Проект Hayot Foundation
Ру

Поиск

По запросу «Dilim» — результатов: 146

Фильтр

Словарные статьи

99
dil

ot 1. 1 yurak 1.

Dil urishi. Dil oʻynogʻi. Sodda siri — tilida, Pismiq saqlar dilida. — Maqol

Ichkaridan dilni larzaga soluvchi faryod eshitildi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

Dilim baquvvat, qoʻlim yumush qidiradi. — Oybek, Oltin vodiydan shabadalar.

2. Kishining ichki ruhiy dunyosi, ichki his-tuygʻularining markazi, ramzi; koʻngil, qalb.

Muhabbat — dil mevasi. — Maqol

Dilda boʻlsa, tilga keladi. — Maqol

Kishi dilini kishi hushini olib qoʻyadigan kuy. — M. Ismoyiliy, Fargʻona tong otguncha

Azizxonning bu gapdan dili yorishib ketdi. — S. Ahmad, Ufq

3. Koʻngildagi narsa (tilak, maqsad, niyat, oʻy, fikr va shu kabilar).

Dili toʻgʻrining yoʻli toʻgʻri. — Maqol

Qoʻli qingʻirning dili qingʻir. — Maqol

Choʻpon dil qilsa, takadan sut olar. — Maqol

Dili yaqin kishilar bir-birining koʻnglidagini darrov topadi. — F. Musajonov, Himmat

Ot ham egasining dilini bilganday, bitta-bitta qadam tashlab, suvligʻini shiqirlatib borar edi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

4. Kishining xotiri, es, yod, xayol; koʻngil.

Toʻrtni yozamiz, ikki dilda. Dilimga bir gap keldi. U gaplarni dilimdan chiqarib yuborganman.

[Gʻulomjon] Qizning oʻzini ham bir koʻrib, suratini diliga chizib olgan edi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Bizlarga, istasang — shu, istamasang — katta koʻcha, deydi. Tilida aytmasa ham, dilida aytadi. — Oybek,Tanlangan asarlar

Avaz dilida Mutrib bilan kelishmadi. — S. Siyoyev, Avaz

  • Dil bogʻlamoq Koʻngil qoʻymoq, doʻstlashmoq, yaqinlashmoq. Savlatiga boqma, kim nomard ekan, dil bogʻlama. — Habibiy, Devon
  • Dil mulki (yoki kishvari, uyi) Kishining ichki dunyosi, butun vujudi; koʻngil toʻri. Dil mulkida sensan mehri xovarim. — Habibiy, DevonSuhbati hikmatga boy, dil kishvarin obod etar. — Habibiy, Devon.
  • Dil ogʻritmoq Xafa qilmoq, ranjitmoq. Dil ogʻritgan — doʻst emas. — MaqolBir-ikki kishi Karim otaning dilini ogʻritdi. — A. Qahhor, Asarlar
  • Dil chigili (yoki gʻubori) Yurakdagi orzu-armon, yigʻilib qolgan dard; dilxiralik. Dil chigili yozilsin, deb tokqaychi olib, gulzorga kirdim. — GazetadanShirin suhbat bilan dillarning gʻuborini sovuramiz. — Oybek, Navoiy.
  • Dil yarasi Koʻngildagi gʻam-alam, alam-achchiq. Bosh yarasi tuzalsa ham, dil yarasi tuzalmas. — MaqolQozon qorasi ketar, dil yarasi ketmas. — Maqol
  • Dil quvvati Kishining ruhini koʻtaruvchi, kishiga madad, dadillik beruvchi narsa. Dilimning quvvati, dardimga darmon bir kelib ketsun. — Hamza
  • Dildan Jon-u dil bilan, samimiy, chin koʻngildan. Men sizni dildan sevaman. Bizga yozgan xatida dildan salom aytibdi. Dildan tabrik etmoq.
  • Dili buzilmoq (yoki vayron boʻlmoq) ayn. koʻngli buzilmoq
  • Dili oq Koʻnglida kiri yoʻq, oqkoʻngil, sofdil. Onaning koʻkragi bitmas buloqdir, Dili oq boʻlgandan suti ham oqdir. — Yo, Mirzo
  • Dili siyoh Koʻngli ranjigan, nihoyatda xafa. Tongdan beri dilim siyoh: yomon tush koʻrdim. — Oybek, Quyosh qoraymas
  • Dili xufton (yoki qorongʻi, vayron) Koʻngliga hech narsa sigʻmaydi, nihoyatda xafa. Kechagina dili xufton edi. — T. Malik, QaldirgʻochDili vayron boʻlib, zor-zor yigʻlagisi keldi. — P. Tursun, OʻqituvchiFaqat Dildorning dili qorongʻi, libosi qora edi. — S. Ahmad, Ufq
  • Dili qon Yuragi gʻam-gʻussaga toʻlgan; ruhan ezilgan. Mana shu dili qon, yuzi zaʼfaron xalq chehrasidagi bir oniy shodlik Qudratni oʻzining yoniq, iliq bagʻriga tortardi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otgunchaGʻulomjon ham suvga tashna jon, ham yor hajrida dili qon edi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha
  • Dili qora (yoki kir) Koʻngli qora, niyati, maqsadi buzuq. Dili qora — tili qora. — MaqolGʻiybatchining dili kir, Gʻar-oʻgʻrining tili bir. — Maqol
  • Dili gʻash ayn. koʻngli gʻash q. koʻngil
  • Ahli dil 2. Hasratkash, kimsaning hasratiga sherik boʻla oluvchi kishi; Bu zamonda sheʼr tinglaydigan ahli dil qolmabdi. — S. Siyoyev, YorugʻlikAhli dillarga noz-u firoq yarashmas. — S. Siyoyev, Yorugʻlik
  • Dil rozini aytmoq (yoki izhor etmoq) Koʻngil (qalb)dagi istaklarini izhor qilmoq. Raisa eri bilan orani ochiq qilib qaytgan yillari turmush quraylik, deb dil rozini aytgan erkaklar boʻldi. — M. Xayrullayev, Tilla marjonNuqsoningni aytgan doʻstga dil rozini izhor etsang arziydi. — Gazetadan
  • Dilga tugmoq Koʻngilda, ichda, yurakda saqlamoq, ichga solmoq. Dunyo shunday yasalgan ekan, bolam. Birovga yorugʻ, birovga qorongʻi. Ammo har narsani oʻylab, dilingga tugma, xafaqon boʻlib qolasan. — Oybek,Tanlangan asarlarbir sirni dilingga tug. Uch-toʻrt kun ichida daragi chiqib qoladi. — Oybek,Tanlangan asarlar
  • Dilni yormoq Fikr-u oʻylarini oʻrtoqlashmoq, sirlarini aytmoq. Bugun boqsam, sen dilingni yorasan, Necha vaqtdan buyon sen ovorasan. — Erali va Sherali
  • Ramzi dil Koʻngil ishorasi, koʻngildagi muddao. Hali ham koʻngli aro bormi deb ishqim asari, Ramzi dil olmoq uchun bilgani maston keladur. — Hamza
  • Sharhi dil
  • Qulfi dili ochilmoq
Полная статья →

Показать все · 99 →

В определениях

40

Показать все · 40 →

Сказки

7
Bir xumcha oltin
Устное народное творчество

Uch oʻgʻilga otasidan qolgan bir xumcha oltin va ularning taqdiri haqida hikoya qilinadi. Ertakda mardlik, adolat va doʻstlikning qadr-qimmati ochib beriladi.

Dehqon, qozi va tadbirli ayol
Устное народное творчество

Bir chol shaharga ish izlab kelib, topgan pulini qoziga omonat qoʻyadi. Qozi pulni qaytarishdan bosh tortgach, tadbirli bir ayol cholga yordam berib, qozini oʻz

Mohistara
Устное народное творчество

Shahzoda Shavkat sirli kiyikni quvib, oʻzga olamga tushib qoladi va u yerda parizod Mohistaraga oshiq boʻladi. Bu sarguzasht uning hayotini butunlay oʻzgartirib

Qozining makri
Устное народное творчество

Bir shahzoda otasining xasisligidan qochib, musofirlikda bir qizga oshiq boʻladi. Qozi yigitga yordam berishga vaʼda berib, oʻzining makr-hiylasi bilan qizni un

Rustamzod va Sherzod
Устное народное творчество

Bu ertakda kambagʻal boboning topqirligi va ikki oʻgʻlining sarguzashtlari orqali adolat va baxtga erishish yoʻlidagi sinovlar tasvirlanadi. Aka-ukalar ajralib

Yamoqchining qizi va podshovachcha
Устное народное творчество

Bu ertakda yamoqchining aqlli qizi oʻzining zukkoligi bilan podshovachchani sinovdan oʻtkazadi. Uning topqirligi va jasorati podshovachchani hayratda qoldirib,

Показать все · 7 →