Qidiruv

ot 1. Biror narsa, buyumning tiniq, ravshan emasligi.

Shishaning xiraligi. Koʻzning xiraligi.

2. koʻchma Shilqimlik, gʻashga tegish.

Xiralik qilmoq

Xayriyat, Rahmatov ortiq xiralik qilmadi, tansihatlik tilab, sekin chiqib ketdi. — M. M. Doʻst, Lolazor

3. koʻchma Bezovtalik; noxushlik; gʻashlik.

Topivoldining koʻnglidagi xiralik bir oz tarqalgandek boʻldi. — T. Ashurov, Oq ot

sft. 1. Yorugʻ, ravshan emas; nursiz.

Xira yorugʻ uning yuzini bir damgina yoritadi. — S. Zunnunova, Koʻk chiroqlar

Shiftga ilingan toshchiroq chayla ichini xira yoritib turardi. — Yoshlik

2. Tiniq, shaffof emas.

Xira suv.

Tramvayning xira oynasidan boʻsh vagonda oʻtirib ketayotgan konduktor lip etib bir koʻrinishdayoq Zaynabning butun xayolini oʻgʻir-lab ketganini bilarmikan? — S. Zunnunova, Koʻk chiroqlar

3. Noaniq ravishda; yaqqol koʻzga tashlanmaydigan.

Shundan soʻng ular huv olisda koʻzga xira tashlanib turuvchi sarbaland togʻlar tomon yurib ketishdi. — Yoshlik

4. Yaxshi koʻrolmaydigan, koʻrish qobiliyati past.

Mana shunday maʼnoli Buvim aytgan soʻzlari. Elektrdan nur olar Endi xira koʻzlari. Z. Diyor.

Oqsoqolning xira koʻzlari chaqnadi, achchigʻi keldi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

5. koʻchma Jaranglab chiqmaydigan, xirillagan (ovoz haqida).

Xira ovoz.

— Bolam, qorning toʻq ekan, ovozing xira chiqdi, — dedi dadasi. — Oybek, Tanlangan asarlar

6. koʻchma Gʻashga tegadigan; shilqim, sur.

— Boʻldi! Muncha xira pashshaga oʻxshab gʻingshiysan! — dedi u zardasi qaynab. — Yoshlik

Xira mehmon shunda ham nari ketmadi: — Lekin men bugun shu yerda tunashim kerak. — X. Sultonov, Onamning yurti

7. koʻchma Noaniq; chigil.

Xira oʻylar yuragini gʻash qilar edi. — Yoshlik

8. koʻchma Kishini xursand qilmaydigan, koʻngil toʻlmaydigan; kamchiligi bor.

Yutuqlarimiz koʻp. Biroq ishimizning ayrim xira tomonlari ham bor. — Gazetadan

погов. зима пройдет, но обида останется, трудности пройдут, но обида (причиненная кем-л.) на душе останется.

oʻzbekchaaql-zakovat, bilimruschaразум, умinglizchaintellect, mind

Xiradqa atadï bu ol Ögdülmiš U aql-zakovatni Oʻgdulmish deb atadi

Разум назвал он Огдюльмишем he called knowledge as Ogdulmish

sft. esk. kt. Aqlli, donishmand.

Topib ilm-u xiradga payvand, Ham olim edi-yu, ham xiradmand. — Alisher Navoiy

ot Koʻngil sovishi; xafachilik, araz.

Ikki kunlik dilxiralikdan soʻng ular yana yarashishdi. — Mirmuhsin, Umid

Malikaning muhabbati eriga faqat dilxiralik keltirardi. — E. Usmonov, Yolqin

Oradagi dilxiralik uchdi-ketdi. M. M. — Doʻst, Lolazor.

fl. 1. Oʻz shaffofligini, tiniqligini, ravshanligini yoʻqotmoq; xira boʻlib qolmoq, xiralashmoq.

Quyosh botdi, oqshom choʻkdi dalaga, Xiralanib kelar qoʻriq etagi. — Gʻ, Shodi

2. Kuchsizlanmoq, zaiflashmoq, nur sochish, yoritish darajasi kamaymoq, yaxshi koʻrinmaydigan boʻlib qolmoq.

Tuman quyuqlashib, oy xiralandi.

Yulduzlar xiralanib, jimgina soʻnarkan, Shokir ota uning qoʻlidan tutib, kuch bilan sudrab yetakladi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Siyrak oq bulut orqali xiralanib koʻringan quyosh gʻarbga qarab yumalay boshlagan bir paytda otliqlar qishloqqa kirib kelib, oʻzlarini oʻrab olgan odamlardan oqsoqolni soʻradilar. — P. Tursun, Oʻqituvchi

3. Koʻrish qobiliyati pasaymoq, yaxshi koʻrolmaydigan boʻlib qolmoq; xiralashmoq.

Ertak eshitishga qiziqqan boladek [Elmurod] cholning xiralangan koʻzlariga tikildi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

4. koʻchma Birovni zeriktiradigan, gʻashiga tegadigan darajada harakat qilmoq, xiralik qilmoq; shilqim boʻlmoq.

Bola xiralanib, onasiga yopishardi. — Gazetadan

fl. Xiralamoq feʼlining orttirma nisbati.

sft. Oʻz xursandchiligi uchun boshqalarga ozor beradigan; shilqim; bezori.

Mushuklarni qiynab, tovuqlarga tosh otib oʻynaydigan xiraxandon bolalar boʻladi. — P. Qodirov, Uch ildiz

fl. ayn. Xiralanmoq.

Bu orada tuman tushdi. Yulduzlar xiralashdi. — Yoshlik

Onaning koʻzlari yoshdan xiralashib, oʻgʻlini ovutdi — S. Nurov, Narvon

fl. Xiralanmoq feʼlining orttirma nisbati.

fl. Xiralashmoq feʼlining orttirma nisbati.