Поиск

ot 1. ayn. Zarchuva.

Doʻppili odam rangi zarchaning rangiday sariq, mendayin bir kal ekan. — T. Murod, Ot kishnagan oqshom

2. shv. Sariq, sargʻish.

Xushroʻy uzun boʻyli, qotmaroq va zarcha tanli edi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

ot 1. Oltin, tilla.

Zar qadrini zargar biladi. — Maqol

[Husayn:] Xazinamda har qancha zar, har qancha aqcha boʻlsa, yurtning obodonligi uchun sarf etishga vaʼda beraman. Uygʻun va — I. Sulton, Alisher Navoiy

Norga ortinglar zaringni, Xotin, bola-chaqalaringni. — Yusuf va Ahmad

2. koʻchma Oltin bilan teng, oltinga oʻxshash narsa haqida.

Toshlar ustiga doʻlanaday-doʻlanaday yirik tomchilar tushib, atrofga zar kukunlari sochildi. — H. Nazir, Soʻnmas chaqmoqlar

3. Tilla, pul, umuman boylik.

Ter toʻkib mehnat qilsang, yerdan hatto zar unar. — Maqol

Mehrni oʻlchab boʻlurmi zar bilan, inju bilan? — E. Vohidov, Muhabbat

Saroyga bordim-u, pul olganim yoʻq, Shahanshohning, dedi, oltin, zari yoʻq. Uygʻun va — I. Sulton, Alisher Navoiy

4. Zardoʻzlikda zarbof toʻn, zar doʻppi va boshqalar tayyorlashda ishlatiladigan, oltin yoki kumush suvi yuritilgan, zarlangan ipak yoki sim; shunday ipak yoki simdan tikilgan kiyim.

Zar bilan tikilgan doʻppi. Zar roʻmol.

U zar yoki kimxob toʻn ichida odamlar oʻrtasida savlat toʻkib turibdi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

5. Bezak yoki oʻrov uchun ishlatiladigan yupqa yaltiroq metall varagʻi yoki zarhallangan qogʻoz.

Zar qogʻoz. Zarga oʻralgan popuk (konfetlar).

Archa har xil shakldagi zar qogʻozlar va boshqa oʻyinchoqlar bilan beza-tilgan. — K. Yashin, Hamza

ot 1. Qattiq urilish; shiddatli, zalvarli turtki, zarba, kuch.

Eshikni zarb bilan yopmoq.

Havo toʻlqini zarbidan daraxtlar egilar, shoxlari sinib tushardi. — A. Qahhor, Oltin yulduz

Biroq navkarning oti sakrash zarbidan choʻchib, hurkib ketdi. — P. Qodirov, Yulduzli tunlar

Qilich zarbidan Xonzoda begimning boshidagi boʻrki uchib ketdi-yu, uzun sochlari yoyilib, yelkasiga tushdi. — P. Qodirov, Yulduzli tunlar

2. Qattiq urish, kaltaklash, mushtlash.

Kaltak zarbidan bola yuzini changallab qoldi. — Gazetadan

Tarro birinchi zarbdayoq yonboshiga agʻdarildi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

3. Biror narsaning ritmik harakati, bir tekisda urib turishi, tepishi.

Yurak-tomir zarbi.

[Suv] Oʻz yoʻlida uchragan haybatli toshlarga zarb bilan urilib qirgʻoqqa halqa-halqa koʻpik sochmoqda. — H. Nazir, Soʻnmas chaqmoqlar

4. esk. mat. Koʻpaytirish usuli, amali.

Ikkini uchga zarb qilmoq.

Mexanizm ish unumini yuzga, mingga zarb urib yuboradi, degan gap rost ekan. — U. Sarimsoqov, Oltin kalit qoʻlimda

5. mus. Cholgʻu asbobini chalganda kuch va ritm bilan torlarni chertish yoki doirani urish.

Dutorchining zarbi yaxshi.

Uspenskiy oʻzbek muzikasining tabiatini bilar, oʻz asarlarida uning ohang, zarb va pardalarining oʻziga xos intonatsiya hamda ritmikasini saqlab qola olardi. — H. Nosirova, Men oʻzbek qiziman

1. Kap, kılıf, sarma.QIN, GʻILOF

2. İçine mektup veya başka kağıtlar konulan kağıttan kese.KONVERT

3. гарамматика Bir fiilin, bir sıfatın veya bir başka zarfın anlamını zaman, yer, ölçü, nitelik, soru bakımından etkileyen kelime, belirteç.RAVISH

Güçlü, şiddetli etki.KUCHLI TAʼSIR

ot 1. Shikast, buzilish; ziyon-zahmat.

Zalda hamma bir narsa toʻgʻrisida gaplashardi: Doʻl qattiq yogʻdi. Gʻoʻzaga zarar qilmasmikan? — R. Fayziy, Choʻlga bahor keldi

2. Savdo-sotiqda(n) koʻrilgan ziyon; umuman, moddiy yutqiziq.

Tarvuzi qoʻltigʻidan tushgan direktor teatrga bir yuz yetmish soʻm-u toʻrt tiyin zarar keltirgan shu tomoshabinning yoqasidan boʻgʻib, koʻchaga opchiqib tashlagudek oʻqraydi. — S. Ahmad, Saylanma

Oʻzingizga maʼlum, savdo ahli zararni yoqtirmaydigan, foyda talab xalq boʻladi. — K. Yashin, Hamza

Bizdan Mirzakarimboy hech vaqt zarar koʻrgani yoʻq. Paxta yildan-yilga moʻl boʻlib, foydasi ham oshib turibdi. — Oybek, Tanlangan asarlar

3. Kishi organizmiga, sogʻligiga yomon taʼsir; jismoniy ziyon, shikast.

Tamakining zarari.

ot 1. Kuchli, shiddatli, zalvarli turtki, urilish; qattiq zarb.

Bokschining zarbasi. Hujumchining kuchli zarbasidan soʻng hisob ochildi.

Yer bora-bora kuchga boʻysunadi. Yoʻlchining zarbasi ostida toʻnkalar yalangʻochlana, oʻzining qoʻpol, bahaybat gavdasini koʻrsata boshladi. — Oybek, Tanlangan asarlar

2. Yakson etuvchi, yoʻq qiluvchi, shikastlovchi keskin harakat, shiddatli hujum.

Shiddatli zarbadan dushman talvasaga tushib qoldi. — Nazarmat, Joʻrlar baland sayraydi

Mirzo Ulugʻbek davom etdi: — Inshoollo, paydar-pay zarba bilan dushmanni parokanda qilib, tor-mor etamiz. — Mirmuhsin, Meʼmor

3. koʻchma Ogʻir kulfat, qattiq ruhiy shikast, ziyon-zahmat; turmush qiyinchiligi.

Gʻulomjon soʻnggi zarbaning [otasi vafotining} ogʻir jarohatidan uzoq vaqtgacha tuzala olmay yurdi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

ot 1. Oʻt, safro.

2. Jahl, gʻazab, doʻq, baqirish.

Nusrat-bek uning tovushidagi zardani payqadi. — S. Nurov, Narvon

Domlamizning zardalari yomon va achchiqlari tez — M. Muhammadjonov, Turmush urinishlari

Yodgor Dilshodning unga yana zarda aralash qarab qoʻyganini ilgʻab oldi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

Zardangiz qursin, har vaqt doʻq bilan gapirasiz! — Oybek, Tanlangan asarlar

Valiyev ataylab zarda bilan gapirgan boʻlsa-da, aslida raisdan mamnunligi sezilib turardi. — E. Usmonov, Yolqin

sft. 1. Tez fahmlaydigan, ziyrak, idrokli.

Bozorchilar tojikchani biladigan bu muloyim, zarif kishidan [Muqimiydan] juda minnatdor edilar. — S. Abdulla, Quvgʻinda

2. Juda goʻzal, zebo, nafis.

Bogʻlar yana xushroʻy, zarif, Yoʻllar yana koʻp obod. — T. Toʻla

3. Zarif (erkaklar ismi).

sft. folk. Zar qoʻshib tikilgan.

Ravshanbek ayni oʻn uch yoshida, Zarli qalpoq boshida. — Ravshan

Tangrim kechirsin-da qilgan xatomni, Belima boylayin zarli poʻtamni. — Bahrom va Gulandom

ot 1. Moddalarning koʻzga koʻrinar-koʻrinmas kichik, mayda boʻlagi.

Metall zarralari.

Qum zarralari quyosh nurida tovlanib yaltirardi. — J. Sharipov, Xorazm

Nazokat charx-palaklarning gʻirillab aylanishini, kuvachalardan novga toʻkilayotgan suv zarralarini endi koʻrayotgandek gasht bilan qadam tashlar edi. — S. Ahmad, Qadrdon dalalar

2. rvsh. Ozgina, oz, juda kam.

Koʻk yuzida zarra bulut yoʻq. — Sh. Gʻulomov, Tashabbus

Mehnatsevar xalqimizning toʻkkan teri, sarflagan mehnati zarra boʻlsa ham zoye ketmadi. — N. Safarov, Olovli izlar

sft. 1. Biror ish yoki ehtiyoj uchun kerak; kerakli, darkor.

Zarur kitob.

Bir dehqonga pul zarur boʻlib qolib, koʻm-koʻk tosh noklarni bozorga olib chiqibdi. — Shukrullo, Javohirlar sandigʻi

2. Tez bajarilishi shart boʻlgan, kechiktirib boʻlmaydigan, muhim.

Zarur masala. Bir zarur ish bilan shaharga bordim.

3. kesim vzf. Darkor, kerak.

Yosh boʻlsam-da, roʻzgʻor tebratish uchun ota-onamga koʻmaklashmogʻim zarur edi. — N. Safarov, Jasoratning davomi

— Yoʻq, yoʻq, singlim, — yalindi Rahim Saidov. — Oʻtinaman, hozir bering. Juda ham zarur. Oʻ. — Umarbekov, Yoz yomgʻiri

ot 1. Kungurador, yapaloq bargli, yogʻochi qattiq daraxt.

— Bilasizmi, — dedi u [Choʻnjar] roʻparasidagi zarang daraxtining nurda tovlangan shapaloq barglariga mamnun tikilib, — toʻqqizinchi shaxtamizning oʻzida oʻttiz millatning vakili ishlaydi. — Y. Shamsharov, Qaxramonlik yoʻli

2. Shu daraxt yogʻochidan yasalgan (idish, hassa, oʻq-yoy, egar va boshqalar).

Korsonda qimiz keldi. Bek bir-ikki zarangni ichgandan keyin yaslanib, koʻkka qarab yotib oldi. — A. Qodiriy, Utgan kunlar

Muborakning otasi qish-da duradgorlik qilar, eshik, beshik, sandal, zarang tovoq yasardi. — S. Nurov, Narvon

Daho zarang tayoqning changini kaftlari bilan sidirib tashladi. — T. Murod, Qoʻshiq

sft. ayn. Zarbali, zarbdor.

ot Zar qoʻshib yoki nuqul zardan toʻqilgan mato; kimxob; shunday matodan tayyorlangan kiyim.

Bir kiyimlik zarbof. Zarbof toʻn.

Oʻrtada qozi, uning bir yonida hokimga atalgan kimxob toʻn bilan Sodiq amin, ikkinchi yonida zarbof toʻn bilan Hokim boyvachcha turar edi! — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Toʻrda, zarbof toʻshak ustida oʻtirgan Shamsuddavla boʻzarib, hay, nonkoʻr! deb baqirdi. — M. Osim, Karvon yoʻllarida

Nuri zarbof paranjini yopinib, hovliga chiqqanda, katta hovli xotinlar bilan qaynar edi. — Oybek, Tanlangan asarlar

ot 1. Qatiq yoki ivigan sutdan ajralib chiqadigan sargʻish suyuqlik.

Sutga yoki qatiq zardobiga qorilgan xamirdan tayyorlangan non xushtaʼmlik xossasiga ega boʻladi. — Fan va turmush

— Ha, aytganday, sal boʻlmasa esimdan chiqay depti, keyinroq xurmachaning ustini ochib qoʻygin, oʻzing bilasan-ku, bolam, yana, zardob yigʻib, uyimay qolmasin. — S. Anorboyev, Sherali

2. Kasallangan yoki jarohatlangan aʼzodan ajralib chiqadigan suyuqlik.

Shakar qoʻshib isteʼmol qilinadigan tolqon — zardobi qaynovchi barcha kishilarga davodir. — Gazetadan

3. tib. Qon va limfaning ivishidan hosil boʻladigan suyuqlik va undan tayyorlanadigan suyuq dori.

Davolash uchun yuboriladigan dorilar oʻrtasida hozirgi kunda zardob [sivorotka] vaksinalar soni ortib bormoqda. — N. Ismoilov, Kasallarni parvarish qilish

4. koʻchma Dard-alam.

Shahzodaxon shularni oʻylaydi, yuragiga yigʻilib, unga tobora ozor berayotgan zardobni qanday boʻshatish yoʻlini izlaydi. — K. Yashin, Hamza

Evoh. Bu ham toʻxtamadi, oʻtdi. Qalbga zardob boʻlib tomdi oʻkinchi. — A. Muxtor

sft. kt. Zari koʻp, zarli.

Ipaklik choponlarni kiyib, ustidan shoyi belbogʻ bilan bogʻlagan, amirkon etikni kiyib, zardor qalpoqni boshiga qoʻyib, boshliq koʻziga koʻringan. — S. Ayniy, Qullar

ot 1. Kiyimga zardan gul, naqsh tikuvchi, chevar.

Buxoro zardoʻzlari tayyorlagan mahsulotlar jahonga mashhur.

Zardoʻzlarning tillalarida Tovlanadi zarrin bir shahar. — A. Sher

2. Zardan tikilgan buyum.

— Meʼmor hazratlarining zardoʻz choponlari mahkamada shay turibdi, — dedi. [Hoji tabib]. — Mirmuhsin, Meʼmor

ot 1. Oltin, kumush va turli qimmatbaho toshlardan zeb-ziynat buyumlari yasaydigan usta.

Zargar qoʻlda ishlaydi, bu esa aniqlikni, batartiblikni talab qiladi. — Gazetadan

Xorazm tuprogʻida yetilgan totli mevalar, turkman otlari, eroniy gilamlar, Xiva zargarlari ziynatlagan tilla buyumlar, toy-toy ipak oʻramlari imperator hazratlariga peshkash qilindi. — S. Siyoyev, Avaz

Zargar yasar tillaqosh, Kelinchaklar taqsin deb. — Oq olma, qizil olma

2. koʻchma Biror sohaning yetuk ustasi.

Mohir soʻz zargari Alisher Navoiy har bir ijrochining mahoratiga qisqa-qisqa, lekin mantiqan kuchli, aniq xarakteristika beradi. — Gazetadan

Moʻl-koʻl hosil yetishtirish uchun dehqonlar zargar kabi ishlashlari darkor. — Gazetadan