Қидирув

фл. Хирилламоқ феълининг биргалик нисбати.

тиб. Нафас ёʻлларининг торайиши ёки уларда патологик ҳолат бўлиши натижасида юзага келадиган нафас шовқинлари

фл. Хир-хир овоз чиқармоқ, хир-хир қилмоқ.

[Алимардон Тўраев] Пул учун дунёнинг нариги чеккасига боришдан ҳам тоймас, тўйларда тонготар ашула айтиб, хириллаб қоларди. — Ў. Ҳошимов, Баҳор қайтмайди

Аввало моторнинг овози ўзгарди, хириллади, кейин бутунлай ўчди. — О. Ёқубов, Баҳор кунларидан бирида

сфт. 1. Ёруғ, равшан эмас; нурсиз.

Хира ёруғ унинг юзини бир дамгина ёритади. — С. Зуннунова, Кўк чироқлар

Шифтга илинган тошчироқ чайла ичини хира ёритиб турарди. — Ёшлик

2. Тиниқ, шаффоф эмас.

Хира сув.

Трамвайнинг хира ойнасидан бўш вагонда ўтириб кетаётган кондуктор лип этиб бир кўринишдаёқ Зайнабнинг бутун хаёлини ўғир-лаб кетганини билармикан? — С. Зуннунова, Кўк чироқлар

3. Ноаниқ равишда; яққол кўзга ташланмайдиган.

Шундан сўнг улар ҳув олисда кўзга хира ташланиб турувчи сарбаланд тоғлар томон юриб кетишди. — Ёшлик

4. Яхши кўролмайдиган, кўриш қобилияти паст.

Мана шундай маъноли Бувим айтган сўзлари. Электрдан нур олар Энди хира кўзлари. З. Диёр.

Оқсоқолнинг хира кўзлари чақнади, аччиғи келди. — П. Турсун, Ўқитувчи

5. кўчма Жаранглаб чиқмайдиган, хириллаган (овоз ҳақида).

Хира овоз.

— Болам, қорнинг тўқ экан, овозинг хира чиқди, — деди дадаси. — Ойбек, Танланган асарлар

6. кўчма Ғашга тегадиган; шилқим, сур.

— Бўлди! Мунча хира пашшага ўхшаб ғингшийсан! — деди у зардаси қайнаб. — Ёшлик

Хира меҳмон шунда ҳам нари кетмади: — Лекин мен бугун шу ерда тунашим керак. — Х. Султонов, Онамнинг юрти

7. кўчма Ноаниқ; чигил.

Хира ўйлар юрагини ғаш қилар эди. — Ёшлик

8. кўчма Кишини хурсанд қилмайдиган, кўнгил тўлмайдиган; камчилиги бор.

Ютуқларимиз кўп. Бироқ ишимизнинг айрим хира томонлари ҳам бор. — Газетадан

от с. т. Айиқ.

Ўзи ҳам хирсдан баттар кучли экан, то бошини қайиргунимча, тағин икки тупни эзиб юборди. — Ҳ. Назир, Бир туп ғўза

Катта темир дарвоза остида чўзилиб ётган хирсдай ит бошини кўтариб ириллади. — А. Қаҳҳор, Бошсиз одам

ўзбекчаақл-заковат, билимрусчаразум, уминглизчаintellect, mind

Хирадқа атадï бу ол Ўгдüлмиš У ақл-заковатни Ўгдулмиш деб атади

Разум назвал он Огдюльмишем he called knowledge as Ogdulmish

от Яқин ва Ўрта Шарқ мамлакатларида, жумладан, Ўрта Осиёда ўрта асрлар ва янги даврда давлат томонидан ундирилган ер солиғи (7-асрда араблар томонидан жорий қилинган).

[Навоий:] Азиз фуқаро! Ҳирот беклари тарафидан ноҳақ солинган хирож бекор қилинди. Уйғун ва И. — Султон, Алишер Навоий

Хива хони Муҳаммад Раҳим И хирожни пул билан ундиришни жорий қилган. — Ўзме

от поет. Чиройли юриш, ноз-таманно билан қадам босиш.

Хиром айламоқ (этмоқ, қилмоқ).

Агар ёринг хиром эца, Саболардан аён бўлгай. — А. Орипов

Ҳар дам хиром айлаб кирсанг гулзора, Гуллар кўксин йиртиб қилгай юз пора. — Ҳабибий

от 1. Бир томони тошга ишқаб силлиқланган; сийқаси чиққан, силлиқ (ошиқ ҳақида).

[Султон киссавур] Қўлида тўртта хирпа ошиқни ўйнаб келар эди. — Ғ. Ғулом, Шум бола

2. кўчма Кўпни кўрган; қув, туллак.

Тулкиликда бу одам хирпа бўлиб кетган. — Мирмуҳсин, Қизил дурралар

[У| Баъзи эски хир-па амалдорларнинг кирдикорларини ўрганди. — Ойбек, Навоий

1. quraq kiyim, dárwishler kiyimi

2. góne, eski, tozǵan kiyim

от 1. Йиғиб-териб олинган экинлар ҳосилини тўплаш учун ажратилган жой, майдонча.

[Уста амаки] Жўхори ери ёнидаги буғдойи ўриб олинган бир ерни кўрсатиб, у ерни хирмон жойи қилишга маслаҳат берди. — С. Айний, Эсдаликлар

Вали ака ўғлига хирмон қилинадиган жойни кўрсатиб, ўзи теримчиларни Мадаминхўжанинг пахтазорига бошлаб кетди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

2. Шундай жойга янчиш, тозалаш ёки қуритиш учун келтирилган маҳсулот (галла, пахта ва шу кабилар).

Ўроқда ёʻқ, машоқда ёʻқ, хирмонда ҳозир. — Мақол

Ишга қўним — хирмонга унум. — Мақол

— Сизнинг ўроғингизни ўрган, хирмонингизни янчган чексиз хўрланган бир инсонни биламан, — деди Элмурод. — П. Турсун, Ўқитувчи

3. Кўп миқдорда тўплаб қўйилган, уйиб ташланган нарсалар.

Шайх Исмоил ҳам кимгадир имо қилди. Бир лаҳзада ҳар томондан китоб хирмонига ўт урилди. — К. Яшин, Ҳамза

Жарроҳ, тиббиёт мутахассиси.OPERATÖR, CERRAH

тақл. с. Хириллаган овоз, товуш ҳақида.

Бек сўз давомида негадир хир-хир кулади. — А. Қаҳҳор, Асарлар

Аҳрор хир-хир ёʻталди. — Ш. Тошматов, Тонгдаги кўланка

от 1. Бирор нарса, буюмнинг тиниқ, равшан эмаслиги.

Шишанинг хиралиги. Кўзнинг хиралиги.

2. кўчма Шилқимлик, ғашга тегиш.

Хиралик қилмоқ

Хайрият, Раҳматов ортиқ хиралик қилмади, тансиҳатлик тилаб, секин чиқиб кетди. — М. М. Дўст, Лолазор

3. кўчма Безовталик; нохушлик; ғашлик.

Топиволдининг кўнглидаги хиралик бир оз тарқалгандек бўлди. — Т. Ашуров, Оқ от

от Паст овоз билан айтиладиган ашула.

Узоқдан қизларнинг хиргойиси эшитилди. — О. Ёқубов, Эр бошига иш тушса

от поет. Чиройли юрадиган, ноз-таманно билан қадам босадиган.

Хайр, гўзал жононим, Севимли хиромоним. — М. Шайхзода

Отмагай тонг боғ аро азминг хиромон бўлмаса, Булбули шайдоларинг гул узра нолон бўлмаса. — С. Абдулла

Товус каби айлаб хиромон, Рақсга тушди бир гўзал жонон. — Э. Воҳидов, Нидо

ayıwday, ayıw sıyaqlı

сфт. айн. Хириллоқ.

Анчадан кейин ичкаридан: — Савдо ёʻқ, дўкон ишламайди, — деган хирилдоқ овоз эшитилди. — О. Ёқубов, Улуғбек хазинаси

сфт. Хириллайдиган, хир-хир қиладиган (овоз, товуш ҳақида).

Зиндоннинг қопқоғи очилиб, Чиқ, сени қўрбоши жаноблари ёʻқлаяптилар, деган хириллоқ овоз эшитилди. — Х. Тўхтабоев, Йиллар ва ёʻллар

Фақат қандайдир хириллоқ ун чиқади. — С. Азимов, Оппоқ тонг қўшиғи

Hiroshima.