmad, Ufq

2. Ilmoq va shu kabilarga olmoq, tushirib tortmoq.

Suvdagi xas-xashaklarni ilib tortmoq.

uchta eski koʻrpani soʻkdik. Qovugʻidan iplarni ignaning orqasi bilan ilib oldik. — A. Hamdam, Doʻstingdan

3. Otilgan yoki yuqoridan tushayotgan narsani yerga tushirmay tutmoq, tutib olmoq.

Bolalar qoʻllarini choʻzib, sapchib, sochqilarni ilib oldilar. — T. Murod, Yulduzlar mangu yonadi

It jon-jahdi bilan ikki sakrashdayoq pirillab ketayotgan konvertni lunjiga hap etib ilib oldi. — H. Nazir, Soʻnmas chaqmoqlar

4. Kiymoq (odatda, yengil-yelpi, rasman boʻlmagan kiyish haqida).

U kavushini mahsisining uchiga ilib, hovliga tushar ekan, xotiniga qayta taʼkidladi — H. Gʻulom, Mashʼal

Vilayet.VILOYAT

did; done [dʌn] 1. qilmoq, bajarmoq, amalga oshirmoq

• do harm zarar yetkazmoq
• do one's duty oʻz burchini bajarmoq

2. yaramoq, toʻgʻri kelmoq; yetarli boʻlmoq

that will do! bas, yetar!

do you think this colour will do? siz bu rang toʻgʻri keladi deb oʻylaysizmi?

3. yordamchi feʼl sifatida qoʻllaniladi a) do justice ehtiromni bajo keltirmoq; do smb. credit biror kimsaga iltifot koʻrsatmoq; do smb. good biror kimsaga foyda keltirmoq; b) boshqa feʼllarning oʻrnini bosuvchi boʻladi: she goes where I do u men qayerga borsam oʻsha yerga boradi; Do you know them? - Yes, I do. Siz ularni bilasizmi? - Ha (bilaman); she speaks French well. So does her sister. U frantsuzcha yaxshi gaplashadi. Singlisi ham (frantsuzchada yaxshi gaplashadi)

4. koʻmakchi feʼl sifatida qoʻllaniladi a) Present va Past Indefinite ning soʻroq va boʻlishsiz shaklini yasashda ishlatiladi: I do not smoke men chekmayman; does he speak English? u inglizcha gaplashadimi?; she did not see them u ularni koʻrmadi; b) buyruq maylining boʻlishsiz shaklini yasash uchun: donʼt be noisy! shovqin solma(ng)!; v) Past va Present Indefinite hamda buyruq maylidagi feʼlni kuchaytirish uchun: we did see you! biz sizni koʻrdik-ku!; do come tonight! xoʻp, kechqurun kelaveringlar!; do away (with) tugatmoq, yoʻq qilmoq, barham bermoq; yoʻqotmoq, qirib tashlamoq; do for soʻzl.: be done for a) halok boʻlmoq (odamlar haqida); b) butunlay yaroqsiz boʻlmoq (narsalar haqida); do up a) tartibga keltirmoq; b) oʻramoq; oʻrab qoʻymoq; oʻrab olmoq (bermoq) (paketga); v): be done up toliqtirmoq, charchatmoq; do with a) chidamoq, sabr qilmoq; b) kifoyalanmoq, qanoatlanmoq; do without (biror narsasiz) amallamoq

kt. q. Bilan.

Boy ila xizmatchi.

Kumush maktubni oʻqib tamom qildi-da, jonsiz bir tovush ila uyatsiz deb qichqirdi va yerga yiqilib, oʻzidan ketdi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

1. Kelimenin sonuna geldiğinde birliktelik, işteşlik, araç, sebep veya durum anlatan cümleler yapmaya yarar.BILAN

2. Bazı soyut isimlere getirilince durum bildiren zarflar oluşturur.

1. Dastlabki, birinchi; boshlangʻich. Quyoshning ilk nurlari. Shoirning ilk sheʼrlari. Kishilik tarixining ilk davri.

Sherbek studentlik hayotining ilk damlarida oʻzini xuddi qafasdagi qushga oʻxshash his etdi. — S. Anorboyev, Oqsoy

Bu jarayon tanlovning ilk bosqichida tuman va viloyatlarning oʻzida amalga oshiriladi. — Tafakkur

2. Erta. Ilk bahor.

Ilk sahardan to qora kechgacha odamlar tinim bilmagan ana shu kunlarning birida, quyosh endi tigʻ yoya bosh-lagan salqin sabohda Qorabuloq qishlogʻidan biri keksa, biri yosh — ikki otliq chiqib kelaverdi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha