Қидирув

фл. 1. Ейиш ёки мазасини тотиш мақсадида бирор нарсага тилини тегизмоқ; тил воситасида оғизга олмоқ.

Асал яламоқ.

Бол ушлаган бармоғини ялайди. — Мақол

Табиб косадан бармоғига бир оз илаштириб ялади ва дарров туфлаб ташлади: — Заҳар ичибди! — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Лаган бўшагач, Ёʻлчи қўлини тортди. Қамбар лаганга бармоқларини ишқаб ялади. — Ойбек, Танланган асарлар

Камолхонов қошиқдаги юқни ялаб, узоқ таъмини олди — ҳақиқатан қатиққа ўхшайди. — А. Қаҳҳор, Икки ёрти — бир бутун

2. Тозалаш, ҳўллаш ва шу кабилар мақсадда тилини суртмоқ.

Янги бўшанган совлиқ қўзисини яларди. — С. Аҳмад, Юлдуз

Ниҳоят, гапира-гапира қақраган лабларини тили билан ялаб, Лутфинисо жим бўлди. — Ойбек, Танланган асарлар

3. кўчма Тегиб, урилиб таъсир қилмоқ (шамол, совуқ, иссиқ ва шу кабилар ҳақида).

Ҳаво булут. Изғирин бет ялайди. — Шуҳрат, Шинелли йиллар

Юзни, кўзни, баданни иссиқ шамол ялайди. — Й. Муқимов, Шарофат

Пода кетидан юравериб, офтоб ялаган буғдойранг юзлари бир оз тўлишгандай — Н. Фозилов, Дийдор

4. Ўз ёʻналишида нарсанинг сирт қисмини узиб, юлқиб кетмоқ (шамол, сув ва шу кабилар ҳақида).

Пояриқнинг ёқасидаги карталарни сел сал қиялаб ялаб кетибди, холос. — И. Мирзаев, Тўйбошилар

Шамол қумларни учириб, тепаликларни ялаб кетган — Мирмуҳсин, Меъмор

Чап тирсаги ачишиб оғриди: ўқ ялаб кетган бўлиши мумкин. — Ҳ. Ғулом, Тошкентликлар

фл. Яламоқ феълининг орттирма нисбати.

от Жуда юпқа қилиб солинган.

Тўнга ялатма қилиб пахта солинди.

фл. Ялатмоқ феълининг орттирма нисбати.

1. Hayvanların su içtikleri taş veya ağaçtan oyma kap.ЯЛОҚ

2. Çeşme, musluk vb. nin altına akan suyun çevreye sıçramasını veya akıp gitmesini önlemek için konulan delikli taş tekne.ТАШНОВ

от бирикки Каби саноқ сонлар билан қўлланиб, нарсани шу сон билдирган миқдорда, шунча ялашлик маъносини билдиради.

Бир ялам асал. Икки ялам қаймоқ.

1. Dalkavuk.ЛАГАНБАРДОР

2. Arsız, sırnaşık.БЕҲАЁ

1. Yalamak işi.ЯЛАШ

2. Üzeri düzleşmiş, aşınmış olan.ЕДИРИЛГАН, СИЙҚАСИ ЧИҚҚАН

от 1. Дов-дарахциз, иморациз; очиқ, бўш.

Яланг ер. Яланг майдон. Яланг қир.

Ҳамманглар ҳам яланг далада туғилганмисизлар? — Шуҳрат, Шинелли йиллар

Атроф яланг, қум саҳроси. — Ш. Тошматов, Эрк қуши

Қумли дўнгликнинг олди денгиз томон пасайиб, кети яланг текисликка туташади. — Фан ва турмуш

2. айн. Яланглик.

Аҳмаджон синчиклаб қараса, эҳе шунча одам кеча кечаси қаерда экан? Ялангларга, ёʻлкаларга одам сиғишмас эди. — А. Қаҳҳор, Олтин юлдуз

— Меҳмонларни кутиб ол, қизим. Мана бу ерга жой қил, — деди Абдували ота, чайла ёнидаги ялангни кўрсатиб. — Ҳ. Иброҳимов, Оддий кечада

3. Кийимсиз, яланғоч.

Эгнида бир енги тирсакдан, бир бари тамоман ёʻқ илма-тешик бўз яктак бош-оёғи яланг чолни кўриб, Ғуломжоннинг юраги эзилиб кетди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Эгнида отигина қолган жулдур яктак, йиртиқ иштон, оёқлари яланг — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

4. Бир қават, енгил, юпқа кийимда.

Ойнисанинг юраги уриб, совуққа яланг чиққандай, эти увишиб кетди: Уруш!. — Ҳ. Ғулом, Тошкентликлар

5. айн. Яланг қават 2.

Шоирнинг устида яланг қўнғир мовут чакмон. — Ойбек, Навоий

6. Қиндан чиқарилган; яланғоч.

Қирқ азамат, бўл ҳа-бўл деб, Қилич яланг келаётир. — Хушкелди

Alev.ОЛОВ, ОТАШ

1. Parlak, parıltılı, ışıltılı.ПОРЛОҚ, НУРЛИ

2. Alevin oynayarak parıldaması, parlama, parıltı.ПОРЛАШ (олов)

3. Şimşek.ЧАҚМОҚ

4. Güzel, yakışıklı, sevimli.ЖОЗИБАДОР

• ЯЛАКАТ МАҒИЗ egizek dánek

1. Bir şeyin üzerinden dilini sürüp geçirmek.ЯЛАМОҚ

2. Dilini gezdirerek bir şeyin üzerindekini almak.

Yalan söylemeyi huy edinmiş olanЁЛҒОНЧИ

1. а insatiable, gluttonous, voracious

2. н glutton, gormandizer

фл. Яламоқ феълининг мажҳул нисбати.

фл. Уяламоқ феълининг орттирма нисбати.

от Дов-дарахциз кенг, иморат қурилмаган; очиқ, бўш ер; текислик.

Кенг ва совуқ ялангликда пахта ташийдиган ўн ғилдиракли юк машиналари қаторлашиб турарди. — П. Қодиров, Уч илдиз

Шомга яқин колхозчилар правление олдидаги ялангликка тўпланишди. — С. Аҳмад, Қадрдон далалар

Серёжа тонг ёришаётган пайтда ўрмон ичидаги ялангликни кесиб ўтди. — А. Раҳмат, Соқов бола

сфт. 1. Кийим киймаган, уст-бошсиз, кийимсиз.

Яланғоч гўдак.

Нон қадрини оч билар, Кийим қадрини — яланғоч. — Газетадан

Фосиҳ афанди, музга яланғоч ўтириб олгандай, сесканиб тушди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Унинг оёқ яланг, ярим яланғоч шўх болалари шовқин-сурон билан ўйнашар эди. — Ойбек, Танланган асарлар

2. кўчма Баргсиз, барги ёʻқ; барги тўкилган.

Сув ёқалаб ўсган яланғоч дарахтларнинг бутоқ-новдаларида совуқ шамол шувуллайди. — Ойбек, Танланган асарлар

Қуёш новча теракларнинг яланғоч новдаларини чўғдек қизартириб, адир орқасига чўкди. — С. Аҳмад, Қадрдон далалар

3. кўчма Дов-дарахциз, иморациз, гиёҳсиз; яланг.

Яланғоч ер янги чўмилтирилган чақалоқдай буғланади. — П. Қодиров, Уч илдиз

4. кўчма Устига бирор нарса тўшалмаган; палоссиз.

Нури олдинроқ юриб, саҳни яланғоч, эни бир бўйра қадар айвонга яқинлашгач катта пахмоқ кучук ўрнидан турди. — Ойбек, Танланган асарлар

Мендан бошқа одам турмайди шекилли, каравотлар яланғоч, матраслар йиғиштирилмаган. — С. Сиёев, Ёруғлик

5. кўчма Кийишга кийими ёʻқ; уст-боши хароб; камбағал, қашшоқ.

Очман! Яланғочман! Хорман! Сиз у деб сўкасиз, бу деб сўкасиз, бас-да, шунча хўрлаганингиз. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

6. Қинсиз, ғилофсиз; қин, ғилофдан чиқарилган (баъзи қурол-яроғлар ҳақида).

Хон Ҳасаннинг қиличи қўлида яланғоч — Ҳасанхон

Бир қўлида яланғоч наган, бир қўлида фонар. — Гулдаста