Поиск

fl. 1. Nazar tashlamoq, nazar solmoq, qaramoq.

Koʻzguga boqmoq. Laylakning ketishiga boqma, kelishiga boq. — Maqol

Dengiz suvidek tiniq koʻzlari muloyim va mehr bilan boqardi. — S. Karomatov, Oltin qum

Qora koʻzlari juda shoʻx boqib, jaz etib, bagʻringga botadi. — I. Rahim, Ixlos

Qizning atrofga jovdirab turgan koʻzlari xomush yerga boqdi. — S. Ahmad, Mehribon

2. koʻchma Moʻralamoq; koʻrinmoq, namoyon boʻlmoq.

Yoʻlchi Shokir otaning doʻkonxonasi eshigini astagina ochib boqdi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Qorli togʻlar choʻqqisidan boqadi quyosh. — Gʻayratiy

Zangori dengizning tiniq qoʻynidan kumush oy koʻrinib, kulib boqadi. — Uygʻun

3. Fikran nazar tashlamoq, koʻz oldiga keltirmoq, koʻzdan kechirmoq.

Oʻziga boqma, soʻziga boq. — Maqol

Tarixga boqing, ming yil ilgari Xorazmda Beruniy oʻtgan, u juda koʻp kitoblar yozib qoldirgan. — J. Sharipov, Xorazm

Siz bilan zamonning zayliga boqmasak, qiyomat qoyim boʻlajak. — S. Siyoyev, Avaz

Oʻylab boqsam: qalbim mushtdek! Vatan juda keng! Oʻylab boqsam: Vatan va dil bir-biriga teng. — Yo. Mirzo, Oʻgʻil mehri

Boqsam, yoʻling oydin ekan, Kel, poyingni oʻpay, oʻgʻlon. — B. Boyqobilov, Sharora

4. Iltifot qilmoq, qoʻllab-quvvatlamoq, hurmat qilmoq.

Yaxshi yaxshiga boqar, Yomon daryoga oqar. R. Jumaniyozov, Soʻz koʻrki — maqol.

El boqsa, baxting kular, El boqmasa, taxting qular. — Maqol

Boy boyga boqar, suv soyga oqar. Boʻlmaydi. Siz bilan ittifoq boʻlolmaymiz. — N. Safarov, Tanlangan asarlar

5. Tarbiyalab voyaga yetkazmoq, parvarish qilmoq; qarab turmoq.

Bola boqmoq.

Bitta-yu bitta oʻgʻlim! Margʻilon degan joyda, allakimlarning qoʻlida, asli nomaʼlum kishilarning qiziga uylansin-da oʻgʻil boqib katta qilgan ona — Oʻzbek oyim ikki qoʻlini burniga tiqib qarab qola bersin. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Xudoyqul mening oʻz jigarim, ammadan qolgan sagʻir. Yetti yoshidan boqib, odam qildim. — P. Tursun, Oʻqituvchi

— Ukalarimni boqsa, tegaman, — dedim kampirga. — Oybek, Tanlangan asarlar

6. Oʻz qaramogʻida boʻlganlarni moddiy jihatdan taʼminlamoq; tirikchilik ehtiyojlarini va shu kabilarni qondirib, taʼmin etmoq.

Oila boqmoq.

Yetim nabiralarni ogʻir mehnat bilan ham boqa olmagan bu jafokash chol hovlisining qolgan qismini sotishga majbur boʻlgan edi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Bahorning bir kuni qishni boqar. — Gazetadan

Otadan qolgan shu qoʻl dastgoh chol-kampirni umr boʻyi boqdi. — A. Muxtor, Opa-singillar

Sizning ketmonlaringiz oʻzingizni ham boqadi, dehqonni ham. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

7. Parvarishlab yetishtirmoq, asramoq (uy hayvonlari va parranda haqida).

Tovuq boqmoq. Kurt boqmoq.

Bir xoʻroz boqib oʻtiribman, tepsa, xonni oʻldiradi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

Sharoit yomon, joʻja boqadigan joyimiz yoʻq, kataklar juda tor. — Gazetadan

8. Qidirib topib oʻldirmoq (bitni, burgani).

9. s. t. Davolamoq, shifolamoq.

Uning kasalini boqmagan vrach qolmadi. Kasalni boqib tuzatmoq.

Oʻjar ekan bu soldat, deb tashlab qoʻymadilar. Koʻp qatori yaramni boqdilar. — N. Safarov, Olovli izlar

10. Koʻmakchi feʼl vazifasida kelib, yetakchi feʼldan anglashilgan ish-harakatni bajarishga urinish, sinash maʼnosini bildiradi.

Mingboshi Zebi kirguncha, dutor olib chertib boqdi. — Choʻlpon, Kecha va kunduz

Kambagʻal boʻlsang, koʻchib boq, boyvachcha boʻlsang, oʻlib boq, degan gapda hikmat koʻp ekan. — S. Ahmad, Saylanma

посл.сов. не смотри на красоту, а смотри на ум, ≈ по одежке (или по красоте) встречают, а по уму провожают.

Не смотри, что он(а) красив(а), а смотри, каков(а) в работе., Аналогия: Не будь пригож, а будь пригоден., Не тот хорош, кто лицом пригож, а тот хорош, кто для дела гож.

посл.сов. не смотри на красоту, а смотри каков в работе, не будь пригож, а будь пригоден, ≈ не тот хорош, кто лицом пригож, а тот хорош, кто для дела гож.

посл.наст. дело не в красоте, а в уме, ≈ по одежке встречают, по уму провожают.

(букв. если время не считается с тобой, то ты считайся со временем), ≈ если гора не идёт к Магомету, то Магомет идет к горе